Klimaatactivisme

Duitse klimaatgroep Ende Gelände bestempeld als links-extremistisch: 'Het is een schandaal’

Activisten van de klimaatgroep ‘Ende Gelände’ omringd door politieagenten, tijdens een actie voor het behoud van het Hambach-bos.Beeld Christophe Gateau/DPA

De Duitse Binnenlandse Veiligheidsdienst heeft klimaatgroep ‘Ende Gelände’ vorige maand als links-extremistisch aangemerkt. Dat betekent dat de dienst de leden in het vizier blijft houden en dat zij sneller vervolgd kunnen worden. Linkse politieke partijen en organisaties zijn kritisch.

De aartsvijand van de Duitse kolenmijnen is de klimaatgroep ‘Ende Gelände’, een naam die ‘tot hier en niet verder’ betekent. Gewapend met spandoeken, witte beschermende pakken en mondkapjes die beschermen tegen giftig kolenstof, bezetten de klimaatactivisten sinds 2015 Duitse mijnen. Tijdens die bezettingen blokkeren duizenden demonstranten de mijnwerkzaamheden en de rails van transporttreinen, tot ze uiteindelijk een voor een door politieagenten worden weggedragen.

‘Burgerlijke ongehoorzaamheid’, is hun manier van werken. De groep vindt dat de Duitse regering niet snel genoeg handelt om het klimaat te beschermen en daarom proberen de activisten door het overtreden van de regels actie af te dwingen. Want hoewel de laatste Duitse steenkoolmijn in 2018 sloot, blijven de vervuilende bruinkoolmijnen nog open tot 2038.

Radicaal

Maar de ongehoorzame groep werd afgelopen maand door de Binnenlandse Veiligheidsdienst, de Verfassungsschutz, als links-extremistisch bestempeld. Dat betekent dat de dienst de leden in het vizier blijft houden en dat zij sneller vervolgd kunnen worden. Volgens de autoriteit zijn dertig leden van Ende Gelände linkse radicalen die de klimaatbeweging zouden gebruiken om ‘de staat opzettelijk in diskrediet te brengen’. Ook oordeelt de Veiligheidsdienst dat de activisten geweld gedogen. De dienst maakt zich zorgen dat links-extremisten in de beweging jonge klimaatactivisten radicaliseren en tegen de staat opzetten.

Volgens de woordvoerder van Ende Gelände, Ronja Weil, wisten de klimaatactivisten dat ze door de Veiligheidsdienst in de gaten gehouden werden. “Het was voor ons geen verrassing toen we het hoorden, maar het is wel een schandaal”, zegt Weil. De organisatie is volgens haar helemaal niet uit op geweld. “We zijn volledig transparant over onze methodes en nodigen alleen mensen uit in onze organisatie die zich aan onze regels willen houden”, zegt ze.

Verfassungsschutz 

Ook linkse politieke partijen en organisaties hebben kritiek geuit op de Binnenlandse Veiligheidsdienst. Verschillende politici van Die Grünen en Die Linke zijn verbonden aan de klimaatgroep, en ook grote bewegingen als Fridays for Future en Greenpeace staan achter Ende Gelände. “Blokkades die het uitfaseren van kolen afdwingen zijn radicale protestacties, maar geen bedreiging voor de grondwet”, zei Werner Graf, voorzitter van de groene partij in Berlijn.

Die Linke en Die Grünen vragen zich openlijk af of de Verfassungsschutz niet afgeschaft moet worden. De organisatie werd na de Tweede Wereldoorlog opgericht, nadrukkelijk met de taak om de grondwet te beschermen en anti-democratische bewegingen in de samenleving tegen te gaan. Maar de twee linkse partijen vinden dat de waakhond niet goed functioneert. De organisatie zou blind zijn voor rechts-extremistische dreigingen en zou tegelijkertijd linkse progressieve bewegingen in de weg zitten.

Niet héél links is die mening toegedaan. De sociaal-democratische SPD in Berlijn, momenteel verantwoordelijk voor de Veiligheidsdienst in de deelstaat, staat juist volledig achter de dienst en noemt de kritiek van Die Linke en Die Grünen op de Veiligheidsdienst ‘meer politiek carnaval dan een serieuze discussie’. Volgens lokaal SPD-parlementslid Tom Schreiber hebben de coalitiepartners ‘een opmerkelijk begrip van onze democratie en rechtsstaat’ als zij de Veiligheidsdienst als een politiek instrument zien. De jongerenpartij van de SPD staat wél achter de kritiek van Die Linke en Die Grünen. 

Dubieus

Die kritiek is niet nieuw. Symbool voor de veronderstelde problemen bij de Veiligheidsdienst is Hans-Georg Maassen geworden. Maassen was het hoofd van de Verfassungsschutz tot hij in 2018 moest terugtreden omdat hij aanvallen op mensen met een niet-Duits uiterlijk wegwuifde. Sindsdien probeert hij op Twitter vooral de dreiging van links aan te tonen. 

Volgens Anna Peters, woordvoerder van de jongerenorganisatie van de Groenen, is de Veiligheidsdienst ook na het ontslag van Maassen niet zo neutraal als hij zich voordoet. De werkwijze van de autoriteit is volgens Peters dubieus. De Veiligheidsdienst onderhoudt contacten met bewapende neonazi-netwerken en koopt informatie, maar de netwerken worden niet opgerold. “We moeten een geheel nieuwe structuur opzetten, met onderzoekers die vanuit een wetenschappelijk perspectief werken”, zegt ze.

Volgens Ronja Weil van Ende Gelände begrijpt de Veiligheidsdienst zijn eigen taak niet. Een reden voor het onderzoek van de autoriteit naar de klimaatgroep, is hun slogan: ‘Systeemverandering, niet klimaatverandering’. “Zij zien ons als een dreiging omdat wij het kapitalistisch systeem willen veranderen”, zegt Weil. “Maar het is hun taak niet om het kapitalisme te bewaken, want dat staat niet in de grondwet.”

Weil is niet bang dat de beslissing van de Veiligheidsdienst mensen van de klimaatbeweging zal vervreemden. “Het heeft ons juist dichter bij elkaar gebracht. We willen samen het beeld van ons als linkse extremisten ontmantelen”, zegt ze. “Ik denk dat het zelfs mensen heeft helpen begrijpen dat het absurd is om linkse en rechtse radicalen met elkaar te vergelijken. Want de ene kant vecht voor gelijkheid en rechtvaardigheid, terwijl de andere kant racisme en nationalisme verspreidt.”

Lees ook:

De Duitse regering ruziet over het lot van haar inlichtingenbaas. Mag hij blijven of moet hij weg?

De chef van de Duitse inlichtingendienst ligt onder vuur. Hij zou te veel tegen extreem-rechts aanschuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden