Klopjacht Israël

Een gegraven tunnel en een slapende bewaker: zo ontsnapten zes Palestijnen uit een van Israëls best beveiligde gevangenissen

Niemand merkte de zes gevangenen op terwijl ze zich een weg baanden uit de gevangenis, ook niet de bewaker in de wachttoren waar de tunnel uiteindelijk uitkwam.  Beeld Reuters
Niemand merkte de zes gevangenen op terwijl ze zich een weg baanden uit de gevangenis, ook niet de bewaker in de wachttoren waar de tunnel uiteindelijk uitkwam.Beeld Reuters

Maandag slaagden zes Palestijnen erin om een van de best beveiligde gevangenissen in Israël te ontvluchten. Het wordt steeds duidelijker hoe makkelijk het hun gemaakt werd.

Met een lepel en heel veel geluk slaagden zes Palestijnen er deze week in te ontsnappen uit een van Israëls best beveiligde gevangenissen. Zes maanden lang groeven ze met het bestek een tunnel waardoor ze maandagochtend vanuit hun cel in de Gilboa-gevangenis ontsnapten naar een punt buiten de gevangenismuren dertig meter verderop.

Het is een blamage voor het gevangenisbestuur, dat de graafwerkzaamheden van de afgelopen maanden niet opmerkte. De zes gevangenen – vijf leden van Islamitische Jihad en een voormalig leider van de Al-Aqsa Martelarenbrigades – zijn nog altijd spoorloos, ondanks een landelijke klopjacht. En hoe meer details rondom de ontsnapping naar buiten komen, hoe duidelijker het wordt dat de beveiliging van een gevangenis waar Israël zijn belangrijkste gevangenen opsluit aan alle kanten rammelt.

De blauwdruk stond online

Zo werden de zes een aardig handje geholpen door de architectuur van het gebouw. Toen de gevangenen een metalen rooster in de badkamer van hun cel wisten los te wrikken, kwamen ze erachter dat zich hieronder een lege ruimte bevond. Het was een kruipruimte die tweeënhalve meter onder de gevangenismuren doorloopt, waarvandaan ze volgens Israëlische media deels via afvoerbuizen en deels via een eigen tunnel uiteindelijk wisten te ontsnappen.

Nadat de ontsnapping bekend werd gemaakt ontdekten Israëlische media al snel dat de bouwtekening van de gevangenis al die tijd online te vinden was op de website van het architectenbureau dat de gevangenis ontworpen had. Of de zes gevangenen hiervan wisten, is niet duidelijk.

Naast de zwakte in het ontwerp van de gevangenis bleek de bewaking ook ondermaats. Hoewel de tunnel uitkwam onder een wachttoren, merkte de bewaker in de toren niks op, want die sliep. En geen van de bewakers in de controlekamer van de gevangenis zagen de zes mannen toen ze opgepikt werden door de bewakingscamera’s rondom het gebouw.

Verdere escalatie dreigt

Na deze reeks aan kluchtige vergissingen reageren de Israëlische autoriteiten nu met harde hand, in een poging de gevangenen te onderscheppen. Er zijn honderden checkpoints opgezet en familieleden van de ontsnapte gevangenen zijn gearresteerd. De ontsnapping leeft onder de Palestijnen; in onder andere Jeruzalem, Ramallah en Bethlehem vonden er demonstraties plaats in solidariteit met de gevangenen. Sommige protesten mondden uit in ongeregeldheden met Israëlische troepen.

Met enige bezorgdheid wordt er gekeken naar de ontknoping van de klopjacht. Aangezien vier van de zes gevangenen een levenslange straf uitzitten, is het onwaarschijnlijk dat ze zich zomaar zullen overgeven. Als de gevangenen zich zullen verschansen in het vluchtelingenkamp van Jenin, waar sommige van hen vandaan komen, ligt verdere escalatie op de loer. Leden van Islamitische Jihad hebben aangekondigd dat een inval van Israël in het kamp met geweld beantwoord zal worden.

Voor Israël is Zakaria Zubeidi most wanted

Van de zes ontsnapte gevangenen geniet Zakaria Zubeidi (45) veruit de meeste bekendheid. Zubeidi groeide op in het vluchtelingenkamp van Jenin, op de Westoever. Hier leidde hij verschillende levens door de jaren heen: hij was zowel leider van de Al-Aqsa Martelarenbrigades – de gewapende tak van Fatah – in het kamp, als directeur van het Freedom Theater, dat hij enkele jaren samen runde met vriend Juliano Mer-Khamis.

Door de familie Mer-Khamis kwam Zubeidi als kind zelf in contact met theater; moeder Arna Mer-Khamis – een fervente Israëlisch communist – runde een theatergroep voor jongeren in het kamp. Veel van deze jongeren zouden enkele jaren later de wapens oppakken tijdens de tweede intifada, en het niet overleven.

Brein achter aanslagen

Zubeidi wel; nadat hij zich aansloot bij de Al-Aqsa Martelarenbrigades klom hij al snel naar de top van de groepering. Naar eigen zeggen werd hij definitief de beweging ingetrokken toen zijn moeder en zijn broer gedood werden tijdens een Israëlische militaire operatie in het kamp in 2002.

Tegen het eind van de tweede intifada was Zubeidi een van de meest gezochte Palestijnen. Volgens Israël was hij het brein achter verschillende aanslagen waarbij zeven doden vielen. Hij verkreeg in 2007 amnestie, hoewel deze in 2011 weer werd ingetrokken – maar Zubeidi bleef op vrije voeten.

In 2019 werd hij opgepakt en aangeklaagd wegens het schieten op Israëlische bussen, wat hij zelf ontkent. Hij was nog niet veroordeeld ten tijde van zijn ontsnapping.

Lees ook:

Bekende Palestijnse activist dood na hardhandige arrestatie

Na de hardhandige arrestatie en de dood van een bekende Palestijnse activist gingen honderden Palestijnen de straat op. ‘Het volk wil de val van het regime.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden