Politiek

Duitse inlichtingendienst gaat ‘gevaarlijke’ AfD afluisteren

AfD-politici Tino Chrupalla (l) en Alexander Gauland tijdens een persconferentie over het toezicht van de inlichtingendienst op hun partij.  Beeld Getty Images
AfD-politici Tino Chrupalla (l) en Alexander Gauland tijdens een persconferentie over het toezicht van de inlichtingendienst op hun partij.Beeld Getty Images

Zeven maanden voor de federale verkiezingen gaat de Duitse inlichtingendienst BfV de rechts-populistische oppositiepartij Alternative für Deutschland (AfD) observeren. De inlichtingendienst mag telefoongesprekken van leden afluisteren, mailverkeer monitoren en informanten inzetten.

Het is de eerste keer in de Duitse naoorlogse geschiedenis dat de inlichtingendienst een partij in de gaten houdt die in de Duitse Bondsdag zit. De inlichtingendienst volgt de partij al twee jaar, maar moest zich al die tijd beperken tot openbare bronnen.

Nu wordt dat, op grond van een lijvig rapport, anders. Het materiaal tegen de AfD is gebundeld in een document van duizend pagina’s en bestaat uit uitspraken die leden tijdens partijconferenties, campagnes, in interviews en op sociale media deden. Ook werden er contacten tussen AfD-leden en rechts-extremistische organisaties en personen onthuld.

‘Gevaar voor de democratische rechtsstaat’

Volgens de inlichtingendienst levert het document voldoende bewijs dat de AfD een mogelijk gevaar vormt voor de democratische rechtsstaat. Extremistische AfD-leden zouden steeds vaker op sleutelposities van de partij terechtkomen, waardoor de partij verder van het midden afdwaalt. Meer gematigde oprichters van de partij, zoals Bernd Lucke, zijn de afgelopen jaren de partij uitgewerkt. Ook de huidige partijleider, Jörg Meuthen, krijgt nauwelijks grip krijgen op de rechts-extremistische kringen rondom Björn Höcke, fractieleider in het parlement van de deelstaat Thüringen.

Onder leiding van Thomas Haldenwang zette de inlichtingendienst de afgelopen twee jaar steeds meer stappen tegen de AfD. De vorige voorzitter, Hans-Georg Maaßen, was ervan overtuigd dat de AfD geen gevaar vormde. Hij zou de partij zelfs geadviseerd hebben hoe zij uit het vizier van de inlichtingendienst konden blijven. Maar Haldenwang besloot vorig jaar de extremistische partijvleugel van Björn Höcke te gaan observeren.

Onder druk van de AfD-partijtop besloot de vleugel zichzelf daarna op te heffen, maar ook daarna bleef de partij verdacht. De zevenduizend leden van de extremistische vleugel zitten namelijk nog steeds in de partij.

Björn Höcke, AfD-fractieder in het deelstaatparlement van Thüringen. Beeld DPA
Björn Höcke, AfD-fractieder in het deelstaatparlement van Thüringen.Beeld DPA

Rechtszaken tegen de inlichtingendienst

Het afgelopen jaar kwam de partij steeds verder in het nauw. In maart besloot de inlichtingendienst van Thüringen de regionale AfD in de gaten te houden. In juni volgde Brandenburg en in januari Saksen en Saksen-Anhalt. Ondertussen deed de partij verschillende pogingen om haar rechts-extremistische imago van zich af te schudden. Andreas Kalbitz, die eerder met Höcke aan het roer van de extremistische vleugel stond, werd de partij uit gezet.

In januari spande de AfD rechtszaken aan tegen de inlichtingendienst, om te voorkomen dat de hele partij in de gaten gehouden zou worden. De rechtbank in Keulen buigt zich op dit moment nog over het bewijsmateriaal van de inlichtingendienst. De inlichtingendienst zal daarom in eerste instantie nog geen leden van de Europese, federale en deelstaatparlementen volgen. Ook AfD-leden die campagnevoeren voor de verkiezingen in de herfst worden met rust gelaten, tot de rechtbank met een oordeel komt.

Dat de partij verdacht wordt van rechts-extremisme maakt het moeilijk voor ambtenaren om zich in te laten met de AfD. Afgezien daarvan is het de vraag of de zet van de inlichtingendienst kiezers echt zal afschrikken van de partij, die in de peilingen rond de 10 procent van de stemmen schommelt. Analisten wijzen erop dat veel kiezers inmiddels gewend zijn aan de antisemitische en racistische uitspraken van AfD-leden. Volgens een onderzoek van de Bertelsmann Stiftung heeft bijna een derde van de AfD-kiezers duidelijk rechts-extremistische overtuigingen.

Lees ook:

AfD-prominent ontslagen omdat hij zichzelf fascist noemde

De Duitse rechts-populistische partij AfD heeft zijn woordvoerder de laan uitgestuurd om die zichzelf herhaaldelijk als ‘fascist’ had omschreven. Dat meldde Zeit Online zondag.

De radicale AfD-vleugel verdwijnt, maar heeft zijn doel allang bereikt

De partijtop van Alternative für Deutschland wil af van zijn extremistische vleugel, ‘der Flügel’. Die wordt door de binnenlandse veiligheidsdienst in de gaten gehouden en heft zich nu op. Maar de macht van de vleugelleiders binnen de partij blijft groot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden