'Inclusieve regering'

Deze keer kunnen de Taliban wel op erkenning rekenen

Strijders van de Taliban in een restaurant in Kaboel.  Beeld AFP
Strijders van de Taliban in een restaurant in Kaboel.Beeld AFP

Welke landen zullen het nieuwe regime in Afghanistan erkennen als de Taliban mogelijk deze week al hun emiraat uitroepen? De VS moeten niets weten van de Taliban, maar onder meer China, Rusland en Pakistan denken daar anders over.

Ook voor de Taliban zelf is het allemaal erg snel gegaan. Na het veroveren van bijna heel Afghanistan, en het aanstaande vertrek van de buitenlandse militairen, wordt het voor de radicaal islamitische groep tijd om het land te gaan besturen. Woordvoerders hebben al mooie uitspraken gedaan over een ‘inclusieve regering’ en de verwachting uitgesproken dat die erkend zal worden door andere landen. Maar is dat realistisch?

Niet als het om de Verenigde Staten gaat. De Amerikaanse onderhandelaar Zalmay Khalilzad waarschuwde de Taliban nog enkele dagen voor de inname van Kaboel: als ze hun militaire opmars zouden voortzetten en het land gewapenderhand overnamen, zou niemand hen erkennen. Afghanistan dreigde in dat geval een ‘paria-staat’ te worden.

Erkenning door de Europese Unie lijkt voorlopig zeer onwaarschijnlijk. ”Er zijn geen politieke gesprekken met de Taliban en er is geen erkenning van de Taliban”, zei commissievoorzitter Ursula von der Leyen een week geleden.

China en Rusland

Maar landen in de regio zien dat anders. Dat buurland Pakistan de nieuwe regering erkent, ligt voor de hand. De Taliban hebben van daaruit jarenlang kunnen opereren, in het grensgebied werd hen weinig in de weg gelegd. In de jaren negentig waren Pakistan, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten de enige staten die het toenmalige Taliban-regime in Kaboel erkenden.

Naast Pakistan zullen andere buurlanden als Iran, Turkmenistan en Tadzjikistan wellicht tot erkenning overgaan. Maar ook China en Rusland zijn daar nu, anders dan in de jaren negentig, wel toe geneigd.

De Chinese minister van buitenlandse zaken Wang Yi heeft al gesproken over samenwerking met een nieuwe regering, als die zich inzet voor stabiliteit en opbouw van het land. Saillant detail: twee maanden geleden had Wang in Peking een ontmoeting met een delegatie van de Taliban, onder leiding van de tweede man Mullah Baradar.

Ook Moskou zal de nieuwe regering in Kaboel wellicht erkennen. Dimitri Peskov, de woordvoerder van president Poetin, zei vorige week dat Moskou de nieuwe Afghaanse regering op haar daden zal beoordelen. Erkenning sloot hij niet uit, ook al staan de Taliban nog altijd op Ruslands terrorismelijst.

De Taliban zijn veranderd

Wat is er dan veranderd sinds de jaren negentig? Ten eerste stellen de Taliban zelf zich anders op, in ieder geval in hun presentatie naar buiten. Waar de radicale groep in de jaren negentig openlijk terrorisme steunde, ook in andere landen, laat zij nu geruststellende woorden horen. Een van de Taliban-leiders, Abdul Qahar Balkhi, zei vorige week dat de nieuwe regering niet zal toestaan dat op Afghaanse bodem terroristische acties gepland worden. Duidelijk is ook dat de groep zeer vijandig staat tegenover de lokale afdeling van IS, terwijl Al-Qaida destijds welkom was.

Ten tweede zijn de internationale verhoudingen gewijzigd. In de jaren negentig was de Amerikaanse relatie met zowel Rusland als China beter dan nu. Het was de tijd waarin sommigen een definitieve wereldwijde doorbraak van de liberale democratie zagen, met paria’s als Afghanistan als uitzondering.

Nu accepteert Moskou noch Peking de leidende positie van de VS. De afwijzing van het Taliban-regime door Washington is geen reden meer om dezelfde koers aan te houden, misschien is het zelfs een aanmoediging om Kaboel juist wel te erkennen.

Strijd tegen IS

De nieuwe realiteit in Afghanistan kan zelfs de VS bewegen tot samenwerking, ook al zal dat achter de schermen gebeuren. Mogelijkheden zijn er in de strijd tegen IS en andere terroristen. Maar ook op andere terreinen is samenwerking niet uitgesloten. Als Afghanistan zou afglijden tot een mislukte staat, met grote aantallen vluchtelingen tot gevolg, is dat niet in het belang van buurlanden en ook niet van de EU en de VS.

Westerse landen hebben nu al contacten met de nieuwe machthebbers als het gaat om het terughalen van landgenoten uit Afghanistan. De Taliban hebben laten weten dat ook de komende tijd nog buitenlanders onder voorwaarden kunnen vertrekken uit het land.

Ondertussen zijn er nog altijd sancties tegen de Taliban, ingesteld door de VS en de Verenigde Naties. Financiële programma’s van onder andere het IMF en de Wereldbank zijn voorlopig opgeschort. Maar veel hulporganisaties willen hun werk voortzetten en westerse overheden kunnen daar op termijn weer aan meewerken. Ook om die programma’s uit te voeren, zullen contacten met de nieuwe regering nodig zijn.

Lees ook:

Hoe staat het met de buren van de Taliban?

Het Westen ziet de machtsovername van de Taliban met angst en beven tegemoet. Dat geldt niet voor alle grootmachten. Rusland haalt de banden met de Taliban aan, en in China zijn ze bereid tot ‘vriendschap en samenwerking’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden