Update Spanje

Demonstranten bezetten het vliegveld van Barcelona na een bitter vonnis voor de Catalaanse separatisten

Duizenden demonstranten blokkeren de luchthaven in Barcelona na de veroordeling van Catalaanse politieke leiders.. Beeld EPA

Het hooggerechtshof in Madrid heeft hoge celstraffen uitgedeeld aan twaalf kopstukken van de Catalaanse onafhankelijkheidsstrijd. Demonstranten reageerden fel.

Protesten barstten gisteren los in ­Catalonië nadat de rechter uitspraak had gedaan in een nu al historisch geworden rechtszaak. Duizenden demonstranten blokkeerden onder meer de toegang tot het internationale vliegveld van Barcelona. Daarbij kwam het tot hevige botsingen met de oproerpolitie; tientallen mensen raakten gewond en ruim honderd vluchten moesten worden geannuleerd.

De demonstranten uitten hun woede over de forse celstraffen tot dertien jaar die gisteren door het hooggerechtshof in Madrid zijn opgelegd tegen twaalf kopstukken van de Catalaanse strijd voor onafhankelijkheid. Catalaanse politici en burgerleiders zijn veroordeeld voor opruiing en ­misbruik van publiek geld rond het onafhankelijkheidsproces in 2017. De zwaardere aanklacht, rebellie, acht de rechter echter niet bewezen.

Nu de rebellie-aanklacht van tafel is, heeft de Spaanse justitie opnieuw een Europees arrestatiebevel tegen de afgezette Catalaanse regiopresident Carles Puigdemont uitgevaardigd. In juli 2018 trok Madrid het arrestatiebevel tegen hem in, omdat Duitsland hem niet wilde uitleveren wegens hoogverraad.

Geen lidmaatschap van een criminele organisatie

Puigdemont verblijft in zelfverkozen ballingschap in België om rechtsvervolging in Spanje te voorkomen. Onder zijn bewind vond op 1 oktober 2017 in Catalonië een door het Constitutioneel Hof verboden onafhankelijkheidsreferendum plaats. Het gevolg was een politieke en maatschappelijke crisis die uitmondde in een eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring in het Catalaans parlement. Waarna Madrid het regiobestuur overnam en Justitie separatistische kopstukken vastzette.

Het hooggerechtshof stelt dat de toenmalige regioregering wist dat de onafhankelijkheid van Catalonië juridisch onhaalbaar was, maar dat zij het vooruitzicht op de Catalaanse Republiek als politiek pressiemiddel inzette. Daarbij werd gebruik gemaakt van publiek geld en de mobilisatiekracht op straat van separatistische burgerorganisaties. Sprake van geweld was er tijdens het onafhankelijkheidsproces volgens het bijna 500 pagina’s tellende vonnis wel degelijk. Maar niet dusdanig dat de veroordeelden schuldig zijn aan ­rebellie of lidmaatschap van een criminele organisatie.

Demonstranten en de politie in de slag op de luchthaven van Barcelona. Beeld AFP

Puigdemont’s voormalig vice-­regiopresident Oriol Junqueras kreeg met 13 jaar de hoogste celstraf te ­horen. Verschillende oud-regioministers moeten tussen de tien en twaalf jaar de gevangenis in, terwijl de voormalig voorzitter van het Catalaans parlement Carme Forcadell 11,5 jaar cel kreeg. De separatistische burgerleiders van Òmnium Cultural en de Nationale Catalaanse Assemblee, die bekend staan als de twee Jordi’s, kregen negen jaar cel. Drie verdachten die op vrije voeten zijn, kwamen er met lichtere straffen vanaf.

Europees Hof voor de Rechten van de Mens

De veroordeelden kunnen naar het constitutioneel hof stappen om de uitspraak aan te vechten. Maar aangezien de separatisten Spanje’s hoogste rechtsorgaan als partijdig zien, ligt een stap naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens meer voor de hand. 

Catalaanse onafhankelijkheidsgezinden reageerden direct met afschuw op het vonnis en gingen de straat op. Demonstranten wierpen niet alleen blokkades bij het vliegveld op maar ook op verschillende wegen in Catalonië. Ook liepen ze over het spoor van de hogesnelheidstrein tussen Barcelona en het onafhankelijkheidsbastion ­Girona. In de Catalaanse hoofdstad waren de straten gevuld met demonstranten. ‘Het is geen gerechtigheid maar wraak’, klonk het daar.

Demissionair premier Pedro Sanchez zei in een reactie op het vonnis dat “niemand veroordeeld is voor zijn ideeën, maar voor politieke delicten”. Opvallend genoeg sprak Sanchez ook in het Engels, in lijn met een Spaanse campagne om de standpunten van Madrid ditmaal wél internationaal ­onder de aandacht te brengen. Zijn voorganger Rajoy legde het tijdens het onafhankelijkheidsproces twee jaar terug vaak af tegen de geoliede ­separatistische lobby.

De onafhankelijkheidsgezinde Catalaanse regiopresident Quim Torra noemt het vonnis ‘een belediging voor de ­democratie en minachting voor de ­Catalaanse samenleving’. De regiopresident eist amnestie voor de veroordeelden en zweert het onafhankelijkheidsproces door te zullen zetten.

Het is de vraag of de nieuwe protestgolf in Catalonië krachtig genoeg zal zijn om de Spaanse politiek, net als twee jaar terug, nog eens voor het blok te zetten.

Lees ook:

‘Catalonië wordt géén Baskenland door separatisten-vonnis’

De Catalaanse separatisten worden in Spanje vergeleken met de Eta. Het kan een poging zijn om ze te criminaliseren, meent politicoloog Felix Arrieta.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden