Profiel

De wereld organiseert zichzelf niet, en dus moet Antony Blinken het doen

Antony Blinken wordt zo goed als zeker de nieuwe Amerikaanse minister van buitenlandse zaken.Beeld AFP

Voor Amerika's Europese bondgenoten breekt een nieuwe periode aan als Antony Blinken straks minister van buitenlandse zaken wordt. Maar de competitie met China zal niet verdwijnen.

De twee ietwat belegen rocknummers die gitarist en zanger Ablinken, zoals zijn artiestennaam luidt, twee jaar geleden op Spotify zette, bleven vooralsnog steken op 53 luisteraars per maand. Met zijn andere carrière gaat het een stuk harder: Joe Biden maakt dinsdag zo goed als zeker bekend dat Antony Blinken zijn minister van buitenlandse zaken wordt.

Ook als buitenlandexpert is Blinken internationaal geen klinkende naam, zoals zijn Democratische voorgangers John Kerry en Hillary Clinton. Maar in Washington kennen ze hem goed. Blinken begon in 1994, onder Bill Clinton, bij de Nationale Veiligheidsraad, en kreeg daarna de ambtelijke leiding over de commissie buitenlandse zaken in de Senaat, waar Joe Biden voorzitter was. Toen Biden vice-president werd, verhuisde Blinken mee als diens adviseur nationale veiligheid, en werd uiteindelijk onderminister van buitenlandse zaken.

Dankbare taak

Als minister zal het zijn belangrijkste taak zijn om Amerika's aanzien in de wereld weer op te poetsen. Zeker in het begin is dat waarschijnlijk wel een dankbare taak. Want na vier jaar waarin Trump onder het motto ‘America First’ voortdurend ruzie zocht met zijn bondgenoten, zullen veel landen, bijvoorbeeld in Europa, allang blij zijn dat er weer een welwillende gesprekspartner aanschuift.

En als er iets is waar Blinken in gelooft, dan wel dat de Verenigde Staten internationaal het voortouw moeten nemen, te beginnen in de Navo. “De wereld organiseert zichzelf niet”, is een van de oneliners die hij vaak laat vallen. En als de VS dat ook niet doen, dan doet waarschijnlijk iemand anders het, en dat is niet in het Amerikaanse belang. Of, nog erger, dan doet niemand het en ontstaat er chaos, waarin grensoverschrijdende problemen niet worden opgelost. 

“Of het nu klimaatverandering, de pandemie of de verspreiding van gevaarlijke wapens is, voor geen van die zaken bestaan unilaterale oplossingen”, vertelde hij afgelopen zomer toen hij voor denktank Hudson Institute geïnterviewd werd. Met name klimaatbeleid zal ook internationaal een belangrijke Amerikaanse prioriteit worden.

Nadruk op democratische waarden

Maar niet alles wordt anders. Want hoewel de ramkoers van Trump tegenover China volgens Blinken Amerika alleen maar zwakker gemaakt heeft, erkent hij dat China een strategische tegenstander is, die weerwerk moet krijgen. Door in onderhandelingen samen op te trekken met de Europese bondgenoten. Maar ook door weer een sterkere nadruk te leggen op democratische waarden, en China bijvoorbeeld aan te spreken op de onderdrukking van Hongkong. Ook Rusland moet volgens Blinken trouwens begrijpen dat de tijd van ‘invloedssferen’ voorbij is, en dat het zich niet met de interne zaken van zijn buurlanden mag bemoeien. 

Dat klinkt op papier natuurlijk mooi, maar in de praktijk verstrikte Amerika zich onder het mom van het ‘brengen van democratie’ jarenlang in allerlei eindeloze oorlogen in het Midden-Oosten. Blinken schreef vorig jaar nog een opiniestuk voor Brookings Institute, samen met Robert Kagan, een van de neoconservatieve ideologen die destijds de geesten rijp maakten voor de Irak-oorlog. Van die mislukte oorlog moet Amerika leren, erkennen de twee, maar militair ingrijpen blijft een optie: ‘In Syrië probeerden we terecht een nieuw Irak te vermijden door niet te veel te doen, maar maakten we de omgekeerde fout om te weinig te doen.’

Toch gaat Blinkens eerste aandacht niet uit naar het Midden-Oosten. De wereld is veranderd sinds de oorlogen van George W. Bush. Amerika is nu bijvoorbeeld zelfvoorzienend in energie. Blinken zal zijn energie vooral gebruiken voor Azië, en Latijns-Amerika, waar een vluchtelingencrisis te bezweren is, vertelde hij bij het Hudson Institute. “Puur in termen van tijd en budget, zullen we eerder minder dan meer doen in het Midden-Oosten.” Al zal er ook daar iets hetzelfde blijven: “Onze relatie met Israël als het anker en het fundament van democratie in de regio, dat gaat niet veranderen.”

Lees ook:

Biden presenteert zijn coronateam

Joe Biden heeft een team gepresenteerd dat de coronapandemie moet aanpakken. De aanstaand president roept alle Amerikanen op mondkapjes te dragen, tot er een vaccin beschikbaar is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden