ReportageSalt Lake City

De zaak-Floyd dwingt Amerika tot zelfreflectie. ‘Al jaagt het protest ook goede agenten weg’

Trainer Dash Cox, 48, traint met zijn collega Chelsea Denning. Beeld Eline van Nes
Trainer Dash Cox, 48, traint met zijn collega Chelsea Denning.Beeld Eline van Nes

Ook in het vrijwel uitsluitend witte Salt Lake City leidt de veroordeling van politieagent Derek Chauvin voor de moord op een zwarte arrestant tot zelfonderzoek.

“De zwarte gemeenschap in Salt Lake?” Dash Cox schiet in de lach, staand voor de ingang van zijn boksschool. “Je hebt hier zwarte individuen. Maar een zwarte gemeenschap zal je niet hier niet vinden.”

Desalniettemin wil de 48-jarige Cox best een praatje maken. Na de zaak-Floyd afgelopen week zijn ook bij hem de emoties hoog opgelopen. “Aan de andere kant word ik bijna immuun voor de beelden op het nieuws. Terwijl die rechtszaak speelde, vielen er weer verschillende zwarte slachtoffers door politiegeweld. Maar laat ik vooropstellen: ik wil niet dat je me neerzet als iemand die de slachtofferrol aanneemt.”

Terwijl hij binnen de lichten aandoet, waardoor de tl-lampen flikkerend rijen bokszakken verlichten, zegt hij niet te geloven dat de zaak-Floyd verandering brengt. “Zodra ik die video zag, wist ik: die agent gaan ze opofferen, als zondebok. Maar het probleem zit dieper. De politie is opgezet met als doel mensen als ik weg te houden van de witte samenleving, tot ver in de jaren zestig. Dat verandert niet zomaar.”

Verborgen racisme

Na zijn jeugd in het Afrikaanse Liberia – in de negentiende eeuw gesticht door ex-slaven uit de VS – kwam Cox op zijn tiende naar Amerika. Na enkele jaren in Virginia, werd hij verliefd op een vrouw uit Utah en bleef hier. “Er is verborgen racisme. Ik pas op niet alleen bij een witte vrouw in een lift te stappen. Ze kan me zomaar beschuldigen, snap je? Als de politie me aanhoudt ben ik bang. Maar het is anders dan het openlijke racisme dat ik ervoer in het diepe zuiden. Daar zag ik politie echt bewust zwarte jongens aanhouden om ze te pesten.”

Op zijn boksschool komen ook agenten, volgens hem goede jongens, met wie hij over de problematiek spreekt. Maar dat het alleen zou gaan om enkele rotte appels, vindt Cox te eenvoudig gesteld. “Stel dat je dat zei over piloten, als soms een Boeing tegen een berg vliegt. Dat zou niemand accepteren. Daarom is dat ‘defund the police’ ook onzin. Steek er juist meer geld in, zorg dat je mensen goed traint.”

Rijdend door de vallei van Salt Lake City wordt duidelijk wat Cox bedoelde: op terrasjes en in het park zitten deze zonnige donderdag vrijwel uitsluitend witte mensen. De bevolkingssamenstelling van het gebied – Salt Lake City werd gesticht in de negentiende eeuw door uit het oosten verjaagde mormonen – is een afspiegeling van die witte religieuze gemeenschap. Voorstad Provo komt zelfs al jaren uit de bus als minst gemengde Amerikaanse stad.

Hoop op verandering

Volgens de 35-jarige Chris Rogers zie je desondanks verandering. Hij runt een winkel met kleurrijke Afrikaanse kleding en schoonheidsproducten op een strip mall – een pluk winkels rondom een parkeerplaats. Twintig jaar terug had de zwarte Rogers nog overal het gevoel nagekeken te worden. “Ik had eens autopech in een willekeurige wijk en stond daar met de klep open. Binnen enkele minuten kwamen meerdere politiewagens en een gewapende agent schreeuwde dat ik op de grond moest liggen. Een bewoner had de politie gebeld in plaats van te helpen.”

Toch heeft Rogers hoop op verandering, juist door de zaak-Floyd. “Als Chauvin niet was veroordeeld, was dat het signaal dat het prima is om je zo te gedragen. Zoiets neemt een agent mee in gedachten. Zoals ik hier de omgeving ook heel langzaam multicultureel zie worden, met verschillende eettentjes en mensen die eruitzien als ik, zal het systeem ook veranderen. Heel traag.”

Midden in de stad, op enkele blokken van het tempelcomplex van de mormonen, staat een postmodern gebouw met ronde vormen en glaswanden: het hoofdbureau van de politie. Het is nog grotendeels afgezet met dranghekken. Beveiliging voor het geval dat Chauvin werd vrijgesproken, legt rechercheur Michael Ruff uit. “Tijdens de protesten vorig jaar mei zijn hier ruiten ingegooid en is een politiewagen in brand gestoken. Dus we moesten wel voorzorgsmaatregelen nemen.”

Zelfverbetering

Ruff zegt dat de beelden van George Floyd ook in Salt Lake City reden waren om analytisch naar zichzelf te kijken. “Onze training is constant gericht op zelfverbetering: hoe kunnen we verder richting meer de-escalatie.” De afgetrainde perswoordvoerder toont hoe hij met een denkbeeldig vuurwapen in zijn hand van een auto wegstapt, waardoor een denkbeeldige arrestant zich minder bedreigd voelt. “Wij gebruikten al geen nekklem, tijdens de protesten is dat ook officieel vastgelegd in een wetshervorming.”

Lokale krant Salt Lake Tribune berichtte dat in het afgelopen decennium slechts drie van de 185 incidenten waarbij agenten schoten tot aanklachten leidden. Niemand werd veroordeeld. Agenten die een wegvluchtende jongen meerdere keren in de rug schoten, werden vrijgesproken. Afgelopen week heeft de gouverneur van Utah echter wel gelijk een aantal nieuwe wetten voorgesteld voor de-escalatietraining, waaronder een jaarlijkse training voor omgang met verwarde mensen.

Volgens Ruff is dat laatste vooral voor de bühne: “We hebben al een uitgebreide training, van achttien maanden. En hoewel het belangrijk is kritisch te zijn, merken we dat alle protest ook goede agenten wegjaagt. We verdienen al weinig en gezinnen van agenten zijn bang voor demonstranten die naar hun huis komen.” Na de hevige protesten van afgelopen zomer is meer dan tien procent van de agenten vertrokken, volgens Ruff. “Het komt door een gebrek aan moraal. En dat werkt averechts: je houdt niet automatisch de beste mensen over.”

Lees ook:

Tijdens de George Floyd-zaak gaat het doden door de politie gewoon door

De dood van George Floyd leidde in heel de Verenigde Staten en ver daarbuiten tot oproepen om de politie zo niet af te schaffen, dan toch met grote urgentie te hervormen. Voor Adam Toledo kwam dat te laat. Op de vroege ochtend van die eerste procesdag werd de 13-jarige latino-jongen in Chicago in de borst geschoten, terwijl hij zijn handen omhoog hield.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden