Syrische vluchtelingen

Duizenden Syriërs keren terug naar Idlib: ‘Liever daar corona dan in een overvol kamp’

Turkse troepen, uitgerust met mondkapjes tegen het coronavirus, hebben een wachtpost ingericht langs de snelweg M4 in Syrië, waar het staakt-het-vuren vooralsnog wordt nageleefd.Beeld AFP

Duizenden Syriërs trokken afgelopen dagen terug naar Idlib, waar het sinds een maand relatief rustig is. Ze hopen de coronacrisis daar beter te kunnen doorstaan dan in de overvolle vluchtelingenkampen. 

Een lange sliert van busjes en auto’s die uitpuilen met matrassen, dekens, potten en pannen beweegt zich vanaf de Turkse grens richting de provincie Idlib. Duizenden Syriërs schatten in dat ze tijdens de coronacrisis beter daar kunnen zitten dan in overvolle vluchtelingenkampen. Abu Abdo is een van hen. Tegen persbureau Reuters zei hij met zijn zeven familieleden naar zijn dorp terug te keren. “Onze levens bewegen tussen het ene en het andere gevaar.” Aanvankelijk vluchtte hij naar het noorden voor het geweld, nu drijft de coronacrisis hem weer naar de Idlib-provincie waar de lucht volgens hem schoon is en de mensen minder dicht op elkaar zitten. Maar hij beseft ook: “Het is nog steeds een gevaarlijk gebied.”

Sinds eind vorig jaar verlieten zo’n miljoen Syriërs de Idlib-regio juist, vanwege de explosieve situatie. Damascus probeerde het gebied – het laatste bolwerk dat nog in handen is van de opstandelingen – met hulp van Moskou in te nemen. Turkije dat in het Syrische conflict de rebellen steunt, probeerde de opmars van Assad te stuiten. In de laatste nacht van februari lanceerde de Turken ‘Operatie Lenteschild’ en claimden zo’n tweeduizend militairen, een honderdtal tanks en enkele helikopters van het Assad-regime te hebben uitgeschakeld. Maar met zijn militaire operatie dreigde Turkije ook rechtstreeks in confrontatie te komen met Rusland.

Beeld Brechtje Rood

Zo’n botsing werd afgewend door een staakt-het-vuren dat de Russische president Poetin en de Turkse president Erdogan in maart met elkaar afspraken. Veel werd daar niet van verwacht; een eerdere wapenstilstand werd al snel aan flarden geschoten. Maar vooralsnog houdt het huidige staakt-het-vuren nu ongeveer veertig dagen stand. Turkije en Rusland hebben gezamenlijk al verschillende patrouilles uitgevoerd om de naleving ervan te controleren. Bij die patrouilles – die bij de belangrijke snelweg M4 worden uitgevoerd – is het al verschillende keren tot confrontaties gekomen met groepen Syriërs die protesteerden tegen de aanwezigheid van de Turken en Russen.

Verder is het nu relatief rustig in Idlib. Of de strijdende partijen vorige maand geluisterd hebben naar de oproep van secretaris-generaal Antonio Guterres om wereldwijd de wapens neer te leggen vanwege de coronacrisis, valt te betwijfelen. Eerdere oproepen van de Verenigde Naties  sloegen zij immers ook in de wind. Maar het coronavirus lijkt wel invloed te hebben op de gevechtspauze. Turkije en Rusland hebben hun handen vol aan de bestrijding van het virus in hun land, een confrontatie in Syrië komt nu slecht uit.

Ankara kondigde begin april bovendien aan vanwege het coronavirus de bewegingen van de Turkse troepen in Syrië flink te zullen beperken. Het ministerie van defensie sprak van een ‘minimalisering van de beweging’ van de militairen; alleen met toestemming van het hoofd van het leger mogen ze het operatiegebied in of uit. 

Dat de wapens – vooralsnog – zwijgen geeft de teruggekeerde inwoners van Idlib in elk geval de gelegenheid om zo goed en zo kwaad als het gaat voorbereidingen te treffen voor een uitbraak van het virus. En dat is hard nodig, want  de medische zorg ligt na negen jaar oorlog, waarbij ziekenhuizen doelbewust werden gebombardeerd, letterlijk in puin. 

Lees ook: De wereld is Idlib vergeten

Veel westerse humanitaire hulp aan Idlib viel stil toen de Syrische provincie in handen viel van jihadisten. Miljoenen burgers zijn daar het slachtoffer van. Slot van een tweeluik over een vergeten crisis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden