Vaccinatiestart

Duitsland en Frankrijk beginnen wél in verpleeghuizen met vaccineren

Lege flesjes van het Pfizer/BioNTech vaccin tegen Covid-19. Beeld REUTERS
Lege flesjes van het Pfizer/BioNTech vaccin tegen Covid-19.Beeld REUTERS

Dag en nacht is in Duitsland doorgewerkt om zondag te kunnen beginnen met vaccineren. Zo’n 440 stoffige concertzalen, hotels en asielzoekerscentra zijn er al omgebouwd tot vaccinatiecentra. 

Nog eens honderd mobiele teams gaan langs verpleeghuizen om ouderen te vaccineren. En om voor dat inenten genoeg personeel te werven zijn goedbetaalde vacatures online gezet: in Berlijn kun je er 120 euro per uur mee verdienen.

Het land trekt al zijn organisatorisch talent uit de kast, want het wil vaart zetten achter de vaccinatiecampagne. In Europa kwam het vaccineren te traag op gang, vindt gezondheidsminister Jens Spahn. Hij leverde kritiek op het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) omdat het BioNTech en Pfizer-vaccin, dat in Duitsland is ontwikkeld, eerder in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk beschikbaar werd. Onder die druk besloot het EMA een week eerder dan gepland het vaccin te beoordelen.

Lichtpuntje tijdens de kerstdagen

Het vorige week goedgekeurde vaccin is voor Duitsland een lichtpuntje tijdens de kerstdagen, die minder uitbundig gevierd mochten worden dan eerder beloofd. Want hoewel het land zich eerder relatief sterk door de pandemie heen worstelde, heeft het veel van de controle verloren. Twee weken geleden ging het land in een strengere lockdown, maar het aantal besmettingen is nog steeds hoog. Op Eerste Kerstdag telde het Robert Koch-Instituut (RKI), de Duitse tegenhanger van het RIVM, 25.533 nieuwe besmettingen.

Verpleeghuizen zijn met name hard getroffen en krijgen daarom in de vaccinatiestrategie prioriteit. Op advies van het RKI draaien de eerste dagen van de campagne vooral om verpleeghuizen. In samenwerking met de GGD’s en het Duitse Rode Kruis richten verpleeghuizen een vaccinatieruimte in, informeren zij de bewoners over het vaccin en stellen zij vast hoeveel bewoners gevaccineerd willen worden.

Geen logistieke problemen

In tegenstelling tot Nederland verwacht Duitsland geen logistieke problemen bij het vaccineren in verpleeghuizen. Iedere deelstaat heeft een centraal opslagpunt waar het vaccin op -70 graden gekoeld wordt. Vanuit dat punt brengt een mobiel team het aantal benodigde vaccins naar een verpleeghuis en maakt ze op lokatie klaar. Om bewoners een gerust gevoel te geven worden voor zover mogelijk huisartsen ingezet die vaker in hetzelfde verpleeghuis werken.

80-plussers die niet in een verpleeghuis wonen ontvangen een brief, waarin wordt uitgelegd hoe zij zelf een afspraak kunnen maken bij een vaccinatiecentrum. Daar kunnen ook zorgmedewerkers van de intensive care en de spoedeisende hulp als eerste terecht. In de tweede ronde komen 70-plussers, mensen met een verstandelijke beperking, daklozen en asielzoekers aan de beurt. De derde ronde is voor 60-plussers, chronisch zieken, leraren, ambtenaren die risico lopen en werknemers in de detailhandel.

De 101-jarige  Gertrud Haase krijgt haar vaccinatieprik in een verpleeghuis in Berlijn, Duitsland op 27 december 2020.   Beeld EPA
De 101-jarige Gertrud Haase krijgt haar vaccinatieprik in een verpleeghuis in Berlijn, Duitsland op 27 december 2020.Beeld EPA

Lange winter

Pas daarna kan de rest van de Duitsers hun vaccinatie halen bij een vaccinatiecentrum in de buurt. Volgens een peiling van YouGov wil twee derde van de Duitsers gevaccineerd worden, terwijl een vijfde het definitief niet wil. Toch zal het volgens gezondheidsminister Spahn twee tot drie maanden duren voordat alle Duitsers uitgenodigd worden om hun prik te halen. Daarom liet hij doorschemeren dat het nog lang niet afgelopen is met de contactbeperkingen. “Wat dit betekent is dat deze winter voor ons allemaal nog lang zal duren.”

Frankrijk

Ook Frankrijk is zondag  begonnen met zijn vaccinatieprogramma. Premier Jean Castex onthulde de strategie anderhalve week geleden in de Assemblée Nationale, de Franse Tweede Kamer. Tot juni, waarschuwde hij, zal het land moeten leven met mondmaskers, testen en het protocol (handen wassen, afstand houden) dat de circulatie van het virus moet afremmen.

Maar Castex heeft goede hoop op een snelle campagne, nadat de Franse gezondheidsautoriteit donderdag groen licht gaf voor het Pfizer/BioNTech-vaccin. In maart 2021 zouden zeven miljoen Fransen gevaccineerd moeten zijn. In juni zeventien miljoen.

Als het vaccin van de Britse producent AstraZeneca op tijd wordt geleverd, is het volgens Castex zelfs mogelijk om 27 miljoen personen (40 procent van de 69 miljoen Fransen) in te enten tussen nu en de zomer. Naar verwachting duurt het tot het einde van de winter – de periode waarin het virus het beste gedijt – voor de ouderen en de meest kwetsbaren buiten gevaar zijn.

De campagne moet van start gaan in de 10.000 Franse verpleeghuizen. Hier verblijven zo’n 840.000 personen. Met het personeel krijgen zij de eerste prikken met de vaccins van Pfizer/BioNTech. Dat levert dit jaar totaal een half miljoen doses. In januari volgt een tweede levering van anderhalf miljoen doses.

De regering heeft er bij de bestelling rekening mee gehouden dat 30 procent van de vaccins verloren zal gaan omdat ze ontdooien, omdat de flacons breken of omdat er te veel vaccin in achterblijft. Volgens sommige waarnemers is die schatting aan de voorzichtige kant.

Griekenland 

Om half drie op zondag kreeg premier Kyriakos Mitsotakis de spuit in zijn rechterarm. President Katerina Sakellaropoulou was hem een halfuur eerder voorgegaan. “Deze Kerst gaf de wetenschap het grootste cadeau”, zei ze daarbij.

Griekenland zet voor de vaccinatiecampagne tegen het coronavirus het leger in, en geeft de vaccinatiecampagne een officiële naam: Operatie Vrijheid. En vrijheid is precies waar de Grieken naar snakken, nu zij al anderhalve maand bijkans thuis opgesloten zitten. Winkels en horeca zijn dicht, er geldt een reisverbod tussen regio’s, wie naar buiten wil moet per sms toestemming vragen en na tien uur ’s avonds geldt een straatverbod. Lokaal zijn de maatregelen nóg strikter. Het aantal besmettingen en slachtoffers explodeerde dit najaar, en dat terwijl de Griekenland in de lente juist lof toegezwaaid had gekregen voor het beteugelen van de eerste uitbraak.

Gemor van de oppositie en de bevolking draagt ertoe bij dat premier Mitsotakis nu uitstraalt dat het land er klaar voor is. Meer dan een maand geleden al presenteerde de regering een nationaal inentingsplan. Er komen 1018 vaccinatiecentra in het hele land, veelal doktersposten, die per maand ruim 2 miljoen Grieken kunnen inenten. Ook komen er vaccinatiepunten in de vluchtelingenkampen en gevangenissen. Voor mensen die hun huis niet uit kunnen, komen er mobiele teams.

Op Tweede Kerstdag arriveerde de eerste lading van krap 10.000 vaccins van fabrikant Pfizer. Tot en maart ontvangt Griekenland in totaal ruim 1,2 miljoen doses. Die zullen worden opgeslagen op vijf geheime locaties, bewaakt door politie, brandweer en drones. Koelwagens zullen het vaccin vervolgens onder politie-escorte naar de priklocaties vervoeren. Het leger verzorgt het transport per vliegtuig naar de eilanden.

Na het zorgpersoneel volgen, net als overal, bewoners van verpleeghuizen en ouderen. Samen beslaan die groepen een kwart van de bevolking.

Hoe effectief het uitvoerige plan in de praktijk is, moet blijken. Nog los van mogelijke hapering in de uitvoering, die in Griekenland geregeld voorkomen, zijn de eerste leveringen relatief klein.

Daarnaast blijkt een derde van de bevolking, vooral armeren, niet van plan zich te laten inenten. Een grootscheepse campagne moet hen over de streep trekken. “We hopen dat over een tijdje ook onze medeburgers die de vaccinatie niet vertrouwen overtuigd worden dat het het juiste is om te doen”, aldus Mitsotakis zondag.

Lees ook:

Tien vragen en antwoorden over de mutatie van het coronavirus

De mutatie van het coronavirus roept veel vragen op. Onze wetenschapsredacteur beantwoordt vragen van lezers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden