Hervormingen

Draghi wil met EU-coronageld Italië een nieuw gezicht geven: modern, welvarend en productief

De Italiaanse premier Mario Draghi spreekt in het parlement over de besteding van de EU-miljarden voor herstel na de coronacrisis. Beeld AFP
De Italiaanse premier Mario Draghi spreekt in het parlement over de besteding van de EU-miljarden voor herstel na de coronacrisis.Beeld AFP

Het lot van ons land hangt ervan af, zegt de Italiaanse premier Draghi over de miljarden uit het EU-herstelfonds. Het parlement steunt zijn bestedingsplan.

Het Italiaanse parlement heeft dinsdag ingestemd met het ambitieuze bestedingsplan van premier Mario Draghi voor de besteding van het geld uit het EU-herstelfonds. Het kabinet geeft waarschijnlijk donderdag het definitieve groene licht aan het driehonderd pagina’s tellende plan, waarna het keurig op tijd naar Brussel gaat.

In het parlement onderstreepte de premier wat de vele miljarden aan goedkope leningen en subsidies van de EU voor Italië kunnen betekenen: “We vergissen ons als we dit bestedingsplan alleen als een verzameling van projecten, cijfers, doelen en deadlines zien. Dit plan bepaalt ook en vooral het lot van ons land.”

Offers brengen

Draghi is in februari een regering van nationale eenheid gaan leiden om ervoor te zorgen dat de gigantische bedragen uit het herstelfonds in Italië goed worden uitgegeven. De ex-president van de Europese Centrale Bank rekende de parlementariërs maandag voor dat Italië tussen 2021 en 2026 over 248 miljard euro – 192 miljard uit het EU-herstelfonds plus eigen extra leningen – kan beschikken.

Dat geld is bedoeld om de dreun die het coronavirus de economie heeft uitgedeeld te boven te komen: in 2020 slonk het bbp met 8,9 procent, verdwenen een miljoen banen en daalde het aantal gewerkte uren met 11 procent. Het is de ergste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog. Niet toevallig gebruikte Draghi in het parlement een citaat van premier Alcide De Gasperi, die de Italiaanse wederopbouw vlak na de oorlog leidde: “Onze vernieuwing zal mislukken als niet overal mensen opstaan die belangeloos bereid zullen zijn om hard te werken en offers te brengen voor het gemeenschappelijke goed.”

De grove verdeling

De regering ziet in de coronasteun een unieke en misschien wel laatste kans voor een transformatie. Italië kan ‘een heel nieuw gezicht’ krijgen: modern, welvarend en productief. Het is dan ook de bedoeling dat het Europese geld met name naar de groene transitie gaat: energiezuinigere huizen, betere afvalverwerking, duurzame energiebronnen. Ook digitalisering staat hoog op de agenda.

Een flink deel van de steun zal gaan naar infrastructuur, en dan vooral naar die in het achtergebleven zuiden – in de plannen worden snelle treinverbindingen naar Calabrië en op Sicilië genoemd. Zo’n 32 miljard euro gaat naar onderwijs, training en extra crèches om jongeren en vrouwen – die massaal werkloos zijn – de arbeidsmarkt op te helpen. Ruim 18 miljard euro is bestemd voor de gezondheidszorg: digitalisering, een groter netwerk van aardbevingsbestendige ziekenhuizen, meer thuiszorg.

Aan de slag met hervormingen

Maar Brusselse ambtenaren hebben er tijdens overleg met Draghi op gestaan dat Italië ein-de-lijk serieus aan de slag gaat met hervormingen die voor economische groei op de lange termijn kunnen zorgen en die het investeringsklimaat aantrekkelijker maken.

Het gaat om de vereenvoudiging van het belastingstelsel, samen met de bestrijding van de forse belastingontduiking; om het versnellen van rechtszaken die te vaak frustrerend lang duren; om het stimuleren van de concurrentie en het efficiënter en toegankelijker maken van het overheidsapparaat – het aanvragen van een vergunning en het oprichten van een bedrijf, bijvoorbeeld, kunnen stukken simpeler en sneller.

Meer scepsis dan hoop

Het zijn met name deze politiek gevoelige hervormingen waarover analisten en parlementaire verslaggevers eerder sceptisch dan hoopvol zijn. In dagblad La Stampa schreef een commentator dat er al ontelbare keren een begin is gemaakt met die hervormingen, maar dat ze altijd zijn verzand. En Simone Spetia vroeg zich dinsdag in zijn ochtendshow op de zakelijke zender Radio24 af in hoeverre dit veelomvattende plan kans van slagen heeft, gezien het feit dat Draghi na de verkiezingen van 2023 plaatsmaakt voor een gekozen premier en regering.

In het parlement probeerde Draghi twijfels te doen verdwijnen: “Ik weet zeker dat het lukt om onze plannen uit te voeren. Ik ben er zeker van dat eerlijkheid, intelligentie en zin in de toekomst zullen prevaleren boven corruptie, domheid en gevestigde belangen.”

Grote landen onderstrepen belang EU-fonds, Nederland zwijgt

Deze week komt er vaart in de uitvoering van het EU-corona-herstelfonds van 800 miljard euro. Alle EU-landen zouden uiterlijk 30 april hun nationale plannen voor dat fonds in Brussel moeten indienen, al heeft de Europese Commissie al laten weten dat dit een zeer zachte deadline is.

Landen die aanspraak willen maken op de miljarden moeten ook hervormingsplannen indienen, onder meer op het gebied van klimaat en digitalisering.

In een gebaar van grote Europese symboliek presenteerden de ministers van financiën uit Duitsland en Frankrijk dinsdagmiddag hun plannen in een gezamenlijke persconferentie. Hun ambtgenoten uit Italië en Spanje maken het superkwartet woensdagochtend compleet, met een andere eendrachtige persverklaring over het fonds.

Nederland, de vijfde economie van de EU, zwijgt in alle talen. Het is de enige EU-lidstaat die nog niet eens een conceptplan aan Brussel heeft voorgelegd. Den Haag kan in principe rekenen op een kleine 6 miljard euro aan subsidies, maar dan moet er wel een plan komen. Bij afwezigheid daarvan loopt Nederland voor dit jaar in elk geval 13 procent aan voorfinanciering mis.

Daarnaast is Nederland een van de acht lidstaten die het EU-fonds (en de benodigde leningen door de Europese Commissie) nog niet hebben geratificeerd. Dat gebeurt op z’n vroegst op 25 mei. De commissie hoopt in juli de eerste betalingen aan de lidstaten te kunnen doen.

Christoph Schmidt

Lees ook:

Italiaanse justitie vreest dat maffia op EU-miljarden aast. ‘Waar geld is, duikt de ’ndrangheta op’

De Italiaanse premier Mario Draghi vertelt deze week in het parlement hoe zijn kabinet de miljarden uit het EU-herstelfonds wil besteden om de economie gezond te maken. Er ligt een gevaar op de loer: justitie vreest dat de maffia op het geld aast.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden