AfghanistanRol Navo

‘Debacle’ in Afghanistan ondermijnt het vertrouwen in de Navo

Honderden mensen renden maandag mee met een Amerikaans transportvliegtuig op de luchthaven van Kaboel. Het beeld is een van de symbolen geworden van de chaotische evacuatie. Beeld AP
Honderden mensen renden maandag mee met een Amerikaans transportvliegtuig op de luchthaven van Kaboel. Het beeld is een van de symbolen geworden van de chaotische evacuatie.Beeld AP

De Navo overlegt vrijdag over hoe het verder moet na de Taliban-zege. De aftocht veroorzaakt onzekerheid. ‘De Europese bondgenoten hadden gehoopt dat Biden meer rekening met hen zou houden.’

Navo-bondgenoten voeren vrijdag virtueel crisisoverleg over Afghanistan. De besprekingen zullen onder meer gaan over de luchtbrug waarmee onderdanen en lokale medewerkers momenteel worden geëvacueerd. Ook zal naar verwachting worden gesproken over de opties om in de toekomst op te treden tegen terreurgroepen in het land. Maar het overleg staat ook in het teken van de pijnlijke nederlaag die de Amerikanen en hun partners hebben geleden en die het imago van de Navo heeft beschadigd.

“Dit is het grootste debacle sinds de oprichting van de Navo”, zei de Duitse politicus Armin Laschet, die door zijn christendemocratische CDU naar voren is geschoven als opvolger van bondskanselier Angela Merkel, deze week. Hij sprak van “een historische verandering”.

NAVO-chef Jens Stoltenberg tijdens een persbriefing eerder dit jaar.  Beeld AP
NAVO-chef Jens Stoltenberg tijdens een persbriefing eerder dit jaar.Beeld AP

China: Taiwan hoeft zich geen illusies te maken over Amerikaanse bijstand

China en Rusland, de belangrijkste rivalen van het Westen, grepen de chaos in Kaboel ook meteen aan om weer eens te verkondigen dat de Verenigde Staten op hun retour zijn. Volgens de Russen zullen de Amerikanen hun partners in Oekraïne, als het hun uitkomt, net zo makkelijk laten vallen als ze de Afghaanse troepen in de steek lieten. En China was er als de kippen bij om duidelijk te maken dat Taiwan zich, gezien de gebeurtenissen in Afghanistan, geen illusies hoeft te maken over Amerikaanse bijstand bij een Chinese invasie over de zeestraat die het afvallige eiland scheidt van het vasteland. “De verdediging van het eiland zal binnen enkele uren instorten en het Amerikaanse leger zal niet te hulp schieten”, schreef de staatskrant Global Times.

Ook binnen de Navo zelf veroorzaakt het fiasco verdeeldheid en onzekerheid. Zo is er verbijstering over de snelle ineenstorting van het 300.000 man sterke Afghaanse leger, dat door het bondgenootschap was opgebouwd. En het steekt dat de Amerikanen bij het sluiten van hun vredesdeal met de Taliban vorig jaar én ook nu bij hun aftocht behoorlijk solitair opereerden, waardoor bondgenoten voor voldongen feiten zouden zijn geplaatst. De Amerikaanse nationale veiligheidsadviseur Jake Sullivan bevestigde woensdag ook dat president Joe Biden, afgezien van een telefoontje met de Britse premier Boris Johnson, nog met geen enkele andere wereldleider heeft overlegd over de uit de hand lopende situatie in Afghanistan.

Europese troepenmacht ‘niet realistisch’

“De Europese bondgenoten hoopten dat Biden meer dan zijn voorganger Donald Trump rekening met hen zou houden”, zegt defensie-expert Jaïr van der Lijn van Sipri, een internationaal onderzoeksinstituut op het gebied van vrede en veiligheid. “Maar dat blijkt tegen te vallen. Vooral sommige Navo-lidstaten in Oost-Europa zullen nu wel bij zichzelf te rade gaan in hoeverre ze op de Amerikanen kunnen bouwen.”

De Britse defensieminister Ben Wallace onthulde vorige week dat hij eerder dit jaar nog heeft geprobeerd om met gelijkgestemde Navo-landen een bescheiden Europees troepenmacht in Afghanistan te houden. Italië en Turkije hadden dat ook gewild. Maar volgens Wallace was zo’n Europese macht, zonder de grote Amerikaanse militaire infrastructuur en Amerikaanse luchtsteun vanaf de belangrijke vliegbasis Bagram, niet realistisch.

VS houden graag de handen vrij voor China

Ondanks dit soort geharrewar zullen de Navo-landen vrijdag naar verwachting hun best doen om eenheid uit te stralen. Maar volgens geopolitiek expert Rob de Wijk, directeur van de Haagse denktank HCSS, doen de Europeanen er wel verstandig aan om enkele belangrijke lessen te trekken uit het echec. Hij wijst erop dat de Amerikanen zich niet alleen terugtrekken uit Afghanistan omdat ze de strijd tegen de Taliban niet konden winnen. De VS willen de komende jaren ook meer de handen vrij hebben om zich schrap te zetten tegen hun grote tegenstander China. Volgens hem zal Europa daardoor meer op zichzelf worden teruggeworpen.

“Wij hebben ons hier in Europa altijd buitengewoon senang gevoeld onder de Amerikaanse atoomparaplu”, zegt De Wijk. “We hoefden daarom weinig uit te geven aan defensie. Maar dat hele bouwwerk begint nu te schudden.”

Lees ook:

Hoe Afghanistan toch een tweede Vietnam werd.

De VS probeerden met hun stille vertrek uit Afghanistan een ‘Saigon-moment’ te voorkomen, maar kregen iets dat toch veel leek op een tweede Vietnam. Hoe kon dit gebeuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden