Coronacrisis

De tweede golf van de corona-epidemie zwelt wereldwijd aan

Van België tot Hongkong zien landen het aantal coronabesmettingen weer oplopen, en nemen ze maatregelen.

Verschillen zijn er nog altijd tussen Europese landen, in afgekondigde regels en in publiek gebruik, maar het mondkapje mag inmiddels symbool staan voor een virus dat nog lang niet weg is. Groot-Brittannië, aanvankelijk luchthartig over de gevaren van het coronavirus, besloot mondkapjes verplicht te stellen in het openbaar vervoer en in winkels, zoals vorige week ook in België al is gebeurd. Carrie Lam, de leider van Hongkong, kondigde diezelfde en andere strenge maatregelen af, omdat het aantal infecties in de Chinese stadstaat weer oploopt.

Hongkong is een kleintje in deze pandemie; de stad van 7,5 miljoen inwoners, heeft tot nu toe slechts 1800 besmettingen geteld. Maar Lam noemt de situatie kritiek, en zegt dat er geen enkel teken is dat de epidemie onder controle is.

Wereldwijd 14 miljoen bevestigde besmettingen

Groot-Brittannië vormt een contrast met Hongkong. Het land betreurt inmiddels 45.000 doden door Covid-19, en staat daarmee op een sinistere derde plaats op de ranglijst van landen met de meeste coronadoden. De Verenigde Staten voeren die lijst aan, met 140.000 doden tot nu toe, gevolgd door Brazilië, met 78.000 doden. Het totaal aantal coronadoden wereldwijd passeerde dit weekeinde de grens van 600.000. Het aantal bevestigde besmettingen bedraagt wereldwijd inmiddels meer dan 14 miljoen. Het werkelijke aantal ligt hoger, omdat lang niet iedereen wordt getest.

India, dat pas laat in deze pandemie in beeld kwam, heeft nu gemeld dat meer dan een miljoen mensen met het coronavrius zijn besmet. Terwijl elders in Azië, maar ook in Europa, de epidemie zijn eerste top achter de rug lijkt te hebben, meldt India dag na dag een record aantal besmettingen; zondag kwamen er bijna 39.000 nieuwe gevallen bij. Terwijl India op de top van de eerste golf zit, zeggen virologen in België nu dat daar de tweede golf begonnen is. Of dat in Nederland ook het geval is, is nog niet duidelijk.

Op het ‘Dashboard coronavirus’ van de overheid loopt het aantal besmettingen weer op, tot 144 afgelopen zaterdag. Maar dat zijn, volgens het RIVM, dagkoersen, en niet per se voorboden van een tweede golf. Het RIVM komt dinsdag met zijn eigen weekbericht over het verloop van de epidemie.

Australië voegde zich zondag in de rij van landen met een opleving van de epidemie. In Melbourne, hoofdstad van deelstaat Victoria, is een mondkapje nu verplicht gesteld zodra je de deur uitgaat. “Er is nog geen vaccin tegen dit virus”, zei Daniel Andrews, premier van Victoria, “dus het is simpel: dit moet onderdeel worden van je dagelijkse routine.” 

Een deelnemer aan een Black Lives Matter-betoging in Stockholm.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Mondkapjes worden eerder ontmoedigd dan gestimuleerd

De mondkapjesgewoontes van de Zweden passen bij het eigen­zinnige pandemie­beleid dat het land gekenmerkt heeft. Al gaat het mond­kapjesvraagstuk nog een stap verder: waar Zwedens corona­strategie er één was van aan­bevelingen en individuele verantwoordelijk­heid, wordt het dragen van mondbedekking in de openbare ruimte niet eens geadviseerd.

Je zou kunnen denken dat de gezond­heids­autoriteit ze eer­der ont­moe­digt dan sti­muleert. Het Zweedse RIVM heeft ver­klaard dat ‘zolang niet met eni­ge zekerheid is vast­ge­steld dat de voordelen op­wegen tegen de mogelijke risico’s’, ze de be­volk­ing niet zal aansporen tot gezichtsbescherming. Zelfs als ze met die uitspraak instrij­ken tegen de haren van de WHO, die landen met klem ge­vraagd heeft mondkapjes te verplicht­en op plekken waar ‘social distancing’ moeilijk na te leven is, zoals in het open­baar vervoer. Slechts een kleine 5 procent van de Zweden geeft aan be­schermende gezichts­bedekking buiten de deur te dragen, aldus peilingenbureau YouGov.

Vooralsnog houden staats­epi­demioloog Anders Tegnell cum suis voet bij stuk: mond­kapjes geven vooral een on­ge­grond gevoel van veiligheid en kun­nen het advies van afstand hou­den en thuisblijven bij ziekte ondermijnen. Bovendien zou­den mondkapjesdragers vaker hun gezicht aanraken dan de mondkaplozen, en daarmee de kans op besmetting juist ver­gro­ten. Dus dat is nog steeds het mantra: houd afstand, blijf binnen met symptomen en was je handen. Dan kan je kapje ongebruikt de la in.
Anne Grietje Franssen, Zweden

Beeld Getty Images

Ontzettend veel verwarring over de verplichtstelling

Lichtblauw was het. Iets te strak over z’n oren getrokken. Vorige week droeg premier Boris Johnson voor het eerst een mondkapje in het open­baar. Niet toevallig viel dat moment samen met de bekend­making dat ook het Verenigd Koninkrijk mond­kapjes steeds meer verplicht zal stellen. De druk op Johnson om het in te voeren nam toe. Immers, in alle omringende Europese landen was de verplichting al inge­voerd, zeiden experts. Waarom dan niet hier?

Vanaf 24 juli is het niet alleen in het openbaar vervoer, maar ook in winkels verplicht om er eentje te dragen. Er was ontzettend veel verwarring over de verplichtstelling. Michael Gove, kabinetschef in de regering van Johnson, had een dag voor de bekendmaking nog in een live tv-interview gezegd dat het wat hem betreft niet nodig was om het verplicht te stellen. Alles aan hem straalde uit dat hij het onzin vond. Veel Conservatieven schieten in een kramp als ze de bevolking gedragsregels moe­ten opleggen.

Een dag later floot zijn baas hem terug: de regering ging alsnog overstag. Zonder mond­kapje een trein of een winkel betreden levert straks een boete op van 100 pond (110 euro).

Maar op straat in Londen zie je ze tot nu toe weinig. Uit statis­tieken blijkt dat de Britten minder bereid zijn om een mondkapje op te doen dan andere Europeanen. 36 procent van de bevolking draagt er nu eentje in het openbaar, terwijl dat in Italië 83 procent is. 
Tim de Wit, Groot-Brittannië

Markus Soeder, minister president van Beieren. Beeld Getty Images

Kritiek op dragen van maskers is een taboe geworden

Hoewel zelfs bondskanselier Angela Merkel in eerste instantie sceptisch was over mondmaskers, staat Duitsland sinds eind april eensgezind achter de plicht er een te dragen. Alle deelstaten hebben maskers in het openbaar vervoer en in winkels verplicht gemaakt. Scholieren in Stuttgart moeten na de zomervakantie zelfs een masker op in schoolgebouwen.

De meeste deskundigen in Duitsland zien maskers als een belangrijke bouwsteen bij het indammen van het virus. Ze verwijzen naar een onderzoek van de Universiteit Mainz naar Jena, de stad die begin april als eerste maskers verplicht maakte. De maskers in Jena bleken de verspreiding van het virus te vertragen, in vergelijking met steden waar de maskers niet verplicht waren.

Kritiek op het dragen van maskers is langzamerhand een taboe geworden in Duitsland. Het land verviel in een collectief fremdschämen, een plaatsvervangende schaamte, toen vakantievierende Duitsers op Mallorca protesteerden tegen de maskerverplichting op het eiland. Ook bekritiseerden verschillende media en politici het Robert Koch-Instituut (het Duitse RIVM) en de Wereldgezondheidsorganisatie, omdat de initiële twijfel over maskers levens zou hebben gekost.

Toch zou een derde van de Duitsers graag een versoepeling of afschaffing van de verplichting willen, blijkt uit een enquête van YouGov. Maar ondertussen blijven Duitsers, al met wat tegenzin, braaf de maskers dragen. Slechts 2 procent zegt te weigeren een masker op te zetten.
Kim Deen, Duitsland

Een betoger op de Champs Elysées in Parijs. Beeld AP

De noodzaak van de masques is nooit serieus betwist

Ze zouden niet helpen als je niets onder de leden had. Bovendien zijn mondkapjes, herhaalde de regering voortdurend aan het begin van de crisis, een schaars goed. Ze moesten gereserveerd blijven voor het zorgpersoneel en de zieken. Maar op 6 april ging het roer opeens radicaal om. Het publiek werd aangemoedigd ze massaal te dragen. Ze werden een enorm succes, zelfs bij eenzame wandelaars in het bos en automobilisten.

Zo is het gebleven, ook nadat de lockdown werd opgeheven, mondkapjes lijken niet uit het straatbeeld weg te denken. Het nut en zelfs noodzaak van de masques is nooit serieus betwist. Wie even niet meer denkt aan de gestes barrières – de coronavoorschriften – en onbedekt op de trein stapt, wordt direct gecorrigeerd door medereizigers. Opinieleiders of politici die ten strijde trekken tegen het mondkapje? Ze zijn er niet. 

Wel is er de laatste tijd sprake van een verslapping. Jongeren storten zich op maskerloze feesten, winkeliers en horeca-ondernemers maken melding van een een groeiende minderheid van principiële weigeraars, die zich niet zelden agressief gedragen. Maar juist op dit moment trekt de overheid de teugels aan. Vanaf deze week zijn mondkapjes verplicht in alle gesloten openbare ruimten. Kantoren horen daar niet bij, die zijn weliswaar gesloten, maar niet openbaar.
Kleis Jager, Frankrijk

Lees ook:

Hoe het komt dat Florida de greep op het coronavirus volledig kwijt is

Half maart ging Florida op slot. De bevolking, bang voor corona, bleef keurig thuis. Maar al na drie weken liet de staat de teugels vieren. Nu is ze de greep op het virus volledig kwijt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden