Aanval Spanning in de Golf

De Saudische olieproductie is in het hart getroffen en de VS weten al wie de dader is

Rook stijgt op van een brandend bedrijfsterrein van Saudi Aramco in de Saudische stad Abqaiq. Beeld Reuters

Bommen troffen zaterdag het hart van de Saudische olie-industrie. De regio staat onder hoogspanning.

Mike Pompeo hoefde niet lang na te denken. Nadat luchtaanvallen in de vroege zaterdagochtend het kroonjuweel van de Saudische olie-industrie hadden getroffen, verstuurde de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken in de loop van de dag een tweet: ‘Iran heeft een ongekende aanval gepleegd op de energievoorraden van de wereld’.

Dat de aanvallen op de oliefaciliteiten Abqaiq en Khurais zonder precedent zijn, wordt inderdaad gestaafd door de feiten. Zelfs Al-Qaida slaagde er niet in de installatie in Abqaiq te treffen, en Saddam Husseins Scud-raketten raakten tijdens de Golfoorlog in 1991 de Saudische olie-industrie ook niet zo hard. Nu is 5 procent van de wereldwijde olieproductie in één klap tot stilstand gebracht.

Of de aanslag uit Iran kwam, is daarentegen lang niet zeker. Pompeo bracht geen bewijzen naar buiten, en anonieme Amerikaanse functionarissen verwezen alleen naar geheime inlichtingen, die zouden uitwijzen dat de aanval waarschijnlijk vanuit Iran is gepleegd. Iran zelf ontkende, en stelde bij monde van minister van buitenlandse zaken Mohammad Javad Zarif dat Pompeo zich te buiten ging aan ‘maximaal bedrog’.

Beeld Trouw

Een andere dader meldt zich

Zaterdag al, nog voordat Pompeo met zijn tweet kwam, meldde zich bovendien een andere dader: de Houthi-rebellen in Jemen. Een woordvoerder zei dat de militie een zwerm drones had ingezet om Saudi-Arabië te treffen. De Houthi’s hebben daarvoor een motief; zij vechten in hun land al jaren een oorlog uit met de Jemenitische regering, die gesteund wordt door een internationale coalitie onder leiding van Saudi-Arabië. Die coalitie voert luchtbombardementen uit die inmiddels al duizenden levens hebben gekost, ook van burgers.

De Houthi’s vallen als represaille met enige regelmaat de noorderbuur aan. Als zij inderdaad vanaf eigen grondgebied oostelijk Saudi-Arabië hebben geraakt, betekent het dat ze grote stappen maken op militair gebied. De drones die ze tot dusver gebruikten, hadden een beperkt bereik van 150 kilometer. De olie-installaties die dit weekend getroffen werden, ­liggen op 770 kilometer van de Jemenitische grens. De Houthi-woordvoerder waarschuwde dat operaties tegen de Saudiërs ‘talrijker en pijnlijker zullen worden, zolang ze door blijven gaan met hun agressie’.

Een satellietbeeld van de vermeende drone-aanval. Beeld Planet Labs Inc via REUTERS

Analisten verwachten stijging van olieprijs

Kampt de wereld per direct met een groot olietekort nu Saudi Aramco is belaagd door drones? Nee, want vooralsnog heeft het Saudische olieconcern genoeg ­reserves om de klap op te vangen. Ook de VS hebben laten weten dat ze bereid zijn oliereserves aan te spreken, mocht dit nodig zijn om verstoring van de oliemarkt te voorkomen.

De gevolgen van de aanslagen zijn groot zijn: tot dusver produceerde Saudi-Arabië per dag bijna 10 miljoen vaten olie, dit is door de aanvallen teruggelopen tot krap 6 miljoen vaten. In de getroffen plaats ­Abqaiq stond de grootste olie­raffinaderij ter wereld. Khurais, de andere plek die is geraakt, is een van de belangrijkste olievelden van het land. De vraag is vooral hoe lang het duurt voordat Aramco alles weer voldoende heeft gerepareerd, zodat de productie weer omhoog kan. Een ingewijde heeft aan persbureau Reuters toevertrouwd dat dit eerder een kwestie is van weken dan van dagen.

Analisten en handelaren denken dat de olieprijs vandaag stijgt, 5 tot 10 dollar per vat. De prijs was vrijdag nog ruim 60 dollar per vat. Mocht het Saudi-Arabië niet lukken de productie snel op gang te krijgen, dan zou de prijs van een vat ruwe olie kunnen stijgen naar 100 dollar. De verwachte beursgang van Saudi Aramco is volgens analisten niet in gevaar.

Handlangers van Iran

Voor Washington doet de schuldbekentenis van de Houthi’s niet ter zake. De Amerikanen zien de Houthi’s als handlangers van Teheran, die vanuit Iran met geld en militaire middelen worden gesteund en die doen wat Teheran hen opdraagt. Zij beschouwen de aanvallen hoe dan ook als ­onderdeel van Irans pogingen om de regio te destabiliseren.

Aan het begin van de zomer stelden de VS Teheran verantwoordelijk voor een reeks aanvallen op olietankers bij de Perzische Golf. De spanningen zijn hoog opgelopen sinds de VS vorig jaar uit de internationale atoomdeal met Iran stapten, en het land zware economische sancties oplegden.

De-escalatie is moeilijk in deze omstandigheden, maar onlangs suggereerde president Trump juist dat hij Irans president Rohani wil ontmoeten bij de Algemene Vergadering van de VN, eind deze maand. Iran reageerde afwijzend – het wil dat de VS eerst sancties opheffen. De kans op zo’n ontmoeting lijkt verder geslonken.

Lees ook: 
Vrienden worden vijanden in de chaos van de oorlog in Jemen

Het slagveld in Jemen is na vier jaar zeer chaotisch en gefragmenteerd. De kans is klein dat het land als een geheel uit de oorlog komt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden