AnalyseVerkiezingen Noord-Ierland

De winst van Sinn Féin in Noord-Ierland schudt de verhoudingen op

Sinn Féin-kopstukken Michelle O’Neill en Mary Lou McDonald vieren het resultaat van de verkiezingen in Noord-Ierland. Beeld AFP
Sinn Féin-kopstukken Michelle O’Neill en Mary Lou McDonald vieren het resultaat van de verkiezingen in Noord-Ierland.Beeld AFP

De pro-Ierse partij Sinn Féin is voor het eerst de grootste in het Noord-Ierse parlement. Haar wachten lastige coalitiebesprekingen met de pro-Britse DUP. De uitslag kan gunstig zijn voor de Europese Unie.

Niels Posthumus

Sinn Féin mag na de verkiezingen in Noord-Ierland van donderdag voor het eerst de premier voor de regio leveren. Vanwege het complexe kiesstelsel in Noord-Ierland, dat samen met Schotland, Wales en Engeland het Verenigd Koninkrijk vormt, duurde het tellen van de stemmen ruim twee dagen.

Maar nu de uitslag er is, blijkt Sinn Féin, zoals verwacht, de grootste. De partij wil dat Noord-Ierland zich afscheidt van het VK en zich herenigt met Ierland in het zuiden.

Net als vijf jaar geleden bemachtigde Sinn Féin 27 van de 90 parlementszetels. De pro-Britse DUP, die de afgelopen jaren de premier leverde, verloor drie zetels, en komt daardoor uit op 25. Dat verlies is overigens kleiner dan vooraf werd voorspeld.

De grootste stijger is Alliance. Die partij profileert zich niet als pro-Iers (nationalistisch) en ook niet als pro-Brits (unionistisch). Zij zoekt juist naar verbinding. Noord-Ierland werd in de tweede helft van de twintigste eeuw verscheurd door geweld tussen unionisten en nationalisten. Alliance verdubbelde haar aantal zetels ruimschoots, tot zeventien.

Mogelijk gunstig voor de EU

De uitslag kan gunstig zijn voor de Europese Unie. Zowel Sinn Féin als Alliance staat positief tegenover het zogenoemde Noord-Ierlandprotocol. Dit bepaalt dat de grens voor goederen tussen de Europese Unie en Groot-Brittannië na brexit in de Ierse Zee ligt, tussen Noord-Ierland en de rest van het Verenigd Koninkrijk in dus.

Dit om een terugkeer van een harde grens op het Ierse eiland te voorkomen, wat zou kunnen leiden tot een heropleving van het vroegere geweld. Door het protocol blijft Noord-Ierland onderdeel van de Europese interne markt. Maar het zorgt dus wel voor handelsbarrières tussen Noord-Ierland en de rest van het Verenigd Koninkrijk.

Mary Lou McDonald viert de overwinning met haar partijgenoten van Sinn Féin.  Beeld ANP / EPA
Mary Lou McDonald viert de overwinning met haar partijgenoten van Sinn Féin.Beeld ANP / EPA

Voor het eind van 2024 moet het Noord-Ierse parlement stemmen over de grens in de Ierse Zee. Met 44 van de 90 zetels lijken Sinn Féin en Alliance hard op weg naar een meerderheid voor handhaving van het Noord-Ierlandprotocol. Het zou het VK een fikse ruzie met de Europese Unie besparen.

Maar de DUP en andere unionistische partijen, die Noord-Ierland bij het VK willen houden, is het protocol een doorn in het oog. De DUP heeft laten weten binnen een nieuwe regering te zullen blijven strijden voor aanpassing van het protocol. De partij verloor veel stemmen aan de uiterst starre unionistische partij TUV, die de slogan ‘Geen grens op zee’ zelfs in haar partijlogo heeft verwerkt.

Het zal de coalitiebesprekingen tussen Sinn Féin en DUP ernstig bemoeilijken. De twee zijn volgens de politieke regels in Noord-Ierland als grootste nationalistische en grootste unionistische partij verplicht samen een coalitie te vormen. De DUP zal het hard spelen. Begin dit jaar blies zij de coalitieregering nog op vanwege haar onvrede over het protocol. “We moeten de grens in de Ierse Zee weg zien te krijgen”, benadrukte DUP-leider Jeffrey Donaldson onlangs opnieuw tegen de BBC.

De formatie kan dus lang gaan duren. Want de DUP zal van Sinn Féin ongetwijfeld ook garanties willen dat die partij niet meteen zal oproepen tot een referendum over afscheiding van het VK en aansluiting bij Ierland. Wie weet dat de DUP in ruil daarvoor op termijn toch bereid zal zijn een beetje water bij de wijn te doen met betrekking tot het protocol.

Lees ook:

Jonge Noord-Ieren hebben genoeg van de oude tegenstellingen

Traditioneel woedt in Noord-Ierland de strijd tussen unionisten, die bij het Verenigd Koninkrijk willen blijven horen, en nationalisten, die zich willen aansluiten bij Ierland. Maar een groeiende groep, vooral jongere Noord-Ieren, is klaar met die tegenstelling.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden