Volkerenmoord

Duitsland erkent genocide en betaalt een miljard aan Namibië

De Duitse minister van buitenlandse zaken maakte vrijdag bekend dat zijn land genocide pleegde op de Herero- en Namavolken in Namibië, aan het begin van de vorige eeuw.  Beeld AFP
De Duitse minister van buitenlandse zaken maakte vrijdag bekend dat zijn land genocide pleegde op de Herero- en Namavolken in Namibië, aan het begin van de vorige eeuw.Beeld AFP

Duitsland erkent vrijdag dat het land een genocide pleegde in Namibië. Het land zegt een miljard euro toe aan steun, maar houdt vol dat de erkenning geen juridische consequenties heeft.

Na zes jaar onderhandelen erkende de Duitse regering vrijdag dat Duitsland genocide pleegde in Namibië. Aan het begin van de vorige eeuw werden daarbij circa 65.000 leden van het Herero- en 10.000 van het Nama-volk gedood. Hoewel de Duitse regering ontwikkelingshulp toezegde, benadrukte ze dat nabestaanden juridisch geen aanspraak kunnen maken op compensatie.

De Duitse regering wil de nabestaanden de komende dertig jaar steunen met ontwikkelingsprojecten ter waarde van 1,1 miljard euro. Dat geld wordt geïnvesteerd in de lokale landbouw, infrastructuur, watervoorziening en beroepsopleidingen. Ook zal de Duitse president Frank-Walter Steinmeier tijdens een ceremonie in het Namibische parlement officieel om vergiffenis vragen.

“Ik ben verheugd en dankbaar dat het mogelijk is gebleken om met Namibië tot een akkoord te komen over een gezamenlijke aanpak van het donkerste hoofdstuk uit onze gemeenschappelijke geschiedenis”, zei Heiko Maas, de Duitse minister van buitenlandse zaken.

Al in 1985 classificeerde een rapport van de Verenigde Naties de Duitse massamoorden in de toenmalige kolonie in Zuidwest-Afrika als een genocide. Pas in 2015 begon ook de Duitse regering de gebeurtenissen tussen 1904 en 1908 een genocide te noemen (zie kader). Dat bracht onderhandelingen op gang tussen de Duitse en Namibische overheden. Ook vertegenwoordigers van verschillende Herero- en Nama-groepen zaten in de onderhandelingsdelegatie.

‘Een politieke en morele verplichting’

De Duitse regering houdt wel vol dat het erkennen van de genocide geen verdere juridische consequenties heeft. Volgens Duitsland is het Genocideverdrag, dat de Verenigde Naties in 1948 sloten, namelijk niet met terugwerkende kracht van toepassing. Daarom ziet Berlijn de 1,1 miljard niet als een juridische verplichting, maar als ‘een politieke en morele verplichting’.

Daar zijn de vertegenwoordigers van de Herero en de Nama het niet mee eens. Eerder deze maand noemden zij de gang van zaken ‘een pr-coup’ van de Duitse regering en ‘misleiding’ van de Namibische overheid. Zij vinden dat de nabestaanden recht hebben op individuele compensatie. In verschillende rechtszaken in de Verenigde Staten eisten zij al geld van de Duitse overheid en de Deutsche Bank, die de koloniale inspanningen in Zuidwest-Afrika financierde. Dat mislukte omdat Duitsland zich beriep op zijn staatsimmuniteit.

Wel lukte het de nabestaanden om de stoffelijke resten van Herero en Nama terug te krijgen. Duitse kolonisten namen schedels van hun slachtoffers mee voor wetenschappelijk onderzoek om de veronderstelde superioriteit van witte Europeanen te bewijzen. Pas in 2018 werden de laatste overblijfselen teruggegeven die nog in het bezit waren van Duitse universiteiten. “Dit is een van de goede dagen”, zei de Herero Junior Walter Ngueihita destijds tegen de omroep Deutsche Welle bij de ceremonie in Windhoek. “Maar hopelijk krijgen wij of onze kleinkinderen, terwijl we leven of nadat wij deze aarde hebben verlaten, nog een compensatie van de Duitsers.”

Het Duitse rijk was van 1884 tot 1915 de koloniale macht in Zuidwest-Afrika, tegenwoordig Namibië. Dit grondgebied was zonder medeweten van de bevolking in Afrika opgeëist tijdens de Koloniale Conferentie van Berlijn. In 1904 ontstond grote onrust, doordat steeds meer vee en grondgebied van volken in Namibië in handen van de bezetter kwamen. Duitse soldaten verkrachtten daarbij op grote schaal vrouwen. Daardoor kwamen eerst de Herero en later ook de Nama in opstand.

De Duitse generaal Lothar von Trotha kwam vervolgens met een ‘vernietigingsbevel’. De rebellerende Herero en Nama werden de Omaheke-woestijn ingedreven, waar ze stierven van de dorst. Bij pogingen terug te keren werden zij doodgeschoten of opgehangen. De overlevenden werden naar concentratiekampen gebracht, waar ze te werk werden gesteld. Velen kwamen om door de erbarmelijke omstandigheden daar.

Volgens historici zijn 65.000 van de 80.000 Herero en ten minste de helft van de 20.000 Nama omgekomen.

Lees ook:

Vergeten Duitse gruwelen

De Herero in Namibië zullen de gruwelijke tijd onder het Duitse kolonialisme nooit vergeten. Trouw nam poolshoogte in Windhoek.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden