Rondje Europa Zweden

Een crematie zonder ceremonie, steeds meer Zweden kiezen ervoor

‘Stockholms goedkoopste uitvaart: 4700 kroon (470 euro). We specialiseren ons in direct-crematies zonder ceremonie’, zo prijst uitvaartbureau Caelum zijn diensten aan.

Direct-crematies: een term waarmee Zweedse begrafenisondernemers de laatste jaren maar al te bekend zijn geworden. Steeds meer Zweden kiezen voor een ceremonieloze uitvaart. In de meeste gevallen houdt dat in dat de overledene linea recta van het ziekenhuis naar het crematorium wordt gereden, zonder de aanwezigheid van nabestaanden wordt gecremeerd, waarna de as door het uitvaartpersoneel op een anoniem herdenkingsveldje wordt uitgestrooid.

In 2009 onderging ongeveer één op vijftig Zweedse doden zo’n direct-crematie. Nu, tien jaar later, is dat landelijk één op twaalf, in de steden al één op tien.

Elders is het juist de uitzondering

Het lijkt een Zweden-specifieke trend. Een begrafenis of crematie zonder enige ceremonie afhandelen is in andere landen de grote uitzondering, zegt Ulf Lernéus van Sveriges Begravningsbyråers Förbund, de Zweedse bond voor uitvaartondernemingen, tegen nieuwszender SVT. Zozeer, dat cijfers over dit verschijnsel buiten Zweden doorgaans ontbreken.

Meestal vindt zo’n direct-crematie plaats op verzoek van de gestorvene zelf. In zeldzamere gevallen krijgt de uitvaart deze vorm, omdat de na­bestaanden geen hechte band (meer) met de overledene hadden.

Lars-Olof Uleander van uitvaart­onderneming Orsa, vertelde SVT dat ‘veel ouderen niemand tot last willen zijn’. Die schrijven in hun livsarkiv, letterlijk ‘levensarchief’: ‘Bekommer je maar niet om mij, jullie hebben het al zo druk’.

Onderzoekers denken dat de ontwikkeling verband houdt met de extreme individualisering en secularisering van de Zweedse maatschappij. Die maken dat de omgeving bij de keuze voor een direct-crematie zelden nog traditionele of religieuze bezwaren opwerpt. Iedereen is vrij om zijn eigen afscheid te kiezen, maar is het echt een keuze, iemands welgemeende wens? Of is het een bijverschijnsel van eenzaamheid? Het aandeel eenpersoonshuishoudens is in Zweden groter dan waar dan ook. Bijna de helft van alle Zweedse huishoudens bestaat uit een eenling.

Ieder mens, verklaart ziekenhuisdominee Anna Larsson, verdient een waardig afscheid. “Het is problematisch als dit een breedgedragen attitude wordt. Dat we denken: ‘Deze persoon had toch geen vrienden, dus die kunnen we wel rechtstreeks ter aarde bestellen’.”

Lees ook:
Een paradox, zeggen onderzoekers: hoe hoger de welvaart, des te groter het aantal zelfdodingen

Het lijkt tegen elke logica in te gaan. Hoe hoger de welvaart in een land, des te meer mensen omkomen door zelfdoding. Toch is dat de conclusie van vier wetenschappers die in de cijfers doken en hun bevindingen deze maand publiceerden in de British Journal of Psychiatry. De kwetsbaarheidsparadox, noemen zij de relatie tussen welvaart en zelfdoding.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden