InterviewDick Zandee

Defensiespecialist over de Russische strategie: ‘Het lijkt alsof ze ondoordacht te werk zijn gegaan’

De situatie in Oekraïne. Beeld Brechtje Rood
De situatie in Oekraïne.Beeld Brechtje Rood

De Russische invasie in Oekraïne lijkt niet volgens plan te verlopen. Maar de inschatting dat het Russische leger vastloopt is voorbarig, zegt expert Dick Zandee.

Eric Brassem

Ja, zegt defensiespecialist Dick Zandee van Instituut Clingendael, hij is verbaasd – en militairen met wie hij regelmatig van gedachten wisselt ook. “Het lijkt of de Russen ondoordacht te werk zijn gegaan. Dat is strijdig met het idee dat ze hun inval al weken, zo niet maanden van tevoren hebben gepland.”

Wat bijvoorbeeld opvalt: “De luchtlandingstroepen in en om Kiev zijn kennelijk onvoldoende in aantal om het verschil te maken. Het lijkt er op dat de Russen niet de controle over het luchtruim hebben, dat ze niet de vrijheid hebben overal naar toe te vliegen omdat ze dan uit de lucht kunnen worden geschoten.”

Honderden kruisraketten afgeschoten

Terwijl, legt Zandee uit, het de bedoeling was om op de eerste dag de Oekraïense luchtafweer uit te schakelen. “Daar hebben de Russen honderden kruisraketten voor afgeschoten. We hebben een paar foto’s gezien van een kapotgeschoten radar bij Marioepol, maar op veel plekken lijkt dat niet gelukt.”

Rond de hoofdstad Kiev lijken de Russen te weinig manschappen op de grond te hebben. De eerste verkennende eenheden in de buitenwijken worden kennelijk behoorlijk effectief bestreden met antitankwapens, die in eerste instantie vooral geleverd zijn door de Amerikanen.

Versterking

“Omdat het met luchtmobiele brigades niet lukt, hebben ze versterking over de weg nodig. Je kunt met tanks en artillerie vijandelijke pantserwagens bestrijden, maar het is lastig om er individuele soldaten mee te vernietigen. In een stad verschansen die zich in gebouwen.”

Zandee: “Er zijn rare dingen aan de hand in de Russische aanvalstactiek. De afgelopen dagen hadden troepen bijvoorbeeld gebrek aan brandstof. Je weet toch van tevoren hoeveel eenheden je op weg stuurt, hoe groot die afstanden zijn en hoeveel brandstof je nodig hebt? Ik begrijp daar echt niks van.”

Dick Zandee Beeld RV
Dick ZandeeBeeld RV

Maar we weten natuurlijk niet alles, benadrukt Zandee, en de Russen zijn er wel in geslaagd op te rukken vanaf het oosten bij Charkov en Soemy. Ook vanuit Wit-Rusland zijn ze vlakbij Kiev gekomen. “Maar dat heeft in ieder geval enige tijd gekost, terwijl die afstand maar zo’n 100, 150 kilometer is. Tsjernihiv konden ze niet innemen, daar moesten ze omheen gaan.”

Kwetsbare kolonnes

Het lijkt erop of de Russen over het algemeen hun aanvalsroutes kiezen over wegen: “Wellicht zakken zware voertuigen buiten de wegen weg in de modder. Als je oprukt over wegen rij je in kolonnes, en dan ben je heel kwetsbaar, voor jachtvliegtuigen of de bewapende drones die Turkije aan Oekraïne heeft geleverd. We hebben beelden gezien van een kolonne die buiten Kiev eruit geknald was.”

Er zou nu een kolonne zware pantservoertuigen van vijf kilometer lengte onderweg zijn naar Kiev. Zandee: “Dat zou erop kunnen duiden dat de Russen versterkingen aanrukken om aan de rand van Kiev een doorbraak te forceren. Ze lijken nog steeds een snelle opmars door de straten van Kiev te willen uitvoeren om bij president Zelenski uit te komen. Maar die zal niet zo gek zijn om niet in zijn presidentiële paleis te blijven zitten. Dat wordt een heel ingewikkelde speurtocht voor de Russen.”

In Kiev en elders maken mensen molotovcocktails klaar. Kun je daar wat mee uitrichten tegen tanks? “Nou, onderschat dat niet. Als je er een heleboel tegelijk gooit, dan loopt die brandende vloeistof overal naar binnen, dan wil zo’n tankbemanning er wel als de sodemieter uit. Bovendien gaat het ook om infanterie die in pantserwagens en vrachtwagens vervoerd worden.”

Afsnijden

De Russen willen het Oekraïense leger vanuit alle windrichtingen afsnijden in het oostelijke gedeelte van Oekraïne, tot aan de Dnjepr. In het zuiden zijn ze vanaf de Krim doorgebroken. “Kennelijk is daar de luchtafweer van de Oekraïners wel uitgeschakeld, en heeft de Russische luchtmacht alles wat daar aan verdediging stond met precisiebombardementen uitgeschakeld.”

Een deel ging naar het westen richting Odessa. Maar de hoofdmacht is oostwaarts gegaan. Zandee: “Uit het Oosten komen ze ook vanuit Donetsk westwaarts langs de kust. Er wordt al dagen gevochten om Marioepol. Ook vanuit Charkov en Soemy bewegen de Russen naar het centrale gedeelte, richting de Dnjepr en Kiev. Het kan de bedoeling zijn om van oostelijk Oekraïne een marionetstaat van Moskou te maken, en het westen niet.”

Optrekken naar Lviv ligt niet voor de hand, vindt Zandee, er ligt een natuurlijke scheidingslijn van de Dnjepr. “Zeker als de Russen de bruggen eruit gooien zitten de Oekraïners daar klem. De rivier is op sommige plekken kilometers breed.”

Poetins nucleaire dreigementen ziet Zandee vooral als middel om de VS en de Navo af te houden van inmenging op het Oekraïense slagveld. “Het gaat Poetin om Oekraïne, en om Zelenski op de knieën te krijgen. Het dreigen met kernwapens is vooral bedoeld om de Amerikanen eraan te herinneren dat Rusland een nucleaire grootmacht is en dat militair ingrijpen van de VS in Oekraïne een brug te ver is.”

Lees ook:

Poetin wil de Oekraïense regering verjagen, maar wat als dat lukt?

Met een grootschalige aanval op Oekraïne wil Rusland de zittende Oekraïense regering verjagen. Als dat lukt, wat wil Poetin dan?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden