Al-Qaida en IS

De Westelijke Sahel vreest voor een Afghanistan-scenario nu de Franse troepen zich terugtrekken

Mannen in de Malinese hoofdstad Bamako kijken naar de koppen van kranten waarin Frankrijk aankondigt te stoppen met de Operatie Barkhane. 
 Beeld Hollandse Hoogte/AFP
Mannen in de Malinese hoofdstad Bamako kijken naar de koppen van kranten waarin Frankrijk aankondigt te stoppen met de Operatie Barkhane.Beeld Hollandse Hoogte/AFP

Frankrijk trekt zeker de helft van zijn troepen terug uit Mali. Tot vreugde van Al-Qaida en IS.

Terwijl de Amerikanen na twintig jaar ijlings vertrekken uit Afghanistan en de Taliban daar de sharia invoeren, vindt in de Westelijke Sahel een parallelle ontwikkeling plaats. Frankrijk beëindigt begin volgend jaar zijn Operatie Barkhane in Mali.

De Franse president Emmanuel Macron trekt na acht jaar strijd tegen jihadisten een groot deel van zijn 5100 gespecialiseerde manschappen terug. De landen in de Liptakoregio moeten het daarom voortaan zelf gaan opknappen in het grensgebied tussen Mali, Niger en Burkina Faso, waar aan Al-Qaida en Islamitische Staat gelieerde lokale jihadisten machtiger worden en steeds meer gebied in handen krijgen.

Deze drie landen hebben samen met Mauritanië en Tsjaad, naast de Franse troepenmacht, een gezamenlijk leger, de zogeheten G5 Sahel in Liptako, dat strijdt tegen de terroristische moslimgroepen. Tsjaad, dat als enige land in de regio een sterk leger heeft, halveert nu zijn manschappen naar zeshonderd militairen. De G5-troepenmacht blonk al niet uit in effectiviteit tegen de jihadisten, maar met het stoppen van Operatie Barkhane en het vertrek van een deel van de troepen uit Tsjaad wordt gevreesd voor een veel grotere invloed van IS en Al-Qaida in de Westelijke Sahel en voor de verspreiding van terreur naar grote delen van West-Afrika.

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

IS probeert het kalifaat naar West-Afrika te verplaatsen

De eerst helft van dit jaar vielen bij aanvallen en moordaanslagen vele honderden doden in Mali, Niger en Burkina Faso. Alleen al in augustus staat de teller op 177 slachtoffers bij grote moordpartijen. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, António Guterres, maakte begin augustus een verontrustend rapport openbaar van de antiterrorisme commissie van de Veiligheidsraad. Daarin wordt alarm geslagen over de expansiedrift van aan IS-gelieerde extremistische groepen in de West-Afrika, en dan vooral in Mali, Niger, Burkina Faso en Nigeria. Nu IS zijn zelf geproclameerde kalifaat in Irak en Syrië verloor, wordt getracht dit in West-Afrika weer te realiseren, zo valt te lezen.

Ook in 2012 dreigde dit te gebeuren. Eerst door een opstand van de Toearegrebellen, die gevolgd werd door oprukkende jihadisten in Mali. Frankrijk lanceerde destijds zijn Operatie Serval en heroverde grote delen van de bezette gebieden. Later ging die Operatie Barkhane heten.

De strijd ging de Fransen niet in koude kleren zitten. Meer dan vijftig militairen kwamen in de Afrikaanse woestijn om het leven en het vooruitzicht de lokale jihadisten terug te dringen werd er niet beter op.

Onderhandelingen met lokale terreurgroepen

Sinds augustus vorig jaar zijn er twee militaire staatsgrepen in Mali gepleegd, waarbij steeds de president en de regering aan de kant werden gezet. De laatste keer benoemde couppleger kolonel Assimi Goïta zichzelf tot president. Bovendien startte Goïta, zeer tegen de zin van president Macron, onderhandelingen met lokale terreurgroepen, zoals de JNIM in Mali en Katiba Macina van Al-Qaida.

Dit voorjaar sneuvelde ook Idriss Déby, de president van Tsjaad, aan het front na 31 jaar aan de macht te zijn geweest. Zijn zoon Mahamat schoof regering en parlement aan de kant en liet zich door de militaire raad tot president uitroepen. Tsjaad heeft bovendien te kampen met rebellen van de Fact, die oprukken vanuit Libië. Om de opstand te onderdrukken, haalt de nieuwe president Déby zeshonderd manschappen uit Mali weg en stuurt ze naar het noorden van Tsjaad.

De instabiliteit in de regio groeide en Macron trok zijn conclusie: “Frankrijk heeft niet de ambitie voor eeuwig in de Sahel te blijven.” Operatie Barkhane wordt daarom beëindigd en van de 5100 militairen blijven er maximaal 2500 manschappen achter meldt het Franse persbureau AFP. Dit aantal kan ook worden teruggebracht tot enkele honderden, liet Macron weten tijdens de aankondiging van de terugtrekking.

Felicitaties voor de Taliban

Die achterblijvers worden ingezet bij Operatie Takuba in de regio Liptako, de internationale troepenmacht die sinds vorig jaar is gevormd uit de G5 Sahel-manschappen bestaande uit zeshonderd militairen uit Tsjaad en 3800 uit de vier overige Sahellanden. Takuba wordt versterkt met militairen en trainers uit zo’n tien Europese landen, maar dat varieert van enkele tot tientallen militairen per land.

Frankrijk zegde toe ondersteuning te leveren, maar Takuba moet samen met de legers uit de Sahellanden zelf de strijd aangaan met de jihadisten. Hoe Parijs zijn manschappen van de verschillende militaire bases in Mali gaat terugtrekken, is nog niet bekend. Het hele scenario dat zich nu ontvouwt, voorspelt weinig goeds voor de toch al zeer instabiele regio.

De leider van de aan Al-Qaida gelieerde terreurgroep JNIM in Mali, Iyad Ag Ghaly, feliciteerde onlangs de Taliban met hun overwinning in Afghanistan. Hij maakte meteen een vergelijking tussen het vertrek van de Amerikanen uit Afghanistan en het stoppen van de Franse Operatie Barkhane. “We zijn aan het winnen”, concludeerde Ghaly.

Moordaanslagen van jihadisten in augustus in Niger, Mali en Burkina Faso

· Niger 2 augustus: vijftien militairen die een bevoorradingskonvooi begeleiden, worden bij Torodi gedood.

· Burkina Faso 5 augustus: dertig burgers en militairen komen om het leven bij een aanval in Markoye.

· Burkina Faso 9 augustus: twaalf militairen komen om het leven bij een aanval in Boucle.

· Mali 9 augustus: veertig dorpelingen worden om het leven gebracht in Ouatagouna and Karou.

· Burkina Faso 19 augustus: tachtig burgers, ambtenaren en militairen worden om het leven gebracht in Arbinda.

Lees ook:

Internationale troepenmacht Takuba moet IS uit Sahel verdrijven.

Takuba heet de nieuwe internationale militaire eenheid die in de Westelijke Sahel met commando’s uit diverse landen jihadistische terreurgroepen gaat bestrijden. In eerste instantie is Tabuka gericht tegen ‘Islamitische Staat in de Grote Sahara’, een groep die banden heeft met Islamitische Staat in het Midden-Oosten.

De Westelijke Sahel wordt nóg gevaarlijker als de troepen van de VS weggaan.

De Verenigde Staten willen minder troepen in Afrika en gaan daarom mogelijk bases in de Westelijke Sahel sluiten. IS en Al-Qaida profiteren dan

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden