AnalyseOnderhandelingen

Een hernieuwd atoomakkoord tussen de VS en Iran lijkt steeds verder uit zicht

De onderhandelingen zijn verschoven naar Palais Coburg in Wenen, waar in 2015 het oorspronkelijke nucleaire akkoord ondertekend werd.  Beeld Reuters
De onderhandelingen zijn verschoven naar Palais Coburg in Wenen, waar in 2015 het oorspronkelijke nucleaire akkoord ondertekend werd.Beeld Reuters

Het duurde even, maar na maanden oponthoud zijn de onderhandelingen rondom een nieuw nucleair akkoord weer opgestart. Komt er een diplomatieke deal, of toch een ‘Plan B’?

Isabel Bolle

Na bijna een halfjaar pauze zijn de onderhandelingen over een hernieuwd nucleair akkoord tussen Iran en de Verenigde Staten deze week weer opgestart. Sinds maandag hebben de delegaties uit Rusland, China, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk – de medeondertekenaars van de deal – zich in Wenen rond de onderhandelingstafel met Iran gebogen.

Niet in het Grand Hotel, zoals tijdens de eerdere onderhandelingsrondes dit jaar, maar in het Palais Coburg, een chic hotel waar het oorspronkelijke akkoord in 2015 werd ondertekend. De nieuwe setting lijkt echter nog geen doorbraak te inspireren. Na vijf dagen van onderhandelingen staan de VS en Iran lijnrecht tegenover elkaar.

Net als bij eerdere rondes verblijft de Amerikaanse delegatie in een hotel in de buurt; sinds de onderhandelingen eerder dit jaar begonnen weigert de Iraanse delegatie rond dezelfde tafel als de Amerikanen te zitten. De Europese diplomaten pendelen tussen de twee delegaties en houden zo de communicatie in stand.

Eerder een stap terug dan een stap vooruit

Er zijn al drie jaar verstreken sinds president Trump zich in 2018 terugtrok uit de deal waarin Iran akkoord ging met het inperken van het nucleaire programma in ruil voor de opheffing van Amerikaanse sancties. Sinds de VS wegliepen van de deal heeft Iran steeds vaker nucleaire afspraken naast zich neergelegd, en dit jaar zelfs kleine hoeveelheden uranium tot 60 procent verrijkt.

Een hernieuwde deal moet Irans atoomprogramma weer flink afremmen, maar weinig diplomaten hadden maandag de hoop dat er een akkoord in zicht is. Met de komst van de hardliner Ebrahim Raisi als Irans nieuwe president is de toon vanuit Teheran een stuk minder genaakbaar dan die van zijn voorganger Hassan Rohani.

Ali Bagheri Kani leidt de Iraanse delegatie, die volgens Europese diplomaten harde eisen stellen.  Beeld AFP
Ali Bagheri Kani leidt de Iraanse delegatie, die volgens Europese diplomaten harde eisen stellen.Beeld AFP

Al snel werd duidelijk dat het inderdaad pittig gaat worden; nog pittiger dan de vorige rondes. Volgens de Europese diplomaten heeft Iran voorstellen gedaan die niet overeenkomen met de conceptversie van het akkoord waar de vorige Iraanse delegatie mee had ingestemd. Zo zou Iran nu eisen dat de VS alle sancties die het aan Iran heeft opgelegd – ook de sancties die niet gerelateerd zijn aan het atoomprogramma – opheft. Er zijn deze week eerder stappen terug in plaats van vooruit genomen, lieten de Europese diplomaten gisteren weten in een verklaring.

Plan B

Naast het gebrek aan enige vooruitgang in de onderhandelingen verziekte een mededeling van het Internationale Atoomenergie-agentschap (IAEA), dat gedeeltelijk toegang heeft tot Irans nucleaire centrales, de sfeer nog verder. IAEA-baas Rafael Grossi maakte woensdag bekend dat er in de faciliteit in het Iraanse Fordo een cascade van 166 geavanceerde centrifuges was opgestart om uranium te verrijken tot een zuiverheid van 20 procent; wat recht tegen de afspraken van het oorspronkelijke akkoord ingaat.

Mogelijk is het een manier de diplomatieke druk op te voeren, maar het is de vraag of dit enig effect op de Amerikanen zal hebben. In de afgelopen maanden heeft de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Antony Blinken er meerdere keren op gehint dat, hoewel hij de voorkeur heeft voor een diplomatieke oplossing, ook met Israël in overleg is over een ‘Plan B’, wat mogelijk extra sancties of zelfs militaire acties kan inhouden.

Iran is volgens Blinken al zo vergevorderd in de ontwikkeling van het eigen atoomprogramma dat er snel een akkoord moet komen, anders heeft het nog weinig zin om beperkingen toe te passen. “De tijd dringt”, waarschuwde hij in oktober. “En we zijn bereid andere opties te nemen als Iran niet van koers verandert.” Of Iran daartoe bereid is moet de komende onderhandelingsrondes blijken. Naar verwachting begint de volgende ronde woensdag.

Lees ook:

De relatie tussen Iran en de VS gaat een nieuwe fase in. Maar wie zet de eerste stap?

Iran en Amerika raakten onder president Trump bijna met elkaar in oorlog. Met de komst van Biden neemt de spanning snel af, maar de weg naar politieke ontspanning is lang en hobbelig.

Atoomwaakhond: Iran gaat door met het verrijken van uranium

De onderhandelingen rondom een hernieuwd atoomakkoord tussen Iran en de VS lijken zich in een impasse te bevinden. Ondertussen gaat Iran door met het verrijken van uranium.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden