Afghanistan

De VS en de Taliban sluiten een historische deal, maar die betekent nog geen vrede

De Amerikaanse speciaal gezant voor Afghanistan (l) en medeoprichter van de Taliban, Mullah Abdul Ghani Baradar, schudden handen tijdens de ondertekeningsceremonie in Doha.Beeld EPA

De VS en de Taliban sloten een akkoord. Dat lijkt een eerste stap naar vrede in Afghanistan. Maar zo ver is het nog lang niet.

Geen vredesovereenkomst, maar een ‘overeenkomst om vrede te brengen’, zo werd het akkoord tussen de Verenigde Staten en de Afghaanse Taliban afgelopen zaterdag gepresenteerd. In Doha, de hoofdstad van Qatar, kwamen beide partijen de historische deal overeen die een einde moet maken aan de langste Amerikaanse militaire interventie uit de geschiedenis.

In het akkoord garanderen de VS, samen met hun Navo-partners, de ­terugtrekking van troepen uit Afghanistan. Volgens de deal moeten alle 12.000 Amerikaanse militairen binnen veertien maanden het land hebben verlaten. Die terugtrekking ­begint geleidelijk: in de eerste 135 ­dagen reduceren de VS hun troepen tot 8.600. Ook heft Washington de economische sancties op die het ­tegen de Taliban instelde en ligt er een gevangenenruil in het verschiet. Voor 10 maart zouden zeker 5.000 Taliban-strijders worden uitgewisseld voor 1.000 Afghaanse militairen.

Maar voor wat hoort wat. Aan de beloften van de VS zijn uiteraard ook voorwaarden voor de Taliban verbonden. Zo moet de groepering geweld ­tegen Amerikaanse militairen en hun bondgenoten voorkomen en moet de beweging openlijk afstand nemen van terreurgroeperingen Al-Qaida en IS. Daarnaast beloven de Taliban deel te nemen aan gesprekken met de verschillende partijen in het land zelf om zo tot een permanente vredesoplossing te komen.

Dat zal echter nog genoeg voeten in de aarde hebben. Doordat de overeenkomst van zaterdag een akkoord is tussen de VS en de Taliban, zaten andere partijen niet aan de onderhandelingstafel. Onder hen onder meer de Afghaanse regering in Kaboel en terreurgroepen Al-Qaida en IS, die beide actief zijn in het land. Voor permanente vrede zullen de Taliban dus ook met hen moeten onderhandelen.

De oorlog in Afghanistan begon op 7 oktober 2001 als antwoord op de aanslagen van 11 september in New York en Washington DC. Volgens een VN-rapport uit 2019 kwamen tijdens de oorlog meer dan 32.000 burgers om het leven. Daarnaast stierven rond de 3.500 militairen van de internationale coalitie in Afghanistan, onder wie 23 Nederlanders.

Genoeg reden voor terughoudendheid 

Ondanks de historische deal is er dan ook genoeg reden voor terughoudendheid. Uit verschillende hoeken klonk na de ondertekening daarom dat er nog een lange weg te gaan is voordat er werkelijk vrede zal zijn in Afghanistan. Zo stelde de Amerikaanse minister van defensie, Mark Esper, dat dit slechts het begin is. “Blijvende vrede in Afghanistan vergt geduld en compromissen van alle partijen.”

De Afghaanse president Ashraf Ghani liet zaterdag hoe dan ook weten ‘uit te kijken naar een volledig staakt-het-vuren’ en toonde zich ­bereid te onderhandelen met de Taliban. Maar tegelijkertijd wierp hij al een eerste obstakel op door zondag te stellen geen heil te zien in de gevangenenruil die de VS en de Taliban uitonderhandelden. Volgens de president kan ‘het verzoek tot gevangenen­uitwisseling deel uitmaken van de onderhandeling (met de Taliban, red.), maar kan het geen voorwaarde daarvoor zijn.’ Daarmee wordt meteen duidelijk hoe precair de situatie in Afghanistan nog is. De deal tussen de VS en de Taliban is een goed begin, maar intern zijn er nog genoeg hordes te nemen.

Lees ook:

Vrede of niet, Trump wil de Amerikanen weg hebben uit Afghanistan

Amerika probeert met de ondertekening van een vredesdeal met de Taliban morgen een aftocht uit Afghanistan te organiseren. Dat veroorzaakt ongerustheid in Kaboel. ‘Men begint rekening te houden met het ergste scenario.’

Zalmay Khalilzad: Van Afghaanse immigrant tot Amerikaanse topgezant

Namens de VS onderhandelt Zalmay Khalilzad met de Taliban. Hij moet de gewenste aftocht voorbereiden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden