Interview Brexit

Dissident Stephen Hammond: Onder Johnson worden we een nationalistische sekte

Stephen Hammond: ‘Het team rond Boris Johnson is ideologisch geobsedeerd door de brexit.’ Beeld Mark Thomas

Begin deze maand werd Stephen Hammond met twintig collega’s uit de Conservatieve fractie gezet. ‘Dat ik nu ineens officieel een onafhankelijk parlementariër ben, vind ik extreem pijnlijk.’

Begin over het feit dat Stephen Hammond (57) geen onderdeel meer uitmaakt van de Conservatieve fractie, en zijn stem stokt. Samen met twintig collega’s werd hij begin deze maand uit de partij gegooid nadat ze in een belangrijke stemming om een no-deal-brexit tegen te houden met de oppositie hadden meegestemd. “Dat ik nu ineens officieel een onafhankelijk parlementariër ben, vind ik extreem pijnlijk. Het maakt me nog steeds emotioneel. Ik ben al bijna mijn hele leven lid van de partij, ben vier keer als Conservatief herkozen in het parlement en moet nu ineens vanaf de zijlijn toekijken.”

Zijn mede-dissidenten waren niet de minsten. Hammond zelf was onder premier May staatssecretaris van volksgezondheid. Ook was hij enkele jaren vicevoorzitter van de partij. En tussen de andere twintig bevonden zich twee voormalige ministers van financiën, het langstzittende parlementslid van het Lagerhuis, de kleinzoon van Winston Churchill en verschillende andere prominente Conservatieven.

“Allemaal politici bij wie het Conservatieve bloed door de aderen stroomt, maar die niet konden accepteren dat wij als partij bereid zouden zijn om het op een no-deal aan te laten komen”, zegt Hammond in zijn partijkantoor in de Zuid-Londense wijk Wimbledon, zijn kiesdistrict.

Ideologisch geobsedeerd door Brexit

Buiten het befaamde tennispark staat Wimbledon vooral bekend als welgestelde buitenwijk van de hoofdstad. Met veel fraai gerestaureerde Victoriaanse laagbouw, kalme straatjes, chique winkels en veel Range Rovers. De hectiek van Londen voelt hier ver weg. Gezien het ruim bovenmodale electoraat is het niet verwonderlijk dat dit kiesdistrict al sinds jaar en dag in handen is van de Conservatieven. Hammond won hier voor het eerst de zetel in 2005. 

Maar tegelijk stemde een overweldigende meerderheid in Wimbledon tegen de brexit. “Hier woont de gematigde Conservatieve kiezer. Die zich neer heeft gelegd bij het feit dat het referendum verloren is en vindt dat er gehoor moet worden gegeven aan die uitslag. En dat moet via een akkoord met de EU, waarbij we een nauwe relatie met onze buren behouden”, vindt Hammond.

Alleen is dat geluid in de Conservatieve partij meer en meer aan het verdwijnen. Het team rondom Boris Johnson is ideologisch geobsedeerd door de brexit, zegt hij, op een manier die hem en veel gematigde Conservatieven afschrikt. Johnson blijft herhalen dat hij op 31 oktober uit de EU wil zijn, met of zonder akkoord. “Zijn toon wordt steeds populistischer ja. We zijn de partij van de vrije markt, opkomend voor het individu, inzetten voor meer economische groei. Waar is dat gebleven? Hoe kun je blijven volhouden dat een no-deal een acceptabele uitkomst is, als alles er op wijst dat het gigantisch schadelijk zal zijn? Als we onze principes en kernwaarden loslaten, zijn we ten dode opgeschreven. Onze kiezers zitten rechts van het midden, maar we veranderen zo steeds meer in een nationalistische sekte.”

Doodsbedreigingen en een verlamd Engeland

Elke vrijdag ontvangt Hammond op zijn partijkantoor kiezers die met hun zorgen of vragen bij hem terecht kunnen. Hét onderwerp van deze week: het almaar harder wordende debat in het Lagerhuis. Waar Johnson zijn tegenstanders als verraders afschilderde en elke poging om no-deal tegen te houden omschreef als ‘overgave’. Ook wuifde de premier kritiek van de oppositie over zijn taalgebruik – waar sommigen vrezen voor hun eigen veiligheid gezien de doodsbedreigingen die ze krijgen – weg als humbug. 

Ook Hammond zelf kreeg verschillende doodsbedreigingen de afgelopen jaren. Bedreigers publiceerden foto’s van zijn vrouw en kinderen op sociale media. “Ja, dat is bepaald niet prettig om mee te maken. Maar toch laat ik me er niet de mond door snoeren”, zegt hij. Ondanks de moord op Labour-parlementariër Jo Cox in 2016 zijn er nauwelijks Britse parlementsleden die beveiligd worden. Ook op het partijkantoor van Hammond kun je gewoon binnenlopen. Maar omdat er geen acuut gevaar dreigt, ziet hij geen reden om daar verandering in te brengen. “Het laat vooral zien hoe belangrijk de toon van het debat is. Alles is zo gepolariseerd. Het is snel zaak dat Boris Johnson zich als een staatsman gaat gedragen.”

De enige oplossing uit deze impasse is een brexit-akkoord door het Lagerhuis krijgen, zegt hij. “We zijn al drie jaar verlamd als land. Ik geloof oprecht dat Boris Johnson ook zo denkt, maar ik vertrouw zijn adviseurs niet. Toch hoop ik dat er de komende weken nog een poging wordt ondernomen om er met de EU uit te komen. Alleen met een akkoord, waarbij we een nauwe relatie met de EU behouden, kunnen we dit achter ons laten.”

Wie is Stephen Hammond

Stephen Hammond (57) werd in 2005 voor het eerst gekozen als Conservatief parlementslid. Voor zijn politieke carrière was hij actief voor verschillende grote banken, waaronder de Duitse Commerzbank. Hij bekleedde onder premier May en Cameron twee keer de positie van staatssecretaris. Sinds Boris Johnson hem drie weken geleden uit de fractie verwijderde is hij independent, onafhankelijk parlementslid.

Lees ook:

Boris Johnson daagt parlement uit tot motie van wantrouwen

De Britse premier Boris Johnson probeert nieuwe verkiezingen uit te lokken, en daagde de oppositie uit tot een ‘no confidence vote’ tegen zijn regering.

Kan Boris Johnson zijn zin nog krijgen?

Het Lagerhuis wint de eerste slagen in de strijd met premier Boris Johnson. Toch is het geenszins zeker dat een no-dealbrexit nu echt is voorkomen. Al heeft Johnson minder opties, hij hééft opties.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden