Uitreiking

De WHO, of toch Greta Thunberg? Dit zijn de kanshebbers voor de Nobelprijs voor de Vrede

Directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus van de wereldgezondheidsorganisatie WHO is een van de kanshebbers voor de Nobelprijs voor de Vrede 2020.Beeld AFP

De Nobelprijs voor de Vrede wordt vrijdag in Oslo toegekend. Kan het Noors Nobelcomité, dat de keuze maakt, om de coronapandemie heen?

Er zijn van die jaren dat de Nobelprijs voor de Vrede misschien maar overgeslagen moet worden. Als het puur om militaire conflicten gaat is 2020 geen rampjaar. Maar wie wat breder kijkt naar het welzijn van de wereldbevolking, moet erkennen dat het deze keer lastig is om een succes te belonen. Zeker als het gaat om de volksgezondheid.

Het coronavirus heeft zijn stempel gedrukt op veel lijstjes die de ronde doen aan de vooravond van de prijsuitreiking. Zo zet het Amerikaanse tijdschrift Time, niet als enige, de wereldgezondheidsorganisatie WHO bovenaan. Ook bij bookmakers staat die organisatie bovenaan de kanshebbers, een gokje op de WHO levert dus niet zoveel op.

Maar velen zullen moord en brand roepen als directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus straks de prijs van 9 miljoen Zweedse kronen (ruim 860.000 euro) in ontvangst mag nemen. Sinds de uitbraak van het virus is aan hem de kritiek blijven kleven dat hij te veel aan de hand van China heeft gelopen en te laat is geweest met waarschuwingen. Toekenning van de prijs aan een organisatie die zorgverleners vertegenwoordigt, is een minder controversieel alternatief.

De vraag is welk signaal de vijf leden van het Noors Nobelcomité, dat de prijs toekent, dit jaar willen geven. Als ze zich laten leiden door de actualiteit, kunnen ze moeilijk om de coronapandemie heen. Maar ze kunnen ook eigenzinnig kiezen voor een ander thema.

Volgens de bookmakers en veel kenners zijn na de WHO de beste kansen voor Greta Thunberg en Jacinda Ardern. De jonge Zweedse heeft zich met veel energie ingezet voor het klimaat en de Nieuw-Zeelandse premier voor verdraagzaamheid, na aanslagen op moskeeën in Christchurch. Een prijs voor Ardern zou ook een beloning zijn voor haar leiderschapsstijl, heel anders dan die van de vele autocraten op het wereldtoneel.

Veronika Tsepkalo, Svetlana Tikhanouskaya en Maria Kolesnikova.Beeld REUTERS

Goede kandidaten zijn ook drie Wit-Russische vrouwen: Svetlana Tichanovskaja, Maria Kolesnikova en Veronika Tsepkalo. Zij leiden het vreedzame verzet tegen een autocraat, president Aleksandr Loekasjenko. Helaas, de nominaties voor deze Nobelprijs zijn al maanden geleden gedaan en de kans is klein dat zij tussen de 318 namen op de – geheime – lijst staan. De protesten in Wit-Rusland, die in juni begonnen en waarin de drie vrouwen in augustus het voortouw namen, kwamen te laat. 

Op die lijst staan waarschijnlijk wel de Russische oppositieleider Aleksej Navalny, de Saudische activiste voor vrouwenrechten Loujain al-Hathloul en de Soedanese studente en protestleider Alaa Salah. Donald Trump is ook weer genomineerd en dit jaar heeft hij, volgens zijn aanhangers, echt iets voor elkaar gekregen: toenadering tussen een aantal Arabische landen en Israël. Maar het is zeer de vraag of het comité daar gevoelig voor is, ook omdat de Palestijnen totaal buitenspel staan.

Trump heeft veel kritiek op de media en die staan toch al onder druk, nu sommige overheden ‘fake news’ verspreiden. Daarom doen organisaties die zich inzetten voor persvrijheid en voor de bescherming van journalisten het goed op de lijstjes, zoals het in New York gevestigde Comittee to Protect Journalists en het van oorsprong Franse Reporters sans frontières.

Alicia Garza, mede-oprichter van de beweging Black Lives Matter.Beeld Getty Images for Supermajority

Als het comité een politiek signaal wil afgeven, zijn er meer opties: voorlieden van de Amerikaanse beweging Black Lives Matter, zoals de Amerikaanse vrouwen Alicia Garza, Patrisse Cullors en Opal Tometi, mensen die opkomen tegen de onderdrukking van de Oeigoeren, zoals Ilham Tohti, of voor democratie in Hongkong, zoals Nathan Law.

Toekenning aan een van deze critici van China zou daar niet goed vallen, al is er voor Peking een nog gevaarlijkere kandidaat: de Taiwanese president Tsai Ing-wen. Een vrouw die aan het begin van dit jaar democratisch is herkozen terwijl haar land onder dreiging van China leeft en die bovendien leiding geeft aan een regering die het coronavirus zeer succesvol buiten de deur heeft gehouden, ook al mag Taiwan van China geen lid zijn van de WHO. 

Lees ook: Nobelprijswinnaar Abiy Ahmed Ali: de militair die vredesstichter werd

Abiy Ahmed Ali, de hervormingsgezinde premier van Ethiopië, heeft de Nobelprijs voor de Vrede 2019 gekregen. Hij maakte als militair deel uit van een repressief regime, maar ontpopte zich tot een aimabele man die vrede predikt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden