Black Lives Matter

Deze keer verschuift er echt iets in Amerika - maar verandert er ook iets?

De huidige BLM-protesten zijn diverser dan enkele jaren geleden. Deze man demonstreert in Minneapolis. Beeld AFP

Na twee weken felle protesten dient zich de vraag aan: kan de Black Lives Matter-beweging deze keer echt iets veranderen in Amerika?

Zijn gezicht zat verstopt achter een mondkapje, maar dat was toch echt Mitt Romney, daar in die demonstratie. ‘Black Lives Matter’, twitterde hij naderhand nog, om alle twijfels weg te nemen.

Dat uitgerekend de man die als de saaiste en burgerlijkste Republikeinse presidentskandidaat sinds mensenheugenis geldt – in 2012 verloor hij ruim van Barack Obama – zich verbond met de protestbeweging Black Lives Matter bracht sommige Amerikanen wel in verwarring. Toegegeven, Romney profileert zich wel vaker als kiezel in de schoen van Donald Trump, dus enige politieke calculatie zal vast meegespeeld hebben. Maar zijn deelname aan de demonstratie geeft ook aan dat er iets schuift in de Amerikaanse maatschappij.

Toen de slogan ‘Black Lives Matter’ in 2013 voor het eerst klonk, zag een meerderheid van de Amerikanen het probleem dat daarmee werd aangekaart niet zo. Lange tijd waren meer Amerikaanse kiezers tegenstander dan voorstander van die leus, volgens doorlopend opinie-onderzoek van de firma Civiqs. Sinds 2018 hebben de aanhangers van Black Lives Matter de overhand gekregen, met een sprint in de afgelopen weken. Nu schaart in dit onderzoek 53 procent van de kiezers zich achter de slogan, en is nog maar 26 procent tegen.

Sportcompetitie NFL is om

De protesten trekken deze keer een groter en diverser publiek, merken de activisten die er vanaf 2013 bij waren. Grote bedrijven liften nu volop mee. Kinderzender Nickelodeon ging 8 minuten en 46 seconden uit de lucht; de tijd die een politieagent in Minneapolis nodig had om George Floyd te doden door op zijn nek te zitten. De sportcompetitie NFL, die een paar jaar geleden footballspelers nog verbood te protesteren, is ineens helemaal omgeslagen en twittert nu actief essays tegen racisme en hashtags tegen politiegeweld in het rond. 

Maar een omslag in denken is natuurlijk nog geen omslag in beleid. Veel Amerikanen weten nog goed hoe de Occupy-protesten in 2010 weer uitdoofden zonder dat er iets gebeurde aan economische ongelijkheid. Na de protesten in Ferguson van 2014 wist Black Lives Matter uiteindelijk ook weinig concrete hervormingen bij de politie voor elkaar te krijgen, terwijl Amerika toen nog een president had die daar op zich sympathiek tegenover stond.

Nu zit Donald Trump er, en die lijkt niet van plan een duimbreed toe te geven aan de eisen tot verregaande hervormingen. Hij gaat zelfs vierkant in tegen zijn eigen legertop, die door liet schemeren dat het misschien wel tijd was voor nieuwe namen voor de legerbases die nu nog naar racistische generaals uit de burgeroorlog vernoemd zijn. Trump zoekt ook nu de confrontatie.

Afhankelijk van de landelijke overheid

In een federaal land als de VS, waar lokale overheden veel bepalen, hoeft dat overigens niet te betekenen dat er niets gebeurt. De stad Minneapolis nam zich voor het politiedepartement te ontmantelen en gaat op zoek naar nieuwe manieren om de openbare veiligheid te waarborgen. De roep om het budget van de politie te korten, vindt ook elders gehoor.

Maar voor echt significante verandering is Amerika toch ook afhankelijk van de landelijke overheid. En daar kan Trump tot nu toe bouwen op het meestal gesloten blok van de smalle Republikeinse meerderheid in de Senaat.

Wie zoekt naar barstjes in dat bastion kan ze overigens wel vinden. De duidelijke omslag in de publieke opinie en de voorzichtige stellingname van het leger geven Republikeinse politici iets meer ruimte voor een eigen koers, zonder direct als partijverraders afgefakkeld te worden. In de Senaat mag Tim Scott namens de Republikeinen in het dossier politiehervormingen het voortouw nemen. Dat is de enige zwarte Republikeinse senator, en die weet uit eigen ervaring wel iets over etnische profilering door de politie – als hij in zijn dure auto naar zijn werk rijdt, wordt hij er steevast uitgepikt voor routinecontroles.

De radicale eisen van actievoerders, die budget weg willen halen bij de politie, zullen geen gehoor vinden bij Republikeinen als Scott en Romney. Maar of de wereldvreemde houding van Trump, die vindt dat er helemaal niets aan de hand is, in het Amerika van 2020 houdbaar is, moet ook nog maar blijken.

Lees ook:

In de VS gaat het nu over hervormen, budget weghalen, of zelfs het afschaffen van de politie

Minneapolis heeft een radicaal voornemen: de politie ontbinden. Welke concrete voorstellen gaan er schuil achter de aanzwellende oproep om de Amerikaanse politie terug te schalen, of zelfs af te schaffen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden