Beïnvloeding

‘Dit bericht moet uw mening sturen’ staat als het aan Brussel ligt voortaan boven elke politieke boodschap

Eurocommissaris Vera Jourova. Beeld EPA
Eurocommissaris Vera Jourova.Beeld EPA

Politieke boodschappen op internet moeten duidelijk herkenbaar worden, zegt de Europese Commissie. Je moet ook kunnen opzoeken wie ervoor betaalde.

Romana Abels

Ze zijn geschrokken van de rellen bij het Capitool in Amerika, zegt de Europese Commissie. Van de hoeveelheid mensen die gelooft in complotten over coronavaccins. Van de uit Rusland afkomstige pogingen om verkiezingen te beïnvloeden via slinkse, heel gerichte advertentieboodschappen. En vooral zijn ze geschrokken van de rol die sociale media daarin spelen.

Daarom komen er regels voor online beïnvloeding. Deze week maakte Eurocommissaris Vera Jourova nieuwe maatregelen bekend. Brussel wil dat bedrijven als Facebook en Google openbaar maken op welke manier ze advertenties op gebruikers afvuren en ook wie voor die advertenties betaalt. Zoals banken in advertenties moeten vertellen dat geld lenen geld kost, moeten politieke beïnvloeders vertellen dat ze je mening willen sturen.

Jourova: “Digitaal adverteren is een duistere beïnvloedingsmethode. Bij verkiezingen hebben stemmers steeds vaker moeite om te onderscheiden of een bericht dat ze krijgen daar staat omdat iemand ervoor heeft betaald.”

Politieke advertenties zonder die informatie, zullen illegaal zijn. De afzender kan een boete verwachten.

Privé blijft privé

De wetten die Brussel nu voorstelt, gelden als de strengste ter wereld. Ze bepalen niet alleen dat het duidelijk moet zijn dat een politieke advertentie ergens staat om je mening te bepalen, de afzender moet ook vertellen waarom hij juist jou heeft uitgekozen.

Deed hij dat bijvoorbeeld omdat je in Den Helder of Knokke woont, dan is er niks aan de hand. Maar niemand mag meer ongevraagd groepen mensen met berichten bestoken als die groep is uitgekozen op etniciteit, geloof of seksuele geaardheid. Dat is privé-informatie die privé moet kunnen blijven, zei Jourova.

Alleen wie expliciet toestemming geeft voor politieke boodschappen op grond van die informatie, mag ze nog krijgen. Jourova: “Nieuwe technologieën moeten handig zijn voor emancipatie, niet voor manipulatie”.

Misbruik van vrijheid

De Commissie komt met dit voorstel nadat uit onderzoek van Eurobarometer bleek dat 40 procent van de internetters in hun berichtenstroom het verschil niet kan zien tussen betaalde berichten die ze krijgen om hun mening te sturen en gewoon berichtenverkeer, tussen vrienden onderling of van organisaties.

Jourova zegt dat de Commissie tot het voorstel kwam omdat ze ziet hoe de radicalisering in de maatschappij wordt aangewakkerd door politieke krachten. Die maken misbruik van de vrijheid die er nu is op de online platforms.

De nieuwe regels zouden voor de volgende Europese verkiezingen in 2023 moeten ingaan.

Lidstaten zijn zelf verantwoordelijk voor het opleggen van boetes aan diegenen die de wet overtreden. Dat wordt gezien als de achilleshiel van de wetgeving, want die boetes moeten overal min of meer gelijk zijn om effect te kunnen sorteren.

Macht van de poortwachter wordt ingeperkt

Deze week namen de lidstaten ook twee andere wetten aan die de macht van online platforms inperken. In de wet op digitale markten, de DMA, komen er strengere regels voor bedrijven die als ‘poortwachter’ fungeren, zoals Facebook.

In de Wet op digitale diensten, DSA, wordt geregeld dat consumenten betere bescherming krijgen bij het kopen van producten of diensten op een online platform. Die moeten in 2022 van kracht worden.

Lees ook:

Europarlementariër Paul Tang: ‘We moeten techbedrijven opbreken door ze open te breken’

Het Europees Parlement wil de macht van grote bedrijven als Facebook en Google breken. Hoe gaat het dat doen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden