Duitsland

Duitse stoplichtcoalitie met bondskanselier Scholz (SPD) heeft opmerkelijk progressieve plannen

De politieke partijen van de Duitse stoplichtcoalitie presenteren het regeerakkoord van de SPD, de FDP en de Groenen. 
 Beeld Getty Images
De politieke partijen van de Duitse stoplichtcoalitie presenteren het regeerakkoord van de SPD, de FDP en de Groenen.Beeld Getty Images

In slechts acht weken tijd wisten SPD, FDP en de Groenen tot een regeerakkoord te komen. De nieuwe coalitie zet onder meer in op klimaatbescherming en legaliseert de verkoop van cannabis.

Een gigantische bos bloemen en een bonsaiboom met de naam ‘Carpe Diem’ kreeg afzwaaiend bondskanselier Angela Merkel woensdagochtend tijdens de waarschijnlijk laatste bijeenkomst van haar Grosse Koalition, de samenwerking van de grote middenpartijen CDU en SPD. Vicepremier Olaf Scholz (SPD) overhandigde de bloemen.

Waarna hij enkele uren later met de Groenen en liberale FDP een regeerakkoord presenteerde. “Het stoplicht staat”, zei hij tevreden, verwijzend naar kleuren in de naam van zijn coalitie in spe.

Drie-partijen-primeur, en toch een snelle formatie

Tegen alle verwachtingen in lijkt de stoplicht-coalitie slechts acht weken na de federale verkiezingen een feit. Dat Duitsland voor het eerst drie partijen nodig had in plaats van twee om een regering te kunnen vormen leek in eerste instantie een groot obstakel. Daarbij liggen de interesses van de economisch liberale FDP vaak mijlenver van die van de Groenen en SPD, die geld willen besteden aan sociaal beleid. Toch zijn de partijen eensgezind door de onderhandelingen gekomen. “Wat bij elkaar past, groeit naar elkaar toe”, zei Scholz optimistisch.

Mehr Fortschritt wagen, ‘Durf vooruitgang te boeken’, is de naam van het regeerakkoord. Woorden die doen denken aan de uitspraak Mehr Demokratie wagen, de manier waarop SPD-bondskanselier Willy Brandt in 1969 zijn progressieve politieke ambities formuleerde. Ook deze regering belooft het land de toekomst in te duwen, met aandacht voor digitalisering, klimaatbescherming en verschillende sociale hervormingen.

‘Superminister’ voor klimaatzaken

In 2030 moet 80 procent van de Duitse energie van duurzame bronnen komen. Dat is een overwinning voor de Groenen, die tijdens de onderhandelingen het doel hadden klimaatbescherming ‘niet slechts een hoofdstuk’ van het regeerakkoord maken, maar een essentiële richtlijn voor sectoren als landbouw, transport en industrie. Mede-partijvoorzitter Robert Habeck zal als ‘superminister’, aan het hoofd van zowel het ministerie van economische zaken als het nieuwe klimaatministerie, proberen de Duitse industrie op een klimaatneutrale koers te brengen.

Daarvoor moet hij wel budget krijgen van de minister van financiën, een machtige positie die in handen komt van FDP-partijvoorzitter Christian Lindner. In die rol stelt hij zijn kiezers gerust dat de belastingen onder het huidige kabinet niet omhoog zullen gaan. Ook de CO2-prijs zal vanwege de hoge energieprijzen niet stijgen. Verder zal de liberale FDP erop hameren dat de tijdens de pandemie losgelaten ‘schuldenrem’ vanaf 2023 weer gehanteerd wordt, het beleid dat voorschrijft dat Duitsland slechts minimaal nieuwe schulden mag maken.

Woningbouw, pensioengarantie en kiesgerechtigd vanaf zestien jaar

Haaks daarop lijken de grote sociale uitgaven te staan van de SPD en de Groenen. In het regeerakkoord belooft de regering met overheidsgeld 400.000 appartementen per jaar te bouwen om het woningtekort op te lossen. In gebieden waar de huizenmarkt onder druk staat mogen de huren met 11 procent in drie jaar omhoog, in plaats van de huidige 15 procent. Ook belooft de coalitie de pensioenen niet te korten— een belangrijk thema voor de SPD — en wordt het minimumloon verhoogd naar 12 euro per uur.

De stoplichtcoalitie heeft verder een aantal opmerkelijke progressieve plannen. Zo wordt de kiesleeftijd verlaagd naar zestien jaar en de verkoop van cannabis gelegaliseerd. Ook moet het in de toekomst makkelijker worden voor vluchtelingen om hun familie naar Duitsland te brengen.

Baerbock (Groenen) op Buitenlandse Zaken

Annalena Baerbock, lijsttrekker van de Groenen, krijgt in het toekomstige kabinet een positie als minister van buitenlandse zaken. Na het presenteren van het regeerakkoord bekritiseerden Duitse journalisten het gebrek aan een ambitieuze buitenlandvisie. Ontwikkelingen zijn er wel op het gebied van defensie: de nieuwe regering zal bewapende drones aanschaffen om militairen op buitenlandse missies te beschermen. De uitgaven voor defensie zullen in overeenstemming met Navo-beleid 2 procent van het bbp bedragen.

Helemaal watervast is het regeerakkoord nog niet. Iedere partij moet nu nog goedkeuring van hun achterban krijgen. De Groenen doen dit via een tien dagen lange digitale stemming, de SPD en FDP tijdens partijcongressen. Als elke partij een meerderheid weet te krijgen zal Olaf Scholz in de week van 6 december bondskanselier worden. Diezelfde dag wordt het kabinet aangesteld door president Frank-Walter Steinmeier.

Lees ook:
Berlijn-watcher Ralph Bollmann: Merkel kijkt vast geamuseerd naar haar opvolgers

Terwijl in Nederland het record voor de langstlopende formatie is verbroken, komt een nieuwe regering in Duitsland al in zicht. Journalist Ralph Bollmann over het geheim achter die voortvarendheid

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden