AnalyseEvacuatie-operatie

Duizenden blijven achter nu de luchtbrug stilvalt

Franse militairen begeleiden evacués die op de luchthaven van Kaboel aan boord gaan van een legervliegtuig. Beeld AFP
Franse militairen begeleiden evacués die op de luchthaven van Kaboel aan boord gaan van een legervliegtuig.Beeld AFP

De Amerikanen verleggen hun aandacht nu naar het terughalen van de allerlaatste troepen, een gevaarlijk deel van de operatie.

Amerika en Navo-bondgenoten zijn hard op weg om de riskante evacuatie van burgers vanaf de luchthaven van de Afghaanse hoofdstad Kaboel te beëindigen. België en Denemarken staakten hun evacuaties woensdag al, Nederland en Polen stopten er donderdag mee, en Frankrijk maakt er naar verwachting vrijdag een einde aan. Ook de Amerikanen, die de luchtbrug coördineren, willen vrijdag rond het einde van de dag stoppen.

Als alles volgens plan gaat, zullen na vrijdagavond niet of nauwelijks nog burgers met militaire vliegtuigen vertrekken. Hiermee komt een eind aan een van de grootste evacuaties per vliegtuig in de geschiedenis, waarmee al meer dan 100.000 mensen in veiligheid zijn gebracht.

Zelfmoordaanslagen herinneren eraan hoe hachelijk de operatie is

De zelfmoordaanslagen die donderdag plaatsvonden bij de luchthaven, waarbij ook Amerikaanse militairen omkwamen, herinnerden eraan hoe hachelijk de operatie is. “Het is niet meer veilig om van en naar Kaboel te vliegen”, waarschuwde de Deense defensieminister Trine Bramsen eerder al.

De Navo-bondgenoten verleggen hun aandacht nu naar het terughalen van de laatste troepen, om voor de met de Taliban afgestemde deadline van komende dinsdag weg te zijn. Zo kondigden de Turken, die een sleutelrol vervulden bij de beveiliging van de luchthaven, woensdag aan dat ze begonnen met het terughalen van hun 3000 manschappen.

De verwachting is dat Amerikaanse militairen als laatsten zullen vertrekken. Die eindfase is gevaarlijk, omdat de allerlaatste troepen relatief kwetsbaar zijn voor aanvallen. Nu al maken de militaire vliegtuigen bij het landen en opstijgen uit voorzorg schijnbewegingen, om het risico te verkleinen dat ze uit de lucht worden geschoten. Daarnaast werpen toestellen fakkels af om eventuele hittezoekende raketten af te leiden.

Duizenden achterblijvers moeten zichzelf nu in veiligheid brengen

Normaal gesproken zouden de laatste terugtrekkende troepen tegenstanders het liefst verrassen, bijvoorbeeld door midden in de nacht en eerder dan verwacht, plots verdwenen te zijn. Maar zo’n verrassing lijkt er op Hamid Karzai International Airport, dat door de Taliban in de gaten wordt gehouden, niet meer in te zitten.

Nu de luchtbrug stilvalt, blijven duizenden Afghanen achter die nog hadden willen vertrekken. Hoe die duizenden achterblijvers zichzelf nu in veiligheid moeten brengen, is onzeker. Westerse landen, waaronder Nederland, beloven dat ze mensen die risico lopen ook na dinsdag zullen blijven helpen om weg te komen. Ze hopen dat burgerluchtvaartmaatschappijen na het vertrek van de laatste troepen weer op Kaboel zullen gaan vliegen. Ook de Taliban willen dat. Maar in hoeverre dat gaat gebeuren, en op welke termijn, moet worden afgewacht. Het is onduidelijk of straks nog genoeg expertise aanwezig is om een vliegveld te runnen.

Veel zal ook afhangen van de aard van het komende bewind in Afghanistan. Hoe repressief zal dat zijn? Hoe diep wordt de economische crash? En zullen de Taliban nog wel genegen zijn om mensen laten vertrekken? De radicaal-islamistische strijders beklaagden zich er al over dat het land door de evacuatie veel artsen en andere hoogopgeleiden verliest.

Proberen door te reizen naar het Westen

Al met al lijkt de kans groot dat tienduizenden Afghanen de komende tijd eieren voor hun geld zullen kiezen en een veilig heenkomen zullen zoeken in buurlanden als Iran en Pakistan. En een deel van hen zal vervolgens proberen door te reizen naar het Westen.

“Ons leven is in gevaar”, zei de 27-jarige Nadine Sadat, met haar 2-jarige dochter op de arm, donderdag in de drukte bij het vliegveld tegen persbureau AP. Zij en haar echtgenoot, die voor de coalitietroepen had gewerkt, probeerden zich wanhopig in een menigte naar voren te dringen, in de hoop de luchthaven binnen te komen. “Mijn man heeft dreigberichten gekregen van onbekenden. Onze enige kans is om te ontsnappen.”

Lees ook:

Aanslagen in Kaboel zetten Amerikanen en Taliban onder druk

Terreuraanslagen op het vliegveld van Kaboel lijken het werk van IS. In ieder geval leden zowel de Amerikanen als de Taliban verliezen.

Voor W. kwam de hulp te laat. De Afghaan zit vast in Kaboel.

Een Afghaan die op de evacuatielijst had moeten staan, werd bij het vliegveld weggestuurd door Nederlands militairen. Nu komt hij het land niet meer uit.

Zo proberen landen te voorkomen dat extremisten binnenglippen

Veiligheidsdiensten bewaren pijnlijke herinneringen aan 2015, toen enkele terroristen binnenkwamen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden