Spanning

Duitsland wil streng zijn tegen de Russen. Maar wat te doen met het gas?

Politie voor het Charité-ziekenhuis in Berlijn, waar Aleksej Navalny wordt behandeld.Beeld AFP

Terwijl de Russische oppositieleider Aleksej Navalny langzaam ontwaakt uit zijn kunstmatige coma in het Berlijnse Charité ziekenhuis, houden Duitsers zich bezig met de vraag: hoe nu verder? 

Duitsland moet nu een grens trekken, klinkt het strijdlustig in Duitse media. Vers in het geheugen liggen de annexatie van de Krim en de Russische hack van de Bondsdag in 2015. Ook de Russische steun voor de Syrische oorlog maakte het de Duitsers lastig, vooral toen de vluchtelingencrisis de politiek begon te ontwrichten.

Nu de Russen volgens Duitsland ook nog eens oppositieleider Navalny te grazen hebben genomen, is de maat vol. De grens moet streng zijn. Symbolische diplomatieke manoeuvres, zoals het wegsturen van Russische diplomaten, zouden niet voldoen. In het Duitse parlement gaan stemmen op om de economische relatie met Rusland op het spel te zetten. Hét symbool van die relatie is het Russische gas. Meer dan een derde van de Duitse gasvoorziening is afhankelijk van Rusland. De Nord Stream 2, de pijpleiding in aanbouw die jaarlijks 55 miljard kubieke meter gas moet leveren, zal die afhankelijkheid nog groter maken.

De gasleveringen worden steeds problematischer, nu de spanning tussen de twee landen oploopt. Niet alleen Oost-Europese landen als Polen vinden de Duitse afhankelijkheid van Russisch gas gevaarlijk, ook Amerika is een grote tegenstander. Het project heeft door Amerikaanse druk al flinke vertraging opgelopen. Die kan verder oplopen. Dinsdag zei president Trump: "Waarom geeft Duitsland Rusland miljoenen, terwijl wij Duitsland tegen Rusland beschermen?"

Beeld Sander Soewargana

Banen creëren

De roep om represailles lijkt aan Merkel niet besteed. De Duitse bondskanselier ziet de bouw van de pijplijn als een kans om banen te creëren en de economie te stimuleren in Meckelenburg-Voorpommeren, een deelstaat in het voormalige oost-Duitsland. Daarbij is het Russische gas hard nodig om op tijd de Duitse klimaatdoelen te halen. In 2022 sluiten de kerncentrales in het land en in 2038 de laatste kolencentrale. Zonder gas krijgt Duitsland het koud. 

Merkel heeft daarom altijd volgehouden dat het project door moet gaan. De bondskanselier wil de dialoog tussen de twee landen behouden en geen denkbeeldige muur opwerpen. Op die visie komt nu ook binnen haar eigen partij steeds meer kritiek. Norbert Röttgen, kandidaat voor het partijleiderschap van de CDU, zegt nu dat niets doen ‘een ultieme bevestiging en aanmoediging voor Vladimir Poetin zal zijn om precies zo door te gaan met zijn beleid.’ Hij wil dat de bouw van de pijpleiding, waar nog 150 kilometer van aangelegd moet worden, wordt stopgezet.

Andere Duitse parlementariërs waarschuwen dat het stopzetten van het project niet realistisch is. Norbert Walter-Borjans, leider van de coalitiepartij SPD, zegt dat in dat geval de verkeerde partijen worden geraakt, namelijk Duitse banen en Duitse bedrijven die betrokken zijn bij de pijpleiding. Bovendien zullen dan grote schadeclaims volgen uit de elf landen die betrokken zijn bij het project.

Duitse klimaatwetenschappers leggen intussen een ander argument op tafel. Volgens hen had de pijpleiding er in de eerste plaats nooit mogen komen. “De pijpleiding zal binnen vijf tot tien jaar moeten verdwijnen", zegt klimaatwetenschapper Niklas Höhe tegen Deutschlandfunk, wijzend op de klimaatdoelstellingen. De investeringen in Nord Stream 2 zijn volgens hem sowieso weggegooid geld.

Nederland doet mee aan Nord Stream 2

De gasleiding die tussen Rusland en Duitsland wordt gebouwd, Nord Stream 2, is een project van het Russische bedrijf Gazprom. Deze grootste gasproducent ter wereld bezit namelijk het projectbedrijf Nord Stream 2 AG, gevestigd in Zwitserland.

Maar ook zijn er Nederlandse belangen. Zo heeft Shell zich met vier andere Europese energiebedrijven financieel verbonden aan het project. In 2017 beloofden zij samen de helft van de projectkosten te dragen. Voor Shell zou dat toen uitkomen op 950 miljoen euro, een tiende van de totale investeringen.

Voor het op de zeebodem leggen van 1200 kilometer aan gasbuizen was Allseas ingehuurd, een Zwitsers bedrijf met een Nederlandse historie en Nederlandse vestigingen. De pijplegschepen staakten hun werkzaamheden vorig jaar december, toen de Verenigde Staten met sancties dreigden tegen bedrijven die aan Nord Stream 2 werkten. Het laatste stukje, zo’n 5 procent, ontbrak nog. Hierdoor is het project vertraagd. Allseas had onder meer maritiem dienstverlener Boskalis ingehuurd voor ondersteunende diensten bij Nord Stream 2.

Shell noemt het project belangrijk voor de energievoorziening in Noordwest-Europa, omdat gas een relatief schone energiebron is. Verder wordt Nederland afhankelijker van de invoer van gas.

Hans Nauta

Lees ook:

Het gaat beter met Navalny: hij is wakker uit zijn kunstmatige coma

Russische oppositieleider Aleksej Navalny is bijgekomen uit zijn kunstmatige coma. Ondertussen loopt het conflict tussen Duitsland en Rusland over de vraag of hij is vergiftigd steeds hoger op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden