De Franse linkse leider Jean-Luc Mélenchon concentreert voorafgaand aan een campagnebijeenkomst in de West-Franse stad Nantes.

ProfielJean-Luc Mélenchon

Driftige populist die linkse partijen in Frankrijk weet te verenigen

De Franse linkse leider Jean-Luc Mélenchon concentreert voorafgaand aan een campagnebijeenkomst in de West-Franse stad Nantes.Beeld AFP

De linkse alliantie van Jean-Luc Mélenchon gooit hoge ogen in de aanloop naar de tweede ronde van de Franse parlementsverkiezingen zondag.

Arjen van der Ziel

Het was geen toeval dat de linkse leider Jean-Luc Mélenchon zijn campagne voor de Franse parlementsverkiezingen onlangs lanceerde in Marseille. De ruige zuidelijke havenstad, waar Mélenchon vijf jaar geleden werd gekozen als parlementariër, wordt vaak gezien als symbool van de strijd van het volk tegen de elite in Parijs. “De mensen hier hebben door dat, om hun leven te verbeteren, alles moet veranderen”, zei Mélenchon, gekleed in zijn kenmerkende beige trenchcoat, tegen journalisten.

Jean-Luc Mélenchon (70) is de rijzende ster van de Franse oppositie. De felle anti-kapitalist werd in april derde in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen en was daarmee bijna de uitdager van president Macron geworden voor de tweede ronde. Vervolgens wist hij de belangrijkste linkse partijen te verenigen in een alliantie genaamd Nieuwe Ecologische en Sociale Volksunie (Nupes). En daarmee gooit hij nu hoge ogen in de parlementsverkiezingen, waarvan zondag de tweede rond plaatsvindt.

Trotskist

Mélenchon, een rap van de tongriem gesneden man met bril en grijs achterover gekamd haar, was al in zijn studententijd in de provinciestad Besançon, toen hij zichzelf nog trotskist noemde, politiek betrokken. Drie decennia lang was hij actief in de Socialistische Partij (PS), onder andere als senator en onderminister van onderwijs. Maar hij raakte teleurgesteld in de PS, die volgens hem afdreef naar rechts.

Zijn doorbraak kwam nadat hij in 2016 La France insoumise (‘Het niet-onderworpen Frankrijk’) oprichtte. Hij voerde met deze nieuwe partij hartstochtelijk oppositie. Hij steunde het protest van de zogenoemde Gele Hesjes en pleitte vurig voor een 32-urige werkweek en verlaging van de pensioenleeftijd van 62 naar 60 jaar. Ook omarmde hij radicaal milieu- en klimaatactivisme. Zo stelt hij dat Frankrijk afscheid moet nemen van kernenergie. Hij is daarnaast behoorlijk eurosceptisch en wil Frankrijk terugtrekken uit de Navo.

Mélenchon dankt zijn succes deels aan zijn talent als een vurig spreker en debater, die grossiert in hyperbolen. Maar hij heeft ook trekjes die, zeker in deze onzekere tijd, een substantieel deel van de kiezers afschrikken. Zo toonde hij zich in het verleden gecharmeerd van autocratische linkse leiders als de Venezolaan Hugo Chávez en de Cubaan Fidel Castro. Ook flirt hij soms met complottheorieën en had hij voor de Russische invasie van Oekraïne veel begrip voor de Russische president Poetin. Bovendien staat hij bekend om zijn driftbuien. ‘Eruptief’ noemt hij zichzelf.

‘Noord-Korea’

Sommige oudgedienden binnen de Nupes-alliantie kunnen nog maar moeilijk verkroppen dat Mélenchon nu de dominante kracht op links is. Volgens Jean-Christophe Cambadélis, een voormalig leider van de socialisten, zou Frankrijk onder een regering-Mélenchon op ‘Noord-Korea’ gaan lijken.

Maar Mélenchon laat zich door dergelijke kritiek niet uit het veld slaan. Zijn Nupes zal komende zondag naar verwachting geen meerderheid behalen. Maar zijn linkse blok kan er wel toe bijdragen dat Macrons eigen centristische alliantie Ensemble! (‘Samen!’) ook geen meerderheid verovert, zodat de president voor het uitvoeren van zijn plannen afhankelijk wordt van oppositiesteun, vooral van centrumrechts. Mélenchon en zijn bondgenoten kunnen het Macron dan, ook met straatprotesten, nog behoorlijk moeilijk maken.

“We leven op een historisch moment”, zei Mélenchon in Marseille. “Ik hoop dat het Franse volk dat beseft.”

Lees ook:

Macron nek aan nek met links na eerste stemronde

Of president Emmanuel Macron een meerderheid haalt in de Franse Tweede Kamer wordt steeds onzekerder. Zijn troepen staan op gelijke hoogte met die van links na de eerste ronde van de parlementsverkiezingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden