Rondje Europa

De zwarte koning Balthazar zorgt in Spanje voor een soort pietendiscussie

Een driekoningenoptocht in Barcelona, met een zwarte Balthazar.Beeld EPA

Koning Balthazar, een van de drie koningen, is rond de feestdagen in Spanje altijd goed voor een relletje.

Cádiz trapte dit jaar af, toen een wel heel bijzondere kerstfelicitatie van het extreem-rechtse Vox opdook. Tot ontsteltenis van de linkse gemeentepolitiek was de koning, die ooit mirre meebracht voor het kindeke Jezus, niet zwart maar blank.

“Is Balthazar gedeporteerd of aangehouden bij de grens?”, vroeg een wethouder zich af. Burgemeester José María González van de Zuid-Spaanse stad zag er het onomstotelijke bewijs in dat Vox diep racistisch is. Hij hekelde de blanke Balthazar, nota bene in Andalusië waar de bevolking voortkomt uit een culturele mengelmoes waar de Afrikaanse afkomst zeker bij hoort. 

Balthazar is de afgelopen jaren ook elders in Spanje uitgegroeid tot een controversiële figuur. Het debat doet in de verte denken aan de pietendiscussie. In Calatayud liepen de gemoederen onlangs zelfs zo hoog op dat Balthazar daar door onbekenden werd onthoofd. De gehandicapten-organisatie die het figuur had gemaakt, zag zich na het voorval genoodzaakt de hele kerststal te verwijderen.

Hashtag #deechtebalthazar

In Úbeda wordt dit jaar juist een ‘inclusieve boodschap’ afgegeven. Het gemeentebestuur heeft daar besloten om de volgorde van de driekoningenoptocht begin januari om te gooien: Balthazar zal daar de optocht aanvoeren, in plaats van achteraan lopen; de blanke koningen Melchior en Caspar volgen de donkere koning.

Balthazar wordt overigens in Úbeda door een 27-jarige Malinese vrijwilliger gespeeld. Meer Spaanse gemeenten laten de afgelopen jaren Balthazar niet door een geschminkte blanke Spanjaard spelen, maar door een donker persoon. In Catalonië wordt deze dagen campagne gevoerd onder de hashtag #deechtebalthazar om gemeenten aan te sporen voor een ‘echte zwarte’ koning te kiezen. Een geschminkte Balthazar heeft volgens de organisatie een ‘koloniale en racistische oorsprong’.

De grote vraag is hoe de driekoningenoptocht er dit jaar in de Spaanse hoofdstad zal uitzien. Jarenlang zorgde de linkse burgemeester Manuela Carmena daar voor ophef door onder meer christelijke figuren te vervangen door eigentijdse kinderhelden, levende dieren te verbannen en dragqueens te laten aanrukken. Uiteraard had Madrid geen geschminkte Balthazar. De nieuwe rechtse Madrileense burgemeester José Luis Martínez-Almeida heeft in januari een ‘normale’ driekoningenoptocht beloofd, met als thema Afrika.

Lees ook: 

‘Spanje eerst’ en een keurig getrimde baard geven Vox vleugels

Santiago Abascals nationalistische partij Vox boekte zondag grote winst met zijn boodschap dat de eenheid van ­Spanje wordt bedreigd door separatisten en migranten.

Staat het Sinterklaasfeest op het punt te veranderen?

De ruwe verstoring van een bijeenkomst van Kick Out Zwarte Piet bevestigt wat hoogleraar sociologie Peter Achterberg denkt: “Piet polariseert en dat zal zo blijven.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden