Verkiezingen VS

De Senaat lijkt rood te blijven, en het Huis van Afgevaardigden juist blauw

De Republikeinse Senator Tommy Tuberville, met football, na zijn overwinningstoespraak in Alabama.Beeld AP

De race om de Senaat is nog niet beslist, maar de Republikeinen lijken hun meerderheid te behouden. Het Huis van Afgevaardigden lijkt juist in Democratische handen te blijven. Wat er ook gebeurt: een verdeeld Congres is hoe dan ook lastig voor de nieuwe president, van welke kleur ook. 

Wie er ook president wordt in de Verenigde Staten, zonder beide kamers van het Congres kan hij weinig voor elkaar krijgen. Wat dat betreft ziet het er niet gunstig uit voor de nieuwe Amerikaanse leider, of hij nu Biden of Trump heet. Want waar het Huis van Afgevaardigden dinsdag in handen bleef van de Democraten (zij verloren er een paar zetels maar behielden hun meerderheid), daar wijst alles erop dat de Senaat Republikeins blijft.

Dat laatste zou een probleem vormen voor Joe Biden, als de Democraat in januari beëdigd zou worden als president. Het zou zijn slagkracht beperken, en de mogelijkheid om echte hervormingen door te voeren – bijvoorbeeld van het Hooggerechtshof – vrijwel onmogelijk maken. Sowieso stemmen enkele conservatieve Democratische senatoren, zoals Joe Manchin uit West-Virginia, op sommige punten met de Republikeinen mee, waarmee een kleine meerderheid zelfs niet voldoende zou zijn voor Biden.

Niet alle stemmen geteld

Maar het ziet er naar uit dat ook dat er niet in zit, en dat de Republikeinen het overwicht in de Senaat houden. Terwijl nog niet alle stemmen zijn geteld, lijken zij af te stevenen op 52 zetels. Eén minder dan in de huidige Senaat, maar nog altijd meer dan de helft van de honderd zetels die de Kamer telt. En dat terwijl het er vooraf goed uitzag voor de Democraten.

Iedere twee jaar wordt er voor ongeveer een derde van de zetels gestemd, deze keer ging het om 35 plaatsen. Daarvan was het grootste deel in Republikeinse handen, met een stuk of negen waar de Democraten goede kansen leken te hebben om een zetel van hun tegenstanders over te nemen. De Republikeinen hadden die kans maar in één staat, Alabama, en die wisten zij ook binnen te halen. De zetel ging naar Tommy Tuberville, een populaire footballcoach, die de Democraat Doug Jones versloeg.

Astronaut wint

Succes voor de Democraten was er in Arizona, waar de voormalige astronaut Mark Kelly meer stemmen behaalde dan de voormalige luchtmachtpiloot Martha McSally. Zij had de zetel overgenomen van John McCain, een zeer populaire Republikein die zich tot zijn overlijden twee jaar geleden fel verzette tegen Donald Trump.

Ook in Colorado wisten de Democraten een zetel te winnen. Daar versloeg de voormalige gouverneur John Hickenlooper de Republikein Cory Gardner. Die stond er bij voorbaat slecht voor in een staat die bij de laatste verkiezingen in meerderheid Democratisch stemde.

Kansen niet verzilverd

Maar in andere staten waar de partijgenoten van Joe Biden vooraf kans maakten, lijken zij die toch niet te verzilveren. In Iowa, waar de Democraten fel campagne voerden voor Theresa Greenfield, stevent de Republikein Joni Ernst af op een nieuwe termijn. Ernst profileerde zich als een van de Senatoren die snel steun uitspraken voor Amy Coney Barrett, het conservatieve nieuwe lid van het Hooggerechtshof.

In South Carolina wist Lindsey Graham, een van Trumps trouwste supporters in Washington, zijn zetel te behouden, ook al had zijn Democratische uitdager Jaime Harrison enorm veel campagnegeld ingezameld.

Spannend is de strijd nog in Georgia, waar meerdere kandidaten om een zetel strijden. Wellicht moet een in de VS ongebruikelijke tweede ronde in januari de doorslag geven. Als de Democraten die zetel in de wacht slepen, hebben ze er nog maar één nodig om op gelijke hoogte te komen met de Republikeinen. Als dat gebeurt, krijgt de vicepresident een sterke positie, want die geeft bij een staking van stemmen in de Senaat de doorslag.

EPA

Marjorie Taylor Greene

Marjorie Taylor GreeneBeeld REUTERS

QAnon-gelovige met machinegeweer

Marjorie Taylor Greene is een nieuwkomer in de politiek. De 46-jarige Republikeinse bouwondernemer is gekozen voor het Huis; ze kreeg veel meer stemmen dan haar Democratische rivaal in het noordwesten van de staat Georgia. Ze baarde opzien met een campagnefilmpje waarin ze poseerde met een AK47-machinegeweer en met haar steun aan de samenzweringsbeweging QAnon. Facebook verwijderde het filmpje en Greene nam later alsnog afstand van QAnon. President Donald Trump noemde haar een ‘winner’.

Eén zwarte Republikein in het Huis

Met Byron Donalds (42) hebben de Republikeinen in ieder geval één zwarte afgevaardigde gekozen. Het ziet ernaar uit dat de zakenman uit het zuiden van Florida daarmee de enige zwarte is onder de bijna tweehonderd partijgenoten van Donald Trump. Donalds, die geboren is in de New Yorkse wijk Brooklyn, maakte vorige maand bekend dat hij positief was getest voor het coronavirus. Daarvan is hij inmiddels hersteld.

Mondaire Jones op campagne.Beeld AP

Openlijk homoseksuele zwarte man

Democraat Mondaire Jones is de eerste openlijk homoseksuele zwarte man in het Huis van Afgevaardigden. De 33-jarige jurist Jones, verkozen namens een district in New York, voerde campagne voor progressieve kwesties als hervorming van de politie en een zorgverzekering voor iedereen. Voormalig presidentskandidaat Hillary Clinton liet via Twitter weten dat ze op Jones heeft gestemd.

Jongere met lichamelijke beperking

Madison Cawthorn, net 25 jaar oud, is de jongste volksvertegenwoordiger die in deze ronde is gekozen. De Republikein vertegenwoordigt North Carolina in het Huis van Afgevaardigden, hij versloeg de Democratische kolonel b.d. Moe Davis. Cawthorn, die door een auto-ongeluk op zijn achttiende gedeeltelijk is verlamd, hield een toespraak tijdens de Republikeinse conventie in augustus, waarbij hij met behulp van een rollator opstond uit zijn rolstoel.

Lees ook: 

Een senator kan de macht van de Amerikaanse president maken of breken, en daar zijn de Republikeinen niet gerust op

Veel Amerikanen stemmen dinsdag niet alleen over de president, maar ook over een senator. Dat kan de macht van de president, wie het ook is, maken of breken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden