ProfielEbrahim Raisi

Ebrahim Raisi heeft duizenden politieke gevangenen laten executeren, en de kans is groot dat hij nu Irans nieuwe president wordt

Als Ebrahim Raisi tot president wordt verkozen, is hij een stapje dichter bij het hoogste ambt van ‘opperste leider'.  Beeld AP
Als Ebrahim Raisi tot president wordt verkozen, is hij een stapje dichter bij het hoogste ambt van ‘opperste leider'.Beeld AP

De hardliner Ebrahim Raisi lijkt de gedoodverfde winnaar van de Iraanse presidentsverkiezingen. Maar de koploper staat ook bekend om zijn rol in een van de bloedigste periodes van het moderne Iran.

Zijn verkiezingscampagne eindigde vier jaar geleden nog in een nederlaag, maar nu is Ebrahim Raisi terug in de race, eentje die hij waarschijnlijk gaat winnen. De geestelijke loopt voorop in de peilingen, en geniet aanzienlijke populariteit onder conservatieve kiezers.

Raisi is gevormd door het gerechtelijk apparaat van de Islamitische Republiek. In 1980, op zijn twintigste, werd hij benoemd tot aanklager, om vervolgens gestaag carrière te maken, culminerend in 2019 toen hij opperrechter van het land werd.

Volgens sommigen wordt Raisi klaargestoomd om het stokje over te nemen van grootayatollah Khamenei, de ‘opperste leider’ en machtigste man van het land, als die komt te overlijden. Khamenei is 82 jaar, en de geruchten over zijn verslechterende gezondheid spelen om de zoveel tijd op. Het presidentschap zou voor Raisi een geschikte tussenstap zijn.

In groepjes van vijf opgehangen

Khamenei en Raisi kennen elkaar uit de tijd dat Khamenei zelf president was en Raisi werkzaam in Teheran, eind jaren tachtig. Dat was de periode van de grootste smet op Raisi’s loopbaan: als adjunct-procureur in Teheran was hij een van de vier leden van de zogeheten ‘doodscommissie’ die in 1988 opdracht gaf voor een groot aantal executies van Iraanse politieke gevangenen. Amnesty International schat dat er destijds zeker 4500 slachtoffers zijn gemaakt, vooral onder aanhangers van linkse groepen.

Sommige ‘rechtszaken’ duurden slechts minuten, en volgens ooggetuigen lag het executietempo zo hoog dat gevangenen – onder wie zwangere vrouwen en kinderen – in een vorkheftruck geladen werden om in groepjes van vijf opgehangen te worden aan een hijskraan; na een half uur kwam de volgende groep. Dit ging de hele dag door, wekenlang. Anderen werden geëxecuteerd per vuurpeloton. De slachtoffers werden begraven in massagraven ten zuiden van Teheran.

De executies zijn nooit officieel erkend door het regime, en destijds was er internationaal weinig aandacht voor. Die aandacht kwam er wel in 2016, toen een opname werd gelekt van een gesprek uit 1988 tussen ayatollah Hussein Ali Montazeri – lang de verwachte opvolger van de eerste opperste leider Khomeini tot hij in ongenade viel – en leden van de ‘doodscommissie’, onder wie Raisi. “De grootste wreedheid in de Islamitische Republiek, waarvoor de geschiedenis ons zal verdoemen, is door jullie gepleegd, en in de toekomst zullen jullie de geschiedenis ingaan als criminelen”, beet Montazeri hen toe.

Het heeft hem niet belet hogerop te komen

Die toekomst is nog niet gearriveerd. Raisi wordt nog altijd geassocieerd met de wrede executies destijds, maar het heeft hem niet belet hogerop te komen; nu houdt hij campagnebijeenkomsten voor duizenden aanhangers, waar hij de belofte doet dat hij als president de corruptie aan gaat pakken en Iran uit de economische crisis zal trekken. Als hij vrijdag gekozen wordt, zal blijken of hij die woorden waar kan maken.

Lees ook:

Een uitgelekt interview brengt dé topdiplomaat van Iran in grote verlegenheid

De Iraanse minister van buitenlandse zaken heeft in een interview veel vertrouwelijke informatie naar buiten gebracht. Vooral de kritiek op de Revolutionaire Garde wordt hem niet in dank afgenomen.

Iran en China halen banden verder aan: ‘Het post-VS tijdperk is begonnen’

China’s nieuwe zijderoute slingert langzaam het Midden-Oosten in, nu China en Iran een nieuw verdrag hebben ondertekend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden