InterviewArtsen zonder Grenzen

Ebola is terug in Congo en Guinee, maar is nu beter te bestrijden

In het ziekenhuis van de Congolese stad Butembo wordt de temperatuur gemeten van een bezoeker die in contact is geweest met een ebolapatiënt. 
 Beeld AP
In het ziekenhuis van de Congolese stad Butembo wordt de temperatuur gemeten van een bezoeker die in contact is geweest met een ebolapatiënt.Beeld AP

De ebola-uitbraak in Congo is traceerbaar, die in Guinee niet en dat kan gevaarlijk zijn.

En weer duikt ebola op en zelfs in twee landen tegelijk. In de Congolese provincie Noord-Kivu overleed begin februari een vrouw aan de ziekte en daarna nog een man. In het West-Afrikaanse land Guinee stierf een verpleegkundige aan ebola en op haar begrafenis raakten anderen besmet, van wie er vier kort daarna stierven. Inmiddels staat de teller in Guinee op meer dan honderd mensen die contact hadden met ebolapatiënten.

“De beide uitbraken houden geen verband met elkaar”, zegt Esther Sterk, manager tropische ziekten van Artsen zonder Grenzen met veel ervaring in het bestrijden van ebola. Bij eerdere uitbraken in beide landen hielp ze ter plekke bij het indammen van het dodelijke virus.

“De vraag is steeds: zijn deze besmettingen de eerste gevallen, en zijn we er dus snel bij, of woekert dit ongemerkt al veel langer. Dat laatste was in 2013 het geval in Guinee. Voordat ebola gediagnosticeerd kon worden, had het zich maandenlang verspreid in Guinee, maar ook in de buurlanden Sierra Leone en Liberia.”

De epidemie zou de West-Afrikaanse landen drie jaar in haar greep houden. In totaal overleden er 11.300 mensen aan de ziekte. “In Guinee is het onduidelijk hoe wijdverbreid de besmettingen zijn”, zegt Sterk.

Dezelfde variant als destijds

De uitbraak in Congo is volgens haar beter verklaarbaar. Het land kende de afgelopen jaren elf eerdere ebola-brandhaarden. De tiende keer – tussen 2018 en 2020 en in hetzelfde gebied als nu – waren er bijna 2300 doden. Sterk is ervan overtuigd dat het om dezelfde ebolavariant gaat als destijds. “De man van de gestorven vrouw is indertijd genezen van ebola, maar hij kan nog wel maanden besmettelijk zijn gebleven via zijn sperma. Zo heeft de vrouw hoogstwaarschijnlijk ebola opgelopen.” De vraag is dan met hoeveel mensen zij weer in contact is geweest. Inmiddels heeft het ministerie van volksgezondheid in Congo zo’n 300 contacten geïdentificeerd.

In Guinee is nog steeds onduidelijk waar ebola dit keer vandaan komt. Het is wederom in het gebied rond de plaats Nzérekoré in het zuidoosten van het land opgedoken, net als in 2013. Sterk vermoedt dat het virus via vleermuizen op mensen is overgesprongen. “Vleermuizen worden niet ziek van ebola, maar kunnen het virus wel bij zich dragen. Ze vliegen lange afstanden, dus kunnen ze ook van buiten Guinee komen. Als ze vruchten eten, dan laten ze lichaamsvocht of urine achter op fruit in bomen. Wordt dat daarna gegeten door mensen, dan raken die besmet met ebola”, verklaart Sterk het weer opduiken van de ziekte.

Nu is behandeling mogelijk

Inmiddels hebben buurlanden maatregelen genomen om verspreiding tegen te gaan. “We hebben nu veel meer ervaring in de aanpak van ebola. In 2013 ging alles mis. Bloedonderzoek voor diagnose moest in Frankrijk worden gedaan en dat kan nu ter plaatse.” Ook zijn er nu twee vaccins om gezondheidswerkers in te enten tegen ebola en de kring rond een ebolapatiënt preventief te vaccineren.

“Nu kunnen we ebola ook behandelen, dat kon toen niet. Als iemand zich binnen drie dagen na besmetting meldt bij een gezondheidscentrum, dan is er een medicijn beschikbaar waardoor de kans op overlijden erg klein is”, zegt Sterk.

Het grootste probleem, volgens haar, is vertrouwen in de behandeling met medicijnen en vaccinaties tegen ebola bij de bevolking. Vooral in Congo ontbreekt het daar heel vaak aan. “Aan draagvlak moet je blijven werken, anders krijg je ebola niet onder de knie.”

Lees ook:

‘Ebola is nu behandelbaar als je er vroeg bij bent’

De laatste ebolapatiënt in Congo is genezen verklaard, na een strijd die in dat land extra lastig was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden