InterviewCongo

Ebolabestrijding Congo kampt met forse tegenslagen

Gezondheidswerkers in Mbandaka, de hoofdstad van de Congolese Evenaarsprovincie Équateur, bereiden zich voor op het vaccineren van mensen tegen ebola. 
  Beeld EPA
Gezondheidswerkers in Mbandaka, de hoofdstad van de Congolese Evenaarsprovincie Équateur, bereiden zich voor op het vaccineren van mensen tegen ebola.Beeld EPA

Bij de bestrijding van de nieuwe ebola-uitbraak in West-Congo zijn de complicaties groot, ondanks de flinke medische ervaring met eerdere uitbraken en de vaccins die nu zijn ontwikkeld.

Erik van Zwam

Er is nog geld voor een paar weken ebolabestrijding in de Congolese Evenaarsprovincie Équateur, en dan is het op, waarschuwde de Wereldgezondheidsorganisatie WHO deze week. Inmiddels zijn er 62 besmettingen en 27 doden te betreuren.

Artsen zonder Grenzen zit met drie teams in de Evenaarsprovincie. De landencoördinator voor Congo, de Belgische arts Emmanuel Lampaert keerde woensdag terug uit de provinciehoofdstad, Mbandaka, waar de uitbraak begin juni werd geconstateerd. Aan de telefoon vanuit de Congolese hoofdstad Kinshasa noemt hij de situatie ‘verontrustend’.

Mbandaka is een stad met circa een miljoen inwoners en het handelscentrum en transportknooppunt aan de rivier de Congo. Het ebolavirus hier is een variant van het virus dat 22 maanden lang huishield in het oosten van Congo in de provincies Noord-Kivu en Ituri. Daar besmette dit ebolavirus 3470 mensen, van wie er 2287 overleden. Die uitbraak is onder controle.

Maar dat kan Lampaert niet zeggen over de situatie in Équateur. “Er zijn hier 26 gezondheidszones. In zeven daarvan is ebola nu actief. Twee zones liggen in Mbandaka, maar vijf anderen zijn zeer moeilijk te bereiken. Zo kost het zes tot negen uur om per terreinwagen naar Bikoro te komen, waar wij met een team werken. Lotumbo ligt nog veel verder weg.”

Het is een logistieke nachtmerrie om in het regenseizoen tijdig de plekken in het regenwoud te bereiken waar ebola heerst. “We hebben een helikopter gekregen van het World Food Programme, maar bij hevige slagregens kan die niet opstijgen of landen”, vertelt Lampaert, die zijn mensen zo snel mogelijk bij potentiële besmettingshaarden moet zien te krijgen.

Artsen zonder Grenzen heeft een mobiel team in Lotumbo dat in actie komt als in de buurt ebola wordt vermoed. “Je moet er dan zo snel mogelijk heen. Tent opzetten, een soort mini-isolatie, mensen onderzoeken en de omgeving vaccineren.”

De problemen stapelen zich op

Onder normale omstandigheden moet deze uitbraak volgens Lampaert in drie tot vier maanden onder controle te krijgen zijn, zeker met de ervaringen in Noord-Kivu en Ituri van de afgelopen twee jaar. Maar hij maakt zich grote zorgen. De problemen stapelen zich op.

Geldgebrek dreigt nijpend te worden. Ebolabestrijding is erg duur. Maar het vaccin waarmee in Oost-Congo 300.000 mensen zijn gevaccineerd die in aanraking waren gekomen met iemand die besmet was, is nu onvoldoende beschikbaar in de Evenaarsprovincie. Juist dat vaccineren heeft enorm geholpen om de vorige uitbraak in Congo eronder te krijgen.

“De WHO moet organiseren dat vaccins, waar die ook in de wereld zijn, met spoed deze kant opkomen”, zegt Lampaert. Hij vindt dat alle partners in de bestrijding nu moeten opschalen om grip op de uitbraak te krijgen. Op dit moment is dat niet het geval.

Onder de jeugd in vooral Mbandaka heerst een groot wantrouwen. “Jongeren beschouwen ebola als een ziekte van rijke witte mensen en niets als iets waar zij zich zorgen over moeten maken. Dus gezondheidsmaatregelen nemen ze niet in acht, net zo min als afstand houden in verband met corona.”

En dan is er nog de Congorivier, de vervoersader door westelijk Congo naar de hoofdstad Kinshasa in het zuiden en de miljoenenstad Kisangani in het noorden. “Bij de boten zijn er controles op koorts, maar of het systematisch is en voldoende, dat is niet eenvoudig.” Hij wil maar zeggen: mensen met beginnende ebola kunnen makkelijk over het hoofd worden gezien. Het risico van een ongecontroleerde verspreiding wordt daardoor nog groter.

De Congorivier is ook de grens met Congo-Brazzaville en iets noordelijker de door burgeroorlog verscheurde Centraal Afrikaanse Republiek. Mocht het virus de grens overgaan, dan wordt de bestrijding nog veel gecompliceerder.

Lees ook:

‘Ebola is nu behandelbaar als je er vroeg bij bent’

“Nee, de champagne gaat nog niet open.” Aan het woord is Esther Sterk, manager Tropische Ziekten van Artsen zonder Grenzen in Genève. Ze is voorzichtig als het gaat om ebola in Congo.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden