Interview David McBride

Deze Australische klokkenluider voert het gevecht van zijn leven

Klokkenluider David McBride praat met journalisten nadat hij op donderdag 13 juni voor het eerst voor de rechtbank is verschenen in de Australische hoofdstad Canberra. Beeld AP

Oud-legerjurist David McBride onthulde Australische wandaden in Afghanistan en is bezorgd over de democratie. “Verschrikkelijk dat onze dochters moesten meemaken dat ik in de cel zat.”

Je hebt mensen die zich zonder al te veel moeite schikken naar autoriteiten, zelfs als die fouten maken. En je hebt rebelse types die dan in opstand komen. De Australische klokkenluider David McBride valt duidelijk in die laatste categorie. “Als je geweten zegt dat je iets moet doen, moet je het doen”, zegt McBride telefonisch vanuit zijn vaderland aan de andere kant van de wereld.

Oud-legerjurist McBride lekte twee jaar geleden vertrouwelijke ­defensiedocumenten naar de Australische publieke omroep ABC, die op grond daarvan onthullende reportages uitzond over wandaden door Australische elite-eenheden in ­Afghanistan. De militairen doodden volgens de ABC onder meer onschuldige mannen en kinderen, en hakten handen af van gedode Taliban-strijders.

“Het ging mij niet zozeer om wat die soldaten hadden gedaan”, vertelt McBride. “Mij ging het meer om het zwakke leiderschap van de officieren en de immoraliteit van onze politici, die de begrafenissen van militairen vooral gebruikten om hun populariteit op te vijzelen.”

24 uur in de cel

De gevolgen voor hem persoonlijk waren groot, want in september ­vorig jaar werd hij gearresteerd en aangeklaagd voor het openbaren van staatsgeheimen. De autoriteiten verwijten McBride dat hij de nationale veiligheid heeft geschaad. Eerder ­deze maand kwam hij voor het eerst voor de rechter en komende donderdag moet hij opnieuw verschijnen. Ook deed de politie deze maand een inval op het hoofdkantoor van omroep ABC. McBride: “Ik heb gelukkig maar zo’n 24 uur vastgezeten, maar dat viel me toch zwaar, omdat ik het gevoel had dat ik faalde als vader. Ik was net gescheiden van mijn vrouw en ik vond het verschrikkelijk dat onze twee dochters moesten meemaken dat ik in de cel zat.” De 55-jarige McBride is een enigszins gezette man met grijs haar een roodbruine hoornen bril. Hij diende jarenlang als officier in Britse leger, was enige tijd strafrechtadvocaat in Australië en werkte daarna als jurist in het Australische leger. McBride deed als juridisch expert twee tours of duty in ­Afghanistan.

Zijn nieuwe rol als klokkenluider is hem niet in de koude kleren gaan zitten. Want hij wordt uitgekotst door veel oude maten uit de strijdkrachten, omdat hij de vuile was heeft buiten gehangen. Sommige mensen suggereren dat hij gek aan het worden is. Bovendien hangt hem in potentie een celstraf boven het hoofd die kan oplopen tot zestig jaar, wat neerkomt op de rest van zijn ­leven.

Maar als het hem even te kwaad dreigt te worden, spiegelt McBride zich aan zijn overleden vader, die zich ook ooit opwierp als klokkenluider. Hij was verloskundige en was een van de mensen was die de bijwerkingen onthulde van Softenon, een medicijn tegen zwangerschapsmisselijkheid, waardoor misvormde baby’s werden geboren. “Ik denk dat mijn vader trots op me zou zijn ­geweest.”

De oud-officier voelt zich bovendien gesterkt door het debat dat in Australië mede door zijn zaak is ontstaan. Want sommigen bespeuren een patroon. Een dag voor de inval bij de ABC viel de politie ook al het huis binnen van een journaliste van de Sunday Telegraph, een van de grootste kranten van Australië, die onderzoek deed naar geheime regeringsplannen om burgers meer digitaal te gaan bespioneren. En een ex-medewerker van de belastingdienst is aangeklaagd voor het onthullen van agressieve incassopraktijken – iets waarvoor hij 161 jaar cel kan krijgen. Volgens critici laten deze gevallen zien dat in Australië, net als in sommige andere westerse landen, de steun voor de democratie en de burgerrechten erodeert.

Een nationale schande

“Ze zeggen dat ik de nationale veiligheid heb geschaad. Maar de stukken die ik heb gelekt, gaan niet over onze strategie tegenover China, of over een geheime nieuwe technologie of zoiets. Ze gaan over heel nare dingen die jaren geleden zijn gebeurd in de bergen van Afghanistan. Het zijn geen kwesties van nationale veiligheid maar van ‘nationale schande’,” aldus McBride.

Hij wijst er daarbij op dat de Australische regering de laatste jaren met een beroep op de dreiging van terrorisme en de toenemende ­invloed van China de veiligheidswetgeving flink heeft aangescherpt.

Zo stemde het parlement vorig jaar in met een strenge wet tegen buitenlandse spionage, inclusief celstraffen voor het publiceren van geheime ­informatie die kunnen oplopen tot twintig jaar en met beperkte uitzonderingen voor journalisten. “Ik denk niet dat het allemaal heel sinister is. Maar we moeten wel oppassen. Dit soort ontwikkelingen gaat vaak geleidelijk.”

De klokkenluider kondigt aan dat hij donderdag, net als eerder deze maand, zonder advocaat op de zitting zal verschijnen, omdat hij zichzelf wil verdedigen. Hij wil zijn ­eigen, principiële verweer voeren. “De aanklager zal wel weer om uitstel vragen, maar ik hoop dat het proces snel begint”, zegt hij. “Dit is het gevecht van mijn leven.”

Lees ook:

Politie doet inval op het hoofdkantoor van tv-zender ABC in Sydney

Onrust op het hoofdkantoor van de Australische publieke tv-zender ABC in Sydney: daar viel woensdagochtend een team van de federale politie binnen om onderzoek te doen naar documenten die hebben geleid tot de publicatie in 2017 van wat de omroep ‘The Afghan Files’ noemde. 

Lage belastingen winnen het van milieu in Australië

Scott Morrison is de grote winnaar van de verkiezingen geworden. Hij wint met zijn pleidooi voor lage belastingen en werk.

Australië gaat dit weekend weer ‘democratie-worstjes’ roosteren

De Australiërs kiezen zaterdag een nieuw parlement. Stemmen wordt extra aantrekkelijk gemaakt met barbecues. Maar de waardering voor de democratie neemt af.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden