PostuumDmitri Jazov (1924-2020)

Dmitri Jazov, een Sovjetsoldaat van de oude stempel

Dmitri Jazov (rechts) en Vladimir Poetin op de 90ste verjaardag van Jazov in 2014.Beeld AP

Dmitri Jazov, Russisch militair van de oude stempel, is op 95-jarige leeftijd overleden. Een onbekende held van de Sovjet-Unie.

Maarschalk van de Sovjet-Unie, het was een eretitel die alleen voor de absolute militaire elite van het voormalige communistische machtsblok was weggelegd. Tussen 1935 en 1991 kregen slechts 41 mensen de bijbehorende medaille op hun borst gespeld, onder wie Leonid Brezjnev en Jozef Stalin.

De laatste persoon die de onderscheiding ontving, was Dmitri Jazov, als onvolprezen held van de Sovjet-Unie. Afgelopen dinsdag overleed hij op 95-jarige leeftijd in Moskou.

Jazov was wat je noemt een rassoldaat. Gepokt en gemazeld in het Rode Leger was hij het type Russische militair zoals die in films en boeken zijn opwachting maakt. Gestijfd uniform, asymmetrisch gezicht, grote groene legerpet boven op een vervaarlijke frons en een borst die zo vol met glimmende onderscheidingen hangt, dat rechtop lopen er niet meer bij is.

De karikatuur was kennelijk zo sterk dat die Tom Clancy inspireerde om Jazov als personage op te voeren in zijn spionagethriller ‘De Kardinaal van het Kremlin.’

Rascommunist en conservatief

Naast rassoldaat was Jazov bovenal rascommunist en uiterst conservatief. Geboren in 1924 in Omsk ging hij als zeventienjarige puber in dienst bij het Rode Leger. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vocht hij aan het front bij Volchov en maakte hij het beleg van Leningrad mee. De oorlog maakte diepe indruk op de jonge Jazov en de ervaringen aan het front staalden hem in zijn liefde voor het vaderland.

In de vijftig jaar die volgden, schoot hij door alle lagen van het militaire bestel naar de absolute top van de hiërarchie, waar hij in 1987 als minister van defensie op het zachte pluche in het Kremlin belandde. Van frontsoldaat tot apparatsjik, Jazov was The Russian Dream in levenden lijve.

De hartepijn zal dan ook des te groot zijn geweest toen de Sovjet-Unie eind jaren tachtig in zijn voegen begon te kraken. Al ver voor de val van het machtsblok sprak Jazov zich openlijk uit tegen de hervormingen die werden ingezet onder partijleider Michail Gorbatsjov. Glasnost en perestrojka waren woorden die hem koude rillingen bezorgden.

Samen met zeven medestanders organiseerde Jazov in 1991 daarom een staatsgreep tegen de toenmalige secretaris-generaal van de Communistische Partij. Maar de gelegenheidscoalitie van hoge militairen, KGB’ers en opstandige politici faalde jammerlijk en Jazov werd opgepakt en tot achttien maanden cel veroordeeld.

Na de val van de Sovjet-Unie verleende de nieuwe president van de kersverse Russische Federatie, Boris Jeltsin, Jazov amnestie en kwam hij vrij. Jazov gaf zijn actieve militaire carrière eraan en ging verder als strategisch adviseur. Morgen wordt Jazov op een militaire begraafplaats in Moskou begraven.

Lees ook:

De nieuwe Russische premier houdt van computers, ijshockey en geld

De kersverse Russische premier, Michail Misjoestin, belandde vorige maand uit het niets in zijn nieuwe functie. Amper een maand na zijn benoeming wordt hij al omgeven door corruptieschandalen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden