Russische TOS-1A Solntsepyok raketlanceerders die thermobarische bommen afschieten op een parade in Moskou in 2020.  Beeld EPA
Russische TOS-1A Solntsepyok raketlanceerders die thermobarische bommen afschieten op een parade in Moskou in 2020.Beeld EPA

Blik op het frontDick Zandee

Een bom die alles wegzuigt en verbrandt: hoe werken thermobarische bommen?

Onder meer CNN en NBC melden dat het Russische leger vermoedelijk vacuümbommen heeft gebruikt in de buurt van Kiev en Charkov. Defensiespecialist Dick Zandee van Clingendael legt uit wat dat voor bommen zijn.

Eric Brassem

“Filmpjes die in Oekraïne zijn gemaakt duiden inderdaad op het gebruik van die bommen. Ik kan niet bevestigen dat nu bewezen is dat ze gebruikt zijn, maar velen zien daarvoor wel aanwijzingen. Op een video van CNN uit Kiev zie je op een grote afstand een gigantische vuurbal ontstaan en opstijgen.

“Zo’n vacuümbom, ook wel thermobarische bom genoemd, heeft ook het Amerikaanse leger in gebruik. Zij noemen het Fuel Air Explosives (FAE). Het werkt zo: er wordt een raket gelanceerd, bijvoorbeeld vanaf het chassis van een tank. Bij de explosie van de bom wordt er eerst een enorme mist van brandstof verspreid, dat zich dan met de lucht mengt. Die wolk wordt tot ontbranding gebracht met een tweede ontploffing. Daardoor ontstaat een enorme drukgolf. Ook wordt alle aanwezige zuurstof opgezogen.

“De bom is ontworpen om militairen in bunkers of loopgravenstelsels uit te schakelen. Zo’n drukgolf dringt door tot in bunkers. De Amerikanen hebben hem in 2001 gebruikt in Afghanistan, waar terroristenleider Osama bin Laden zich had verschanst in een grottencomplex, Tora Bora. Met dit soort bommen hebben ze de strijders van Bin Ladens Al-Qaida in die grotten proberen aan te pakken. Er bestaan verschillende versies van dergelijke bommen, de zwaarste wordt ook wel de Moab, de ‘mother of all bombs’ genoemd.

“Het gaat dus echt om het raken van personeel, en niet zozeer van materieel. De Russen zouden het kunnen gebruiken als ze een concentratie van Oekraïense militairen willen uitschakelen die zich ergens hebben verschanst. Wie zich in de reikwijdte van de ontploffende nevel bevindt kan worden verbrand. De drukgolf heeft tot effect dat trommelvliezen knappen, en nog meer van dat soort ellende.

“De wapens zijn niet verboden, nee. Bij mijn weten hebben we ze niet in Europa, alleen Amerikanen en Russen gebruiken ze.

“Als je die wapens in een stad zou gebruiken, zou het een verschrikkelijke uitwerking hebben. Militairen zijn misschien nog enigszins beschermd, door helmen en scherfvesten, en achter aarden wallen of beton. Een burger in de stad heeft natuurlijk geen enkele bescherming, dus daar zou het effect nog veel groter zijn.

“Maar ik verwacht niet dat de Russen ze daar zullen inzetten, dat zou een heel grove vorm van bestoking van burgerdoelen zijn. De Russen proberen vooral met artillerie en precisiewapens over lange afstand de kritische infrastructuur van de Oekraïense overheid eruit te gooien: gebouwen van de veiligheidsdienst, politie, defensie en lokaal bestuur. Er zijn nog geen bewijzen dat de Russen systematisch burgerdoelen bestoken, hopelijk blijft dat zo.”

Lees ook:

De strijd moet vooralsnog op de grond worden gevoerd

De Russische luchtmacht speelt (nog) nauwelijks een rol bij de invasie. Defensiespecialist Dick Zandee van instituut Clingendael legt uit hoe dat komt.

De strijd om Kiev lijkt los te barsten. ‘De Russen willen oprukken naar het centrum, daar gaat het om’

De strijd om Kiev lijkt in volle heftigheid los te barsten. Er zijn meerdere scenario’s, legt defensiespecialist Dick Zandee uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden