Denemarken

Denemarken haalde ze als kind bij hun ouders weg, nu eisen zes Inuit compensatie

De Deense premier Mette Frederiksen. Beeld AP
De Deense premier Mette Frederiksen.Beeld AP

Zeventig jaar geleden werden 22 Groenlandse kinderen bij hun ouders vandaan gehaald en opgevoed als ‘kleine Denen’. Zes van hen vragen de Deense premier om compensatie.

Zes Inuit die in 1951 van hun ouders zijn gescheiden bij wijze van sociaal experiment, willen een tegemoetkoming van de Deense regering. De zes zijn als kind weggehaald uit Groenland en naar Denemarken gebracht. Doel was om ze daar op te voeden tot Deense ‘modelburgers’.

In een brief aan de Deense premier eisen ze een compensatie van 250.000 kronen (33.600 euro) per persoon. “Ze zijn hun familie kwijtgeraakt, hun taal en hun cultuur”, zei hun advocaat Mads Pramming in de Deense krant Politiken. “Het is een schending van hun recht op een privéleven en een gezinsleven.”

Pramming geeft de Deense premier twee weken om te reageren. Komt er geen reactie, dan spant hij een rechtszaak aan.

Bezoek van de Deense koningin

De Deense autoriteiten verstuurden begin jaren vijftig telegrammen aan priesters en leraren op Groenland met de vraag geschikte kinderen uit te zoeken tussen de zes en de tien jaar. Nadat hun families waren overtuigd van het nut om ze af te staan, werden de kinderen naar Denemarken verscheept. Daar stonden pleeggezinnen klaar, die de Inuit-kinderen opvoedden als ‘kleine Denen’.

Het doel van het sociale experiment was een elite te creëren, die de banden tussen Groenland en Denemarken zou verbeteren. De kinderen zouden met een goede Deense opleiding worden teruggestuurd naar Groenland, zodat ze konden bijdragen aan de ontwikkeling van het eiland. Het project was zo belangrijk, dat de Deense koningin bij de kinderen op bezoek kwam tijdens hun verblijf in Denemarken.

Zowel het Deense Rode Kruis als de Deense tak van Save the Children waren erbij betrokken en hebben er hun excuses voor aangeboden. Mimi Jakobsen, voormalig directeur van Save the Children, zei in een gesprek met BBC in 2015: “Het is een duidelijke schending van de rechten van het kind, er is bijna geen regel die hier niet overtreden is. Er was geen aandacht voor het welzijn van de kinderen. Het was goed bedoeld, maar het liep helemaal uit de hand.”

Verontschuldigingen zijn ‘van cruciaal belang’

Toen het project werd opgezet, was Groenland nog een kolonie van Denemarken. In 1953 veranderde dit en in 1979 kreeg het eiland zelfbestuur binnen het Deense koninkrijk.

De afgelopen jaren is er erkenning dat de Inuit-kinderen toentertijd niet goed zijn behandeld. Op 10 december vorig jaar verontschuldigde de Deense premier Mette Frederiksen zich voor het onrecht dat ze is aangedaan. “We kunnen niet veranderen wat er is gebeurd, maar we kunnen onze verantwoordelijkheid nemen en onze excuses aanbieden aan degenen voor wie wij hadden moeten zorgen.”

De Deense minister van sociale zaken, Astrid Krag, zei in Politiken dat verontschuldigingen ‘van cruciaal belang’ zijn en dat het ‘belangrijk was dat we leren van onze fouten uit het verleden, zodat de geschiedenis zich niet herhaalt’.

Lees ook:

Waarheidscommissies brengen onrecht tegen de Zweedse en Finse Sami in kaart

De Zweedse regering stelt een waarheidscommissie in, met de opdracht het onrecht dat de Sami-bevolking door de Zweedse staat is aangedaan in kaart te brengen. Ze volgt het Finse voorbeeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden