Analyse Groot-Brittannië

De strijd om de koers van Labour barst los

Jeremy Corbyn in de voortuin van zijn huis. Beeld REUTERS

Normaal gesproken treden Labour-leiders af na een verkiezingsnederlaag. Corbyn niet. Direct opstappen vindt hij te makkelijk.

Wonden likken. Ongekend diepe wonden. Terwijl Boris Johnson het weekeinde na zijn onverwacht grote triomf door het land trok om veel kiezers te bedanken, zochten de sociaal-democraten naarstig naar antwoorden.

Hoe kon de kiezer de partij zo hard afrekenen? En waarom blijft Corbyn aan als leider, vragen meer en meer partijprominenten zich openlijk af.

Jeremy Corbyn koos in de zondagkranten voor de vlucht vooruit. Hij schreef ingezonden stukken in The Observer (“Ik neem mijn verantwoordelijkheid voor deze nederlaag.”) en in de enige pro-Labour-tabloid, de Sunday Mirror (“Het spijt me.”).

Per direct opstappen? Nee, dat is volgens de Labour-leider een te makkelijke manier om van de problemen weg te lopen. Al stak Corbyn ten dele de hand in eigen boezem. Hij blijft erbij dat Labour voor veel problemen de juiste antwoorden in petto heeft.

“Ik ben trots dat we met het terugdraaien van de bezuinigingen, ongelijkheid en de aanpak van klimaatproblemen, de discussie hebben gewonnen en het politieke debat hebben herschreven. Maar ik vind het jammer dat we dat niet hebben kunnen omzetten in een meerderheid”, zei hij.

Een mislukte poging het boetekleed aan te trekken

Dat zette veel kwaad bloed in de partij. Als dit een poging was om het boetekleed aan te trekken, dan mag Corbyn die als mislukt beschouwen. Harriet Harman, voormalig interim-leider van de partij en langstzittend vrouwelijk parlementslid van het Lagerhuis, reageerde furieus. “Dit laat zien dat er geen enkele wil is om te begrijpen waarom Labour zo catastrofaal heeft verloren”, schreef ze op Twitter. “Corbyn moet opstappen.”

Normaal gesproken treden Britse politieke leiders de dag na de verkiezingen af als ze verloren hebben. Helemaal als het verlies zo desastreus was als vorige week.

Ed Miliband deed dat in 2015, toen hij het in de strijd met David Cameron moest afleggen. Gordon Brown stapte vijf jaar eerder ook op na verloren verkiezingen. Zij zagen dat de nederlaag dusdanig aan hen persoonlijk kleefde, dat ze de partij snel wilde verlossen van dat probleem. Zodat er snel een niet besmette interim-leider kon komen en de partij rustig naar een nieuwe opvolger kon toewerken.

Corbyn ziet dat echter totaal anders. Het kan erop duiden dat hij zich graag met de opvolging wil bezighouden. Corbyn heeft als het gezicht van een grote en veelal jonge socialistische beweging de macht stevig in handen gekregen.

Een minder socialistische koers

Nadat hij zich kandidaat had gesteld in 2015 schoot het ledenaantal van Labour als een raket omhoog, allemaal nieuwe partijleden die Corbyn via de leiderschapsverkiezingen op het zadel hesen. Momentum, zoals Corbyns beweging heet, heeft daarmee ook veel invloed op zijn opvolger.

Nu al lijkt Rebecca Long-Bailey, de veertigjarige parlementariër die de afgelopen jaren onder Corbyn al een belangrijke plek in het zogenoemde schaduwkabinet heeft ingenomen, te worden klaargestoomd als de ideale kandidaat om Corbyns erfenis in stand te houden. De steun van Momentum heeft ze al.

En daarmee is de ideologische strijd over de toekomst van Labour begonnen. Corbyns beweging gelooft nog altijd in de links-socialistische koers, ondanks dat de kiezer er genadeloos mee heeft afgerekend.

De meer gematigde Labour-vleugel wil daarom dat de partij zo snel mogelijk weer een meer centristische leider aan het roer krijgt. Om op die manier kiezers terug te winnen die zich onder Corbyn niet meer thuis voelen bij de partij.

Aangezien de partijleden het uiteindelijk voor het zeggen hebben – en zij de afgelopen twee verkiezingen in meerderheid op Corbyn stemden – zal het nog ingewikkeld worden om Labour een minder socialistische koers te laten varen.

Johnson’s plannen

Premier Johnson gaat deze week met zijn nieuwe regering aan de slag. Eerst zullen alle nieuwe parlementariërs officieel worden geïnstalleerd in het Lagerhuis, onder wie tientallen Conservatieven uit kiesdistricten die de partij zelden of nooit in handen heeft gehad. Ook komt er duidelijkheid over hoe zijn regering eruit komt te zien. Donderdag volgt de Queen’s Speech, de Britse troonrede. Daarin zal Johnson zijn plannen en wetsvoorstellen bekend maken.

De premier zal al voor de kerst willen beginnen met het omzetten van zijn brexit-deal in wetsvoorstellen, zodat het parlement die zo snel mogelijk kan goedkeuren. Als alles ­volgens plan gaat, kunnen de Britten op 31 januari de EU verlaten.

Lees ook:

Het wordt nog een hele klus voor Johnson om zijn linkse ‘leenkiezers’ te behouden

Nee, de Britse kiezer is niet opgeschoven naar populistisch rechts, er was alleen geen alternatief voor Boris Johnson, zegt hoogleraar Tim Bale. In Schotland wél: daar won de Schotse Nationale Partij: zeven Tories verloren hun zetel aan de SNP.

Hoe zuur de reacties ook zijn, de overwinning van Bojo is er niet minder om

Als weldenkende mensen, verlichte geesten, welopgevoede Europeanen mogen we nu best een lelijke grimas trekken. Of een kreetje van verontwaardiging slakken. Zelf kan ik hier voor de zoveelste keer schrijven dat EU en voorgangers ons een eeuwigheid aan vrede hebben opgeleverd. Of dat je gek moet zijn om ons gezamenlijk onderkomen zomaar te willen verlaten. Maar dit zal de verkiezingsuitslag in het VK niet veranderen, schreef Sylvain Ephimenco in zijn column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden