ReportageVerkiezingen Duitsland

Duitsers verbaasd over optimisme Laschet na historisch verlies. ‘Denk dat hij biertje te veel op had’

Armin Laschet tijdens een persconferentie maandag. Beeld EPA
Armin Laschet tijdens een persconferentie maandag.Beeld EPA

De CDU behaalde een historisch slecht verkiezingsresultaat, maar wil toch opnieuw regeren. In de Berlijnse wijk Zehlendorf, van oudsher een CDU-bolwerk, is de verbazing groot. ‘Laschet is een slechte verliezer.’

In Zehlendorf, een welgestelde buitenwijk van Berlijn, zijn maandagmiddag de meeste mensen driftig op weg van het treinstation naar huis. In dit district stemmen traditioneel veel mensen op de CDU, die zondag een historisch verlies leed.

De meeste Zehlendorfers hebben een dag na de verkiezingen niet veel zin om het over de nederlaag te hebben. “Ik ben teleurgesteld, wat kan ik er nog meer over zeggen?”, klinkt het, voordat de CDU-stemmers zich met een gefronste blik uit de voeten maken.

De 72-jarige Luther Walter, die met zijn kleine, witte hondje bij de bushalte wacht, wil wél graag wat over zijn partij kwijt. Hij stemt al zo lang hij zich kan herinneren op de CDU.

Toch liet lijsttrekker Armin Laschet, die hij als een incompetente leider ziet, hem dit jaar voor het eerst twijfelen. Uiteindelijk heeft hij voor de CDU gestemd. “Ik stem voor de partij, niet voor een persoon”, zegt hij. “Toch denk ik niet dat Laschet zal regeren en misschien is dat ook maar beter zo.”

Onder Armin Laschet leed de CDU zondag een nederlaag tegen de SPD van Olaf Scholz.  Beeld EPA
Onder Armin Laschet leed de CDU zondag een nederlaag tegen de SPD van Olaf Scholz.Beeld EPA

Stagnatie

Walter verwacht dat er een coalitie zal komen van de SPD, de Groenen en de FDP. Hij zegt daar vrede mee te hebben. “De meerderheid van de kiezers wil namelijk verandering. Ik denk dat we daar dan ook rekening mee moeten houden.” Doordat Angela Merkel zestien jaar aan de macht is geweest is er volgens hem stagnatie in de CDU gekomen. “Misschien zou het goed zijn voor de partij als het nu eens vier jaar in de oppositie komt.”

De CDU is treurig gestemd, nu de partij in de Bondsdagverkiezingen op de tweede plaats achter de SPD staat. De partij verloor bijna negen procent van de stemmen ten opzichte van de vorige verkiezingen, een historisch slecht resultaat.

Desondanks verkondigde partijleider Armin Laschet, net als SPD-lijsttrekker Olaf Scholz dat deed voor zijn partij, ­zondagavond dat de Duitse kiezer de CDU genoeg mandaat heeft gegeven om te regeren. De CDU loopt immers slechts anderhalf procent achter op de SPD. Toch kwam er grote kritiek op het optimisme van Laschet, ook binnen zijn eigen partij.

Günter Böhm en Monika Löffler verbaasden zich zondag over de toespraak van Laschet. “Ik denk dat hij een biertje teveel op had.
Günter Böhm en Monika Löffler verbaasden zich zondag over de toespraak van Laschet. “Ik denk dat hij een biertje teveel op had."Beeld Kim Deen

Ook de 90-jarige Günter Böhm en de 67-jarige Monika Löffler luisterden zondagavond met verbazing naar de toespraak van Laschet. “Ik denk dat hij een biertje te veel op had”, zegt Böhm grinnikend. “Een partij die de grootste verliezer is in deze verkiezingen, die kan toch niet meer geloofwaardig regeren? Dat is absurd, werkelijk absurd!” Löffler kijkt hem knikkend aan. “Ik denk dat hij een slechte verliezer is”, beaamt ze.

Het stel stemt al jaren op de SPD en hoopt dan ook dat lijstrekker Olaf Scholz, ‘een sympathieke man’, de komende jaren zal regeren. Maar ze vrezen de schoonheidswedstrijd die nu ontstaat tussen de CDU en de SPD, die concurreren om de aandacht van de twee ‘coalitiemakers’, de Groenen en de FDP. . “Ik heb gelezen dat Armin Laschet en Christian Lindner (lijstrekker van de FDP) zondagnacht al uitvoerig met elkaar hebben gebeld”, zegt Böhm. “Daar zou nog iets uit voort kunnen komen. Hoewel ik ook denk dat de FDP het zo speelt om meer te kunnen eisen van de SPD en Groenen.”

Stoplichtcoalitie

De 75-jarige partijrot Ruprecht Polenz, eerder secretaris-generaal van de CDU, denkt dat een regering met de CDU nog best mogelijk is. “Maar natuurlijk speelt het psychologisch een grote rol dat de CDU zo ontzettend veel stemmen heeft verloren. Daarom verwacht ik eigenlijk dat we een stoplichtcoalitie (SPD, Groenen, FDP) zullen krijgen.”

Polenz was zondag bij zijn partijevenement en noemt de stemming op de avond ‘diep treurig’. Toch denkt hij dat de nederlaag de verdeelde partij zal dwingen zichzelf de vraag te stellen welke kant het op moet gaan.

De afgelopen jaren valt de partij namelijk steeds meer uiteen in een progressief en een conservatief deel. “Laschet heeft fouten gemaakt tijdens deze verkiezingen, maar het probleem is veel breder dan alleen hij”, zegt hij. “Mijn partij weet niet meer goed welke kant het op moet gaan.”

‘De partij moet niet afbuigen naar rechts om te concurreren met de AfD’

Volgens Polenz, een vertegenwoordiger van het progressieve kamp, maakt deze verkiezing duidelijk dat de partij niet af moet buigen naar rechts om te concurreren met de AfD. Hij wijst erop dat 1,4 miljoen CDU-stemmers deze verkiezingen naar de SPD afdwaalden en 800.000 kiezers naar de Groenen. “Dat betekent dat we juist in het midden stemmen hebben verloren”, zegt hij. “Het gemiddelde CDU-lid is 61-jaar. Ik denk dat wij veel meer moeten doen om jongere kiezers aan te spreken om weer een partij voor de toekomst te worden.”

Toch zal dat volgens Polenz niet makkelijk worden. “We hebben veel mensen in de partij die denken, we hadden zulke goede tijden twintig jaar geleden. Laten we daar naar terug gaan. Maar het is onmogelijk om terug te gaan in de politiek, je moet vooruit kijken. Dat wordt de grote discussie in mijn partij in de komende maanden.”

Lees ook:

Kingmakers FDP en de Groenen ruiken hun kans om de grote partijen uit elkaar te spelen in Duits coalitiespel

De dag na de Duitse verkiezingen is in Berlijn het grote speculeren over een nieuwe regering begonnen. De Groenen en de FDP proberen daarbij de grote volkspartijen tegen elkaar uit te spelen.

Berlijn bij het stemlokaal: ‘Door Scholz hebben we weer vertrouwen in de SPD’

Kiezers in Berlijn speculeren bij de stembureaus al volop over de winnaars en de mogelijke coalities die Duitsland straks kunnen gaan regeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden