Energiecrisis

Door de gascrisis lonkt Duitsland weer naar kolen en kernenergie

Hoewel Duitsland zich heeft gecommitteerd aan het plan om kolencentrales voor 2030 uit te faseren, wordt nu overwogen om de elektriciteitsproductie van centrales als deze bij Pulheim weer op te schalen.  Beeld AP
Hoewel Duitsland zich heeft gecommitteerd aan het plan om kolencentrales voor 2030 uit te faseren, wordt nu overwogen om de elektriciteitsproductie van centrales als deze bij Pulheim weer op te schalen.Beeld AP

Nu Rusland minder gas levert aan Duitsland, zoekt het land koortsachtig naar oplossingen.

Kim Deen

Stilstaande kolencentrales moeten weer gaan draaien en bedrijven worden aangemoedigd gas te besparen. Ook over het inzetten van kernreactoren wordt gesproken, al blijft dat voor de Groenen vooralsnog taboe.

Sinds afgelopen weekend stroomt er 40 procent minder gas door de Russische gaspijplijn Nord Stream 1 naar Duitsland. Daarmee komt het land in grote problemen, want het is voor meer dan de helft van zijn gas afhankelijk van Rusland. De Duitse regering verwacht dat de Russische aanvoer laag blijft en houdt er rekening mee dat de gaskraan helemaal wordt dichtgedraaid.

Een acuut probleem is dat niet, want de gasconsumptie is in de zomer laag, maar in de zomermaanden moet de gasopslag in Duitsland wel worden aangevuld voor de winter. Momenteel is die opslag voor ruim de helft gevuld en dat is meer dan normaal het geval is rond deze tijd. Maar: “We kunnen niet de winter in met een voorraad van 56 procent”, zei economieminister Robert Habeck in een persconferentie. “De opslag moet rond die tijd vol zitten.”

Op zoek naar alternatieven

Om dat doel te halen is de regering sinds maart, toen al een stop van gaslevering dreigde, op zoek naar alternatieven. Voor olie ging dat makkelijk, want dat kan via havens en rivieren worden aangeleverd. Voor gas is Duitsland echter afhankelijk van pijplijnen die vanuit Rusland lopen. Het land is bezig om zes lng-terminals voor vloeibaar gas te bouwen: twee aan land en vier in de Noordzee. Slechts twee daarvan zijn deze winter al klaar.

Alternatieve oplossingen zijn daarom nodig. Als eerste stap wordt de Duitse industrie aangemoedigd gas te besparen. Vanaf juli lanceert de regering een ‘veilingsysteem’: als het bedrijven lukt om gas te sparen, mogen zij het overschot verkopen aan de hoogste bieder. Als tweede stap zet Duitsland weer kolencentrales in, die nu op beperkte capaciteit draaien of zijn stilgelegd. Dat is een grote omslag, want het land was juist bezig om het gebruik van de kolencentrales voor 2030 uit te faseren.

De Duitse bruinkoolcentrales kunnen op korte termijn al draaien. Duitsland heeft een enorme voorraad bruinkool, berekende het Britse energiebedrijf BP, die honderden jaren meegaat. De steenkoolcentrales worden ook ingezet, maar dit gaat moeizamer, omdat in Duitsland vrijwel geen steenkool meer wordt gewonnen. Bovendien heeft de EU een verbod op invoer van steenkool uit Rusland afgekondigd, dus ook dat is een obstakel.

Tijdelijke oplossing

Hoewel de Duitse industrie blij reageerde op de plannen, zijn Duitse klimaatactivisten woedend. “Er is geen enkele situatie die het uitstellen van de uitfasering van kolen rechtvaardigt”, zei Annika Rittmann, woordvoerder van de Fridays for Future-klimaatbeweging, tegen Duitse media. Het gebruik van kolen zou volgens haar niet, zoals economieminister Habeck stelt, leiden tot ‘slechts een lichte stijging’ van de CO2-uitstoot. Habeck ziet het plan als een tijdelijke oplossing en wil vasthouden aan de uitfasering van kolen in 2030.

Ook de discussie over kerncentrales laait op. Coalitiepartner FDP waarschuwt dat het in gebruik nemen van kolencentrales niet genoeg zal zijn en wil inzetten op de kerncentrales. De laatste drie reactors moeten eigenlijk eind dit jaar sluiten. De CDU, de grootste partij in de oppositie, sluit zich bij de FDP aan. Dat Habeck zich richt op kolen is volgens de Beierse minister-president Markus Söder ‘een enorme stap achteruit, zeker voor de Groenen’.

Volgens Habeck kan de gascrisis niet worden opgelost met kernenergie. De benodigde nucleaire splijtstoffen zouden pas beschikbaar zijn halverwege of eind volgend jaar. Daarbij is er ook een afhankelijkheid van Rusland: een vijfde van de splijtstof die Europa gebruikt, komt uit Rusland. De laatste drie Duitse reactors draaien voornamelijk op Russisch uranium.

Lees ook:

Kabinet verhoogt per direct energieproductie kolencentrales om gas te sparen

De drie kolencentrales in Nederland gaan direct weer volop draaien om elektriciteit op te wekken. Burgers moeten sneller en meer energie gaan besparen.

De energiecrisis dwingt Beieren te verduurzamen, van de chemische industrie tot de glasblazerij

Het Duitse chemieconcern Wacker is de grootste Europese leverancier van een belangrijke grondstof voor zonnepanelen. De onzekere toevoer van gas uit Rusland is zorgwekkend voor het bedrijf, net als voor veel andere Duitse bedrijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden