Het gezin Loekjanov: dochter Lilia (12, met kat) en zoon Igor (7) moeder Tanja  en vader Leonid.

ReportageOekraïne

De uien in de achtertuin helpen de familie Loekjanov de coronacrisis door

Het gezin Loekjanov: dochter Lilia (12, met kat) en zoon Igor (7) moeder Tanja en vader Leonid.Beeld Volodymyr Subotovsky

De pandemie vergt het uiterste van Oekraïne: een kwart van de bevolking leeft in armoede. Ook in het gezin Loekjanov verloren beide ouders hun werk.

Zodra de honden blaffend uitbarsten in een begroeting, zwaait de deur open. In het vale licht verschijnt een man, Leonid Loekjanov, die zijn avondlijke gasten binnen noodt. “Vrienden noemen me Lonja”, zegt hij.

Sinds het begin van de pandemie daalde het inkomen van acht op de tien Oekraïense huishoudens, becijferden de Verenigde Naties in een recent rapport. Ook de Loekjanovs, die in Volosjke wonen – een dorp niet ver van Dnipro, de derde stad van het land – komen nauwelijks rond.

Binnen is het nochtans knus. In het woongedeelte, op de bank die tevens als opklapbed dient, spelen dochter Lilia (12) en zoon Igor (7) met de kat. In de kleine woonkeuken geeft de oven waarop Tanja Loekjanov borsjtsj klaarmaakt, oftewel bietensoep, een behaaglijke warmte af. “Wil je een kommetje?” biedt ze aan, terwijl ze eitjes tikt voor in de ‘olivier-salade’, zoals Oekraïners huzarensalade betitelen. De vrouw des huizes heeft de hele dag gewerkt, maar ‘koken kan ik altijd’, lacht ze. “Zelfs in noodsituaties.”

‘Werkgevers misbruiken de pandemie’

Sinds het coronavirus rondwaart, kreeg de helft van de Oekraïense huishoudens met ontslag te maken. Leonid Loekjanov zit sinds het voorjaar thuis. Toen de regering vorig jaar maart een lockdown afkondigde, gingen de fabrieken dicht. Daardoor viel de vraag naar reserveonderdelen voor machines weg, die geproduceerd werden door het bedrijf waar hij werkte. Alle werknemers kregen ontslag. “Voor ons, oftewel de werkende klasse, betekent corona massale werkloosheid”, aldus Loekjanov.

Zestig procent van de getroffen Oekraïners ontvangt geen financiële ondersteuning. De sociale dienst hielp Leonid Loekjanov weliswaar met de zoektocht naar nieuw werk, maar zonder resultaat. Een terugkeer naar zijn voormalige baan – gesteld dat het bedrijf een herstart maakt – is voor hem geen optie: verdiende Loekjanov voor de pandemie een maandsalaris van zo’n 350 euro, nu zou dat slechts 200 euro bedragen. “Voor precies hetzelfde werk”, zegt hij. “De werkgevers misbruiken de pandemie.”

Tanja Loekjanov is wel weer aan de slag. Ze werkt in de kas van een bloemenkwekerij, waar ze rozen plukt. Afgelopen voorjaar werd de hele bloemenoogst vernietigd en zat ze maanden werkloos thuis. Nu kiest de regering ronduit voor de economie en zijn de lockdowns voorbij. “Bloemen zijn onmisbaar, weten we nu.”

De kinderen volgen voorlopig nog thuisonderwijs, vertelt dochter Lilia, die prachtig Engels spreekt en dat graag oefent met het bezoek. “Naar school gaan is niet nodig”, zegt ze stellig. “Ik leer het liefste thuis.”

Forse prijsstijgingen

De grootste zorg voor het echtpaar Loekjanov? De stijgende prijzen, vertellen ze, als ze samen met hun gast de bietensoep verorberen, waarin aardappel, ui en vlees drijven en waarbij ze vers brood opdienen. Begin dit jaar gingen de prijzen van water, gas en elektriciteit met tientallen procenten omhoog. “Dat is om de kosten van de eerste lockdown te betalen”, weet Leonid Loekjanov.

In reactie op de vraag hoe ze overleven, loopt de gastheer graag even mee naar buiten. In het licht van de smartphone is een kleine hectare grond zichtbaar. “Daar verbouwen we aardappels en uien”, zegt hij. Bij het afscheid geeft Loekjanov zijn gast een pot honing van eigen erf cadeau.

De VN en de Wereldbank voorspellen dat door de pandemie nog eens drie miljoen Oekraïners in armoede belanden, wat het totaal op 9 miljoen brengt – een kwart van de bevolking. Leonid Loekjanov heeft besloten zich te laten omscholen tot lasser. Een lokale zakenman heeft plannen voor een nieuw metaalbewerkingsbedrijf, heeft hij gehoord. Daar zou hij wel aan de slag willen. “Ik zie de toekomst nog altijd zonnig in”, zegt hij.

Vaccineren

Nergens in Europa verloopt het vaccineren trager dan in Oekraïne. In het huidige tempo zijn eind dit jaar slechts 500.000 van de 42 miljoen inwoners gevaccineerd. Aanvankelijk richtte Oekraïne zich op het zogeheten covax-programma van de Wereldgezondheidsorganisatie, waarbij rijke landen vaccins aankopen voor ontwikkelingslanden. Maar door de wereldwijde concurrentie werd de eerste levering van februari, à 8 miljoen vaccins, vertraagd.

Inmiddels kocht Oekraïne op eigen houtje een eerste lichting vaccins uit India, en wordt ook een levering uit China verwacht.

Volgens de Oekraïense president Zelenski is de levering niet het grootste probleem. “We kunnen wel klagen over vertragingen, maar het is vooral noodzakelijk dat meer mensen gevaccineerd willen worden”, sprak hij begin deze maand, nadat hij zich tegelijk met de militairen in Oost-Oekraïne liet inenten met het Indiase AstraZeneca-vaccin.

Corrupt zorgsysteem

De vrijwillige aanmelding voor het vaccin, ook onder dokters, verloopt traag. Uit onderzoeken blijkt de vaccinatiebereidheid amper de helft van de bevolking te bedragen: mede een gevolg van een verouderd en corrupt zorgsysteem.

Omdat ook de Europese Unie nog geen concrete hulp heeft aangeboden, probeert Oekraïne bilateraal contracten af te sluiten met EU-landen, zoals Polen. “We moeten vooral op onszelf vertrouwen”, aldus de president.

Lees ook:

Is de Oekraïense president Zelenski wel de anti-corruptiepoliticus die hij beloofde te zijn?

Een aanslag op een oud-directeur van de centrale bank en een mogelijke deal met een zakenmagnaat roepen vragen op over de strijd die de nieuwe president Zelenski beloofde tegen corruptie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden