Oost-Afrika

De sprinkhanenplaag is gedeeltelijk onder controle, voorlopig dan

Dit was de situatie begin dit jaar, zo’n 200 kilometer oostelijk van de hoofdstad van Kenia, Nairobi. Nu zijn de zwermen vernietigd in grote delen van het land.Beeld EPA

De Verenigde Naties boeken successen in de oorlog tegen de sprinkhanenplaag die in delen van de wereld woedt. Maar een nieuwe insectengolf is onvermijdelijk.

Oorlogstermen worden vaak gebruikt in de strijd tegen de sprinkhanenplaag die Oost-Afrika, Jemen, Pakistan en India teistert. Woorden als “meerdere overwinningen” tegen de zwarte zwermen die de hemel donker kleuren vallen nu.

De Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties, FAO meldt desgevraagd belangrijke successen. Keith Cressman houdt zich namens deze organisatie bezig met de ontwikkelingen en trends. Hij ziet eindelijk resultaten in de strijd. “Zo’n half biljoen sprinkhanen zijn inmiddels geëlimineerd”, laat Cressman weten. 655.000 hectare is schoongeveegd. “Schade aan land van ruim 600.000 boeren is voorkomen.” Maar Cressman waarschuwt: “In Oost-Afrika en Jemen zijn veel gevechten gewonnen, maar de strijd is nog niet over”. De derde generatie sprinkhanen komt er aan. De eitjes zijn of worden nu gelegd. Vanaf eind augustus is het weer oorlog.

Ondertussen zijn er nog maar in 2 van de 29 provincies in Kenia zwermen sprinkhanen over. In 27 andere zijn ze weggevaagd. In Oeganda worden nog af en toe invallen van zwermen gesignaleerd vanuit de twee noordelijke Keniaanse provincies, maar verder is het land vrij van sprinkhanen. Ook Soedan is op dit moment verlost van sprinkhanen.

India en Pakistan hebben een verbond

In Ethiopië en Somalië is het gevecht daarentegen nog volop gaande tegen de verschillende zwermen sprinkhanen die oogsten en struikgewassen verorberen. Vanuit die twee landen kunnen Kenia, Oeganda en Soedan zo weer diep in de problemen zitten. Het is ook de vraag waar deze tweede generatie sprinkhanen van dit jaar hun eitjes gaat leggen. Is dat in Oost-Afrika of steken ze over naar Pakistan en India om daar de derde generatie aan land te brengen?

De twee Aziatische landen kampen nog steeds met grote zwermen in het grensgebied bij de Indiase deelstaat Rajasthan. “Bij de bestrijding van de sprinkhanenplaag werken India en Pakistan voor het eerst goed samen”, zegt emeritus hoogleraar entomologie Arnold van Huis. “De gebieden zijn zo uitgestrekt dat het signaleren en monitoren van zo’n enorme zwerm toch heel moeilijk is.” Ook Van Huis vreest dat de strijd nog lang niet over is: “In Kenia is de plaag nu veel minder, maar over een maand of wat komen de gelegde eitjes uit en zullen er nieuwe zwermen ontstaan in Oost-Afrika”.

Tot nu toe zijn de Sahellanden richting West-Afrika gespaard gebleven. De voedselsituatie is daar al uiterst precair door droogte, mislukte oogsten en burgeroorlogen. Cressman sluit niet uit dat zwermen sprinkhanen de komende manden ook westelijk afbuigen naar Tsjaad, Niger, Mali en Mauritanië. De FAO heeft een samenwerking opgezet met onder meer Marokko en Algerije, die aan de zuidelijk gelegen landen al 90.000 liter pesticiden leverden. Die liggen nu in opslagplaatsen te wachten om ingezet te worden als de miljarden sprinkhanen toch komen.

Wedstrijd: ontwikkel een biopesticide

Een team van elf studenten van de TU Delft, iGEM doet mee aan een wereldwijde wedstrijd in synthetische biologie onder zesduizend studenten. Voor eind november willen ze een biopesticide ontwikkelen om sprinkhanen te doden dat veilig is voor gewassen en andere insecten. Ze willen een virus creëren dat zich richt op bacteriën in de maag van de sprinkhaan. Die bacteriën moeten dan een dodelijk gif gaan aanmaken, waardoor de sprinkhaan massaal sterft. Over een paar maanden moet duidelijk zijn of dit is gelukt. 

Lees ook:

‘We vallen de zwermen sprinkhanen met helikopters aan’.

Oost-Afrika wordt geteisterd door horden sprinkhanen. Moses Kizige leidt de strijd tegen de insecten in Oeganda. Hij vreest de tweede golf.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden