Arts Peter Scholten (links) helpt vluchtelingen bij de Bosnisch-Kroatische grens. Een Afghaan (midden) tolkt. Rechts een gewonde vluchteling. Beeld Eddy van Wessel
Arts Peter Scholten (links) helpt vluchtelingen bij de Bosnisch-Kroatische grens. Een Afghaan (midden) tolkt. Rechts een gewonde vluchteling.Beeld Eddy van Wessel

FotoreportageAsielzoekers

Deze Nederlandse arts hielp illegaal vluchtelingen aan de Kroatische grens. ‘We hoorden de verschrikkelijkste verhalen’

Arts Peter Scholten schrok van wat hij zag en hoorde aan de Kroatische grens met Bosnië. ‘Ik snap dat grenzen bewaakt moeten worden, maar doe dat dan wel op een humane manier.’

De Nederlandse arts Peter Scholten moest enigszins in het geheim werken toen hij onlangs medische hulp verleende aan migranten aan de Bosnische grens met Kroatië. “Officieel mag je in Bosnië geen vluchtelingen helpen”, vertelt Scholten. “We deden ons werk daar dus illegaal. We verstopten onze medische voorraden en als we wisten dat ergens een politiepost was, reden we om via een achterafweggetje.”

Scholten (56) is orthopedisch chirurg. Omdat hij “tussen twee banen zit” en graag iets wilde doen “wat er echt toe doet” meldde hij zich aan bij een kleine Duitse hulporganisatie. Zo kwam het dat de Nederlander afgelopen mei een paar weken samen met enkele andere vrijwilligers vanuit het Bosnische stadje Velika Kladusa medische hulp verleende aan migranten. “De andere hulpverleners kwamen uit andere Europese landen en waren vooral twintigers, van wie sommigen uit de extreemlinkse hoek leken te komen. Van die types met neusringen, tatoeages en gekleurd haar en zo. Heel politiek gedreven ook. Zij vonden dat migranten onbeperkt de grens over moeten kunnen en dat iedereen moet kunnen wonen waar hij wil. Mij vonden ze duidelijk een beetje raar, omdat ik grijze haren heb en er gematigder over denk, maar ze accepteerden me wel.”

Kijk voor de documentaire ‘De Grenzen van Europa’ en meer foto’s op trouw.nl/overdegrens

Peter Scholten. Beeld Eddy van Wessel
Peter Scholten.Beeld Eddy van Wessel

Ondanks zijn wat gematigder grondhouding schrok Scholten van wat hij zag en hoorde aan het afgelegen stukje buitengrens van de Europese Unie. Want volgens hem worden migranten er stelselmatig teruggestuurd door Kroatische grenswachten, zonder dat ze kans krijgen asiel aan te vragen, wat in strijd is met het internationaal recht. Daarbij gebruiken de Kroaten vrijwel altijd geweld. Migranten worden geduwd, geschopt en geslagen, ook met knuppels, en hun bezittingen worden afgenomen of kapotgemaakt. Sommigen doen tientallen pogingen om Kroatië binnen te komen en worden telkens weer teruggeslagen. “Wij kwamen zelf het liefst niet te dicht bij de grens, omdat we niet in het oog wilden lopen, maar we hoorden de verschrikkelijkste verhalen.”

‘De meeste vluchtelingen hadden schurft’

Hij vertelt medisch gezien vooral huisartsenwerk te hebben gedaan. “De meeste vluchtelingen hadden schurft. Dat zijn kleine beestjes en het jeukt verschrikkelijk. Mensen gaan daardoor krabben en krijgen kleine wondjes over hun hele lichaam. Ik behandelde ook veel mensen met kapotte voeten van al het lopen, en ik hielp een man die door een hond van de grenswachten in zijn been was gebeten. Ook werd een groep Afghanen aangevallen en beroofd door een andere groep met grote messen. Daarbij vielen vier gewonden. Een van die mannen had een heel diepe wond in zijn been. Daar kon ik echt mijn vinger in steken.”

Arts Peter Scholten helpt een vluchteling in Velika Kladusa, Bosnië. Beeld Eddy van Wessel
Arts Peter Scholten helpt een vluchteling in Velika Kladusa, Bosnië.Beeld Eddy van Wessel

Scholten werd bij zijn werk gevolgd door de Nederlandse fotograaf Eddy van Wessel, een ver familielid van hem, en de documentairemaker Daimon Xanthopoulos, die samen een fotoreeks en een korte documentaire maakten over de lotgevallen aan de grens. Volgens Scholten kwamen de migranten in de periode dat hij er was vooral uit Afghanistan, Bangladesh en Noord-Afrikaanse landen als Marokko en Algerije. Iedereen die hij sprak hoopte door te reizen verder Europa in. “Officieel moeten ze asiel aanvragen in Kroatië, omdat dat het land is waar ze op dat moment de EU binnenkomen, maar dat doen ze over het algemeen niet. Het is volgens mij ook niet of nauwelijks mogelijk om dat te doen. De meesten willen door naar West-Europa. Duitsland wordt heel vaak genoemd. Velen hebben daar ook al familie.”

Arts Peter Scholten helpt vluchtelingen bij de Bosnisch-Kroatische grens. Beeld Eddy van Wessel
Arts Peter Scholten helpt vluchtelingen bij de Bosnisch-Kroatische grens.Beeld Eddy van Wessel

Scholten hoopt dat de fotoreportage van Van Wessel mensen bewust maakt van de miserabele schemerzone aan de grens. “Ik snap echt wel dat grenzen bewaakt moeten worden, maar doe dat dan op een humane manier, met fatsoenlijke opvangkampen ter plekke en snelle asielprocedures. En verdeel de erkende vluchtelingen over Europa. Je hoeft mensen niet letterlijk terug te slaan en hun geld en telefoons af te pakken. Het is nu een soort containment-strategie. Deze mensen worden mishandeld om anderen af te schrikken. Het is echt onmenselijk wat daar gebeurt.”

Lees ook:

Amnesty: Schending mensenrechten is diepgewortelde praktijk aan Griekse grens

Illegale pushbacks komen zo vaak voor dat ze volgens Amnesty niet meer kunnen worden afgedaan als ‘incidenten’. Ze lijken een vast onderdeel te zijn geworden van het Griekse grensbeleid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden