ReportageSchotland

De Schotten kunnen best op eigen benen staan

De Schotse premier Nicola Sturgeon van onafhankelijkheidspartij SNP is sinds de coronacrisis veel zichtbaarder dan normaal.Beeld REUTERS

De Schotten worden steeds enthousiaster over onafhankelijkheid van het Verenigd Koninkrijk. Vooral jongeren willen na de coronacrisis zelfstandig verder. 

Peiling na peiling schuiven de Schotten verder richting onafhankelijkheid. Van hen is 58 procent inmiddels voor, een ­record. Met name ­onder jongeren is de roep om afscheiding van het Verenigd Koninkrijk enorm: vier op de vijf Schotten tot 25 jaar is voor onafhankelijkheid. Ze hebben tijdens de coronacrisis ­laten zien dat ze op eigen benen kunnen staan, vinden velen. 

Nee, thuis afspreken willen ­studenten niet meer. Het is in ­Schotland niet toegestaan om nog bij elkaar over de vloer te komen. “Er staan boetes op het overtreden van de regels. En mijn huisgenoten willen het absoluut niet hebben”, zegt Adam Dalgleish (22). Hij ­studeert rechten in Glasgow en is net aan zijn derde jaar begonnen. 

Een gesprek in een van de spaarzame cafés die nog open zijn, ziet hij wel zitten. Max’ Bar, in het centrum van de stad, doet leeg aan. Hoewel de Schotse horeca tot zes uur ’s avonds mag openblijven, is het bijna overal doodstil. “Hier staan we normaal een paar avonden per week met een paar honderd studenten tot ­zeker drie uur ’s nachts pints te ­drinken. Er is nu geen klap aan.”

Schotten in Edinburgh.Beeld Getty Images

Van mening veranderd

Op de tv is Nicola Sturgeon te zien, de Schotse premier van de onafhankelijkheidspartij SNP. Ze is niet van de beeldbuis te slaan deze pandemie. “Elke doordeweekse dag geeft ze een persconferentie”, zegt Adam. “Ik kijk ze bijna altijd. Ze komt zo ­nuchter over. Duidelijk ook. Het voelt echt alsof ze één van ons is.”

Sturgeon is al jaren het gezicht van de onafhankelijkheidsbeweging, ze heeft veel jongeren als Adam over de streep getrokken. Zes jaar geleden, bij het eerste referendum, mocht hij voor het eerst stemmen – in Schotland is de stemgerechtigde leeftijd 16 jaar. “Ik koos toen voor de status quo, ik zag niet voor me hoe we ons als klein land konden redden.”

Na eerst het brexit-referendum en nu de pandemie is hij totaal van mening veranderd. “Onze toekomst ziet er nu anders uit. We zijn tegen onze wil de EU uitgetrokken door Boris Johnson, dat vind ik echt ­vreselijk. Ik voel me Europeaan, ik wil daar deel van blijven uitmaken.” Voor hem was corona een testcase. De Schotten gaan als deelstaat in het Verenigd Koninkrijk over hun eigen volksgezondheid, waardoor de Schotse premier nu veel zichtbaarder en machtiger is dan normaal. “We hebben de afgelopen maanden laten zien dat we op eigen benen kunnen staan. Dat was voor mij het definitieve bewijs”, zegt hij.

Niet dat de Schotten het verbazingwekkend veel beter doen dan de Engelsen in deze pandemie. Het ­aantal besmettingen per honderdduizend inwoners ligt slechts een fractie ­lager in Schotland, ook het aantal doden verschilt nauwelijks van ­elkaar. “In elk land zijn fouten ­gemaakt”, zegt Adam. “Het verschil is dat Nicola Sturgeon ze durft toe te geven en Boris Johnson eromheen draait. Daarom vertrouwen veel Schotten haar meer dan Johnson.”

Demonstraties

Veel van zijn studiegenoten denken hetzelfde. Ook Beth Glover (21) is nu groot voorstander van onafhankelijkheid. Ze zit op een bankje in Buchanan Street, een van de drukste winkelstraten van Glasgow.
Ze heeft zelfs een SNP-sticker op haar tas.

“Ik zet me sinds kort als vrijwilliger actief in voor de partij. Ik ben al bij enkele pro-onafhankelijkheid­demonstraties geweest en je merkt dat ze elke keer drukker worden. Voornamelijk dankzij jongeren.” 

Ook zij beaamt de kracht van Stur­geon tijdens deze pandemie. “Het verschil met Johnson is dat Sturgeon uitstraalt dat ze de Schotten wil ­helpen, terwijl Johnson alleen maar ­bezig is iedereen te vriend te houden. 

“In 2014 waren jongeren een stuk minder geneigd voor onafhankelijkheid te stemmen”, zegt professor John Curtice, een van de bekendste politieke duiders in Groot-Brittannië. “Dankzij brexit hebben velen het gevoel dat hun een deel van hun toekomst is afgenomen. Daarnaast leeft onder hen de perceptie, net als onder de meeste Schotten, dat Boris Johnson nauwelijks oog heeft voor Schotland. Die twee argumenten wegen momenteel veel zwaarder dan de eventuele economische ­problemen die onafhankelijkheid met zich meebrengt.”

“Kijk naar Ierland”, zegt Adam op de vraag of hij niet vreest voor de economische gevolgen. “Ierland is klein en doet het economisch goed. Mede dankzij het EU-lidmaatschap. Ik denk echt dat we ons wel redden.”

Als de SNP in mei een absolute meerderheid haalt bij de regionale verkiezingen in Schotland, hebben ze een serieuze kans op een nieuw referendum, denkt Curtice. “Dat was tien jaar geleden ook genoeg om het ­vorige referendum af te dwingen. De SNP heeft grote kans om nu weer een absolute meerderheid te halen. Dat maakt het erg lastig voor Johnson om nee te zeggen.”

Beth heeft er alle vertrouwen in dat onafhankelijkheid voor Schotland steeds dichterbij komt. “Wij voelen ons niet meer thuis in het Verenigd Koninkrijk. Ik kan niet wachten tot het ­moment dat we eruit zijn.”

Lees ook:

Corona maakt van het VK het Verdeeld Koninkrijk

De ene na de andere regio in het Verenigd Koninkrijk volgt een eigen coronabeleid. Tot ergernis van de Britse premier Johnson.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden