Diplomatieke rel

Diplomatieke rel loopt met sisser af: westerse ambassadeurs mogen toch in Turkije blijven

Recep Tayyip Erdogan licht op een persconferentie zijn besluit toe. Beeld via REUTERS
Recep Tayyip Erdogan licht op een persconferentie zijn besluit toe.Beeld via REUTERS

Het dreigement van de Turkse president Erdogan om de ambassadeurs uit te zetten, werd maandag niet ten uitvoer gebracht.

Het diplomatieke conflict tussen Turkije en tien westerse landen, waaronder Nederland, is maandag met een sisser afgelopen. Aan beide zijden werden deëscalerende signalen afgegeven. De eerder door de Turkse president Recep Tayyip Erdogan aangekondigde uitzetting van tien westerse ambassadeurs gaat niet door.

“Wij zijn er nooit op uit om een conflict te creëren”, verklaarde president Erdogan maandagavond na een kabinetsberaad. Hij zei dat de westerse ambassadeurs ‘een stap terug’ hadden gezet en dat hij verwacht dat ze voortaan beter op hun woorden zullen letten. “Het gaat ons er om de rechten, wetten, eer en soevereiniteit van Turkije veilig te stellen.”

Artikel 41 van de Weense Conventie

In een kennelijke poging de spanning te verminderen, hadden de tien westerse ambassadeurs maandagmiddag, voor het Turkse kabinetsberaad, laten weten dat ze zich houden aan artikel 41 van de zogeheten Weense Conventie over diplomatiek verkeer. Hierin is afgesproken dat diplomaten zich niet mengen in de interne aangelegenheden van hun gastland. Amerika, Canada, Nieuw-Zeeland en Nederland twitterden vrijwel tegelijk dezelfde verklaring, vier Scandinavische landen retweetten het Amerikaanse bericht.

De rel was vorige week ontstaan toen de tien ambassadeurs Turkije opriepen tot een ‘rechtvaardige en snelle afhandeling’ van de rechtszaak tegen de Turkse zakenman en filantroop Osman Kavala. De diplomaten verwezen daarbij naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, dat twee jaar geleden tot de conclusie kwam dat er geen bewijs was tegen Kavala en dat zijn opsluiting bedoeld was om Kavala het zwijgen op te leggen. De ambassadeurs drongen aan op zijn vrijlating.

‘Je kunt Turkije geen instructies geven’

Dat was tegen het zere been van Erdogan. Nadat het Turkse ministerie van buitenlandse zaken de westerse ambassadeurs dinsdag al op het matje had geroepen, kondigde de president zaterdag in een toespraak voor aanhangers in de stad Eskisehir aan dat hij de diplomaten zou uitzetten. “Waar denken ze dat ze zijn?”, foeterde hij. “Dit is het glorieuze Turkije. Je kunt niet hierheen komen en instructies lopen geven.”

De gevangenzittende Osman Kavala is een telg uit een rijke Turkse familie, die bekendstaat om zijn inzet voor burgerrechten, democratie en onderlinge verdraagzaamheid. Zo zette hij Anadolu Kültür op, een organisatie voor culturele activiteiten, om begrip te kweken tussen Turken, Koerden en Armeniërs. Ook was hij bestuurslid van de Turkse tak van de Open Society Foundations van de Hongaars-Amerikaanse miljardair George Soros, voordat die club zich in 2018 terugtrok uit Turkije.

Geen bewijs voor aantijgingen

De Turkse justitie beschuldigt Kavala ervan dat hij samenzweert om Erdogans regering omver te werpen. Zo zou hij betrokken zijn geweest bij de grote Gezi Park-protesten in 2013 en zou hij een rol hebben gespeeld bij een couppoging in 2016. Hoewel voor die aantijgingen nog geen enkel overtuigend bewijs is geleverd, zit Kavala al vier jaar vast.

In Nederland reageerden sommige Tweede Kamerleden maandagavond kritisch op wat zij zien als een knieval van de westerse diplomaten, onder wie de Nederlandse ambassadeur Marjanne de Kwaasteniet. “Erdogan blaft en 10 landen trekken zich met de staart tussen de benen terug”, schamperde VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans op Twitter. PvdA-parlementariër Kati Piri sprak van een ‘gênante vertoning’.

Lees ook:

Turkije ligt weer op ramkoers met het Westen

Turkije dreigt tien ambassadeurs uit te zetten. Het zou een ongekende verslechtering van de relaties met westerse landen betekenen.

In Osman Kavala ziet Erdogan een soort Turkse George Soros

Rondom de Turkse zakenman Osman Kavala is een internationale diplomatieke rel losgebarsten. Wie is hij en waarom vindt Erdogan hem zo bedreigend?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden