Oorlog in Oekraïne

De VS kan olie en gas uit Rusland boycotten, voor Europa is dat een ander verhaal

Vice-voorzitter Frans Timmermans van de Europese Commissie tijdens een persconferentie over de energievoorstellen, dinsdag in Straatsburg.  Beeld EPA
Vice-voorzitter Frans Timmermans van de Europese Commissie tijdens een persconferentie over de energievoorstellen, dinsdag in Straatsburg.Beeld EPA

President Biden wil met een boycot een ‘zware slag’ toebrengen aan Poetin. De EU hoopt in 2030 geheel vrij te zijn van Russisch gas.

Christoph Schmidt

Voor de Amerikanen is het makkelijker dan voor de Europeanen: gas en olie uit Rusland boycotten. Hoe groot dat verschil in afhankelijkheid is, bleek dinsdag haarscherp. De Amerikaanse president Joe Biden kondigde aan dat zijn land geheel op slot gaat voor Russische fossiele brandstoffen. Een paar uur daarvoor ontvouwde vice-voorzitter Frans Timmermans van de Europese Commissie voorstellen om de gasinvoer uit Rusland weliswaar fors en snel af te bouwen, maar een boycot zit er niet in. Daarmee zouden veel EU-burgers onmiddellijk in de kou komen te zitten.

De Amerikaanse boycot “betekent dat Russische olie niet langer zal worden geaccepteerd in Amerikaanse havens, en dat het Amerikaanse volk opnieuw een zware slag toebrengt aan Poetins oorlogsmachine”, zei Biden, verwijzend naar zijn Russische ambtgenoot. Het is niet duidelijk wanneer die boycot precies van kracht wordt.

De Verenigde Staten zijn voor ongeveer 8 procent van hun olie-import afhankelijk van Rusland. ‘Afhankelijk’ is een groot woord, want de VS zijn zelf een grote olie- en gasproducent en -exporteur. Het land importeert geen Russisch aardgas.

EU afhankelijk van Rusland

De Europese Unie daarentegen kan nog niet zonder dat Russische gas. De afgelopen jaren kwam zo’n 40 procent van de Europese gasimport uit Rusland, dat ook nog goed is voor 27 procent van de EU-import aan ruwe olie. Daarmee financiert de EU deels Poetins oorlog, elke dag weer, zo stellen critici.

Wat de VS en de EU wel gemeen hebben, is dat de energieprijzen overal oplopen. Ook de Amerikanen merken dat al een tijdje bij de benzinepomp. “De beslissing van vandaag is hier thuis niet zonder kosten”, zei Biden. “Ik zal alles doen wat in mijn vermogen ligt om Poetins prijsstijgingen te minimaliseren.”

Hij waarschuwde de bevolking echter ook dat die zich schrap moet zetten voor verdere prijsstijgingen. “Het verdedigen van de vrijheid heeft zijn kosten.” Niet veel later zei premier Rutte iets soortgelijks in de Tweede Kamer, waar hij werd bevraagd over eventuele compensatie voor het forse koopkrachtverlies. “Dat is de prijs van de vrijheid”, aldus de premier, die er wel aan toevoegde dat het kabinet binnenkort met maatregelen komt om die gevolgen te ‘dempen’.

Nog meer onzekerheid

Dinsdag werd de onzekerheid op de energiemarkten – en daarmee ook weer de prijzen – nog extra verhoogd door een Russisch dreigement de gaspijpleiding Nord Stream 1 af te sluiten. Die loopt van Rusland via de Oostzee naar Duitsland. Moskou zou die maatregel overwegen als vergelding voor de westerse economische sancties.

In Europa schreeuwen sommigen al jaren om het afstoten van het Russische gas, maar er blijkt een oorlog voor nodig te zijn om de EU tot actie aan te zetten. “Het zou goed zijn als we in de politiek de klok konden terugdraaien”, zei Timmermans.

In zijn voorstellen is het doel om de EU-afname van dat Russische gas nog dit jaar met liefst twee derde te verminderen. “Dat is moeilijk, verdomd moeilijk, maar het is mogelijk”, aldus Timmermans. Tegen 2030, het liefst nog eerder, zou de Russische gasimport helemaal verleden tijd moeten zijn.

Geen middel onbenut laten

In de voorstellen blijft geen middel ongebruikt om dat doel te bereiken: niet in de laatste plaats door simpelweg zuinig te zijn met energie, door de thermostaat één graad lager te zetten. Daarnaast zal de (vloeibare) gasimport verschuiven naar andere landen en moet de transitie naar duurzame energiebronnen (zon, wind) ‘met de snelheid van het licht’ worden doorgevoerd, zei Timmermans.

Ook krijgen alle lidstaten het advies om ervoor te zorgen dat hun gasopslag vóór de volgende winter voor 90 procent is gevuld. Aan het begin van de (bijna) voorbije winter was het slecht gesteld met die voorraden.

Lees ook:
Hoe afhankelijk zijn we van Rusland, Europa’s grootste leverancier van gas en olie?

De EU wil snel minder afhankelijk worden van Russisch gas. De VS staken de invoer van olie uit Rusland. Kan Europa dat ook doen? Hoe afhankelijk zijn we van Rusland?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden