NecrologieDonald Rumsfeld

Donald Rumsfeld (1932-2021): de ultieme havik die in Irak zijn Waterloo vond

Rumsfeld in 2005 als minister van defensie tijdens een persconferentie. Beeld Reuters
Rumsfeld in 2005 als minister van defensie tijdens een persconferentie.Beeld Reuters

Dinsdag overleed voormalig Amerikaans minister van defensie Donald Rumsfeld.

Als Donald Rumsfeld op zijn 68ste met pensioen was gegaan, had hij terug kunnen kijken op een lange, verdienstelijke carrière, waarin hij onder andere volksvertegenwoordiger, minister, Navo-ambassadeur en baas van enkele winstgevende bedrijven was geweest. Maar dan had buiten de VS niemand notie genomen van zijn dood, afgelopen dinsdag op 88-jarige leeftijd.

Het was zijn laatste klus die hem wereldwijde faam, en beruchtheid, bracht. In 2001 werd Rumsfeld voor de tweede keer in zijn carrière minister van defensie. De eerste keer, onder Gerald Ford, was hij de jongste ooit in de VS. De tweede keer, onder George W. Bush, was hij de oudste ooit.

Maar hij bracht een jeugdige bekeringsdrift mee naar die functie. Rumsfeld trad aan als onderdeel van een club ‘neoconservatieven’ die hun stempel drukten op de regering-Bush, onder wie ook vicepresident Dick Cheney en onderminister van defensie Paul Wolfowitz. Ze kenden elkaar van de denktank ‘Project for the New American Century’, en vonden elkaar in de overtuiging dat Amerika haar waarden overal ter wereld uit moest dragen, en zelfs op mocht leggen.

Oorlogen Afghanistan en Irak

De aanslagen van 11 september 2001 gaven die agenda vleugels. Amerika besloot daarop Afghanistan binnen te vallen, omdat de Taliban, die het daar voor het zeggen hadden, Osama bin Laden onderdak hadden geboden. Het was Rumsfelds finest hour. De invasie van Afghanistan was op dat moment nog niet uitgegroeid tot een nooit-eindigende oorlog, en gold als een succes.

Daarna verlegden de neoconservatieven hun aandacht naar Irak. Ook dat land vielen de VS in 2003 binnen, op instigatie van Rumsfeld en de zijnen. Die invasie toonde de grenzen aan van het neoconservatieve project.

Rumsfeld had voor de invasie adviseurs afgewimpeld, die waarschuwden dat Irak niet zomaar te bezetten was. Toen het Amerikaanse leger inderdaad geconfronteerd werd met een opstand, en allerlei sektarische verdeeldheid die zich niet met militaire middelen in het gareel liet schieten, kreeg Rumsfeld steeds meer kritiek vanwege zijn onderschatting van de opdracht. De publicatie van vernederende foto’s die Amerikaanse soldaten van gevangenen in de Abu Ghraib-gevangenis namen, was rampzalig voor het toch al snel verslechterende imago van de Amerikaanse troepen.

Geofferd door Bush

Rumsfeld zelf zou uiteindelijk politiek sneuvelen op Irak. De kritiek op hem groeide, en nadat de Democraten in 2006 tussentijdse verkiezingen hadden gewonnen, werd hij door George W. Bush opgeofferd.

Zelf heeft hij nooit veel fouten willen toegeven. Bij zijn aftreden als minister hield hij een toespraak, waarin hij zijn reputatie als ultieme havik bevestigde. Hij waarschuwde: terugtrekken uit Irak zou zwakte tonen, en zwakte was een doodzonde in militaire aangelegenheden. “Zelfs de perceptie van zwakte is een uitnodiging”, aldus Rumsfeld. “De conclusie door onze vijanden dat de VS niet de wil of de vastberadenheid hebben om missies uit te voeren is net zo gevaarlijk als een gebrek aan militaire slagkracht.”

Lees ook:

Tien oud-defensieministers VS verenigen zich: accepteer verkiezingsuitslag

De tien nog in leven zijnde voormalig Amerikaanse ministers van defensie hebben hun zorgen geuit over het betwisten van de uitslag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen, zoals huidig president Donald Trump doet. In een opinieartikel in The Washington Post doen de voormalige ministers een oproep om de uitslag te accepteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden