AnalyseEvacuatie Azovstal

De Russische zege in Marioepol is vooral van symbolische waarde

Een foto, uitgegeven door de Oekraïense overheid, van een gewonde militair van het Azo-regiment in de staalfabriek bij Marioepol.  Beeld AP
Een foto, uitgegeven door de Oekraïense overheid, van een gewonde militair van het Azo-regiment in de staalfabriek bij Marioepol.Beeld AP

Na de overgave van Oekraïense militairen is Marioepol in Russische handen. Maar wat heeft Moskou hier nu mee gewonnen?

Gijs Moes

Met het vertrek van honderden, veelal gewonde Oekraïense militairen komt er een einde aan de slag om Marioepol. De overgebleven strijders, die zich schuilhouden in het enorme complex van staalfabriek Azovstal, komen naar verwachting ook op korte termijn naar buiten. Moskou spreekt van een ‘massale overgave’ van de Oekraïense militairen, volgens Kiev hebben zij ‘hun missie volbracht’.

Ooggetuigen zagen hoe de Oekraïense militairen in de nacht van maandag op dinsdag met zeven bussen werden opgehaald. Sommigen lagen op brancards, anderen kwamen lopend naar buiten, de handen omhoog en klaar om gefouilleerd te worden door Russische soldaten. In totaal zijn meer dan 250 Oekraïense militairen weggevoerd, van wie ruim vijftig zwaar gewond. Rusland en Oekraïne noemden enigszins verschillende aantallen.

Een gewonde Oekraïense militair uit de staalfabriek Azovstal in Marioepol wordt in het door Rusland bezette Oekraïense grensplaatsje Novoazovsk uit een bus gehaald.  Beeld Reuters
Een gewonde Oekraïense militair uit de staalfabriek Azovstal in Marioepol wordt in het door Rusland bezette Oekraïense grensplaatsje Novoazovsk uit een bus gehaald.Beeld Reuters

Het lot van de militairen

Ook wat betreft het lot dat de militairen wacht, lopen de lezingen uiteen. Beide partijen spreken over een akkoord, maar details zijn niet bekendgemaakt. Volgens Moskou zijn de militairen nu krijgsgevangen en worden ze ondervraagd, Kiev gaat er vanuit dat ze geruild zullen worden tegen Russische militairen die in Oekraïne vast zitten. Sommige Russische politici vinden echter dat de Oekraïners berecht moeten worden als oorlogsmisdadigers.

De Oekraïense president Volodimir Zelenski beklemtoonde dat de militairen hun missie hebben volbracht en dat het belangrijkste nu is dat zij niet sneuvelen. “Oekraïne heeft levende Oekraïense helden nodig.” De militairen die zich schuilhielden in de gangen onder het Azovstal-complex kampten met een gebrek aan voedsel, medicijnen en munitie. Hoeveel militairen en wellicht zelfs burgers nu nog in de gangen zitten, is niet bekend. Oekraïne wil geen getal noemen totdat ook de allerlaatsten in veiligheid zijn gebracht.

De grootste stad die de Russen nu in handen hebben

De verovering van Marioepol is voor de Russen reden een overwinning te vieren. Met 400.000 inwoners voor de oorlog uitbrak, is het de grootste stad in Oekraïne die zij in handen hebben gekregen sinds de inval die op 24 februari begon. Dat is een trofee, zeker na de Russische terugtrekking uit de gebieden rond Kiev en Charkov, de grootste steden van het land. Succes is ook welkom na de aankondiging door Zweden en Finland dat zij zich bij de Navo willen aansluiten.

Marioepol is bovendien een belangrijke havenstad en het Russische leger heeft nu de hele kuststrook van de Krim naar de Donbas bezet. Oekraïne presenteert op zijn beurt het feit dat de verdedigers van Marioepol het bijna drie maanden hebben uitgehouden als een succes.

Strategisch bezien betekent de overgave van de laatste militairen in Marioepol niet zoveel, menen experts. De invloed op het verdere verloop van de oorlog is volgens onderzoeker Dick Zandee van Instituut Clingendael zelfs ‘nul komma nul’, vanwege het kleine aantal militairen dat nog actief was in en rond de havenstad. “Het ging om een klein omsingeld bastion in veroverd gebied. Je hebt niet ontzettend veel militairen nodig om zo’n belegering vol te houden.”

De rol van het Azov-regiment

De strijd concentreert zich inmiddels meer naar het noordoosten, waar Rusland en Oekraïne strijden om de Donbas. Zandee erkent wel de symbolische waarde van dit moment, dat door Rusland als een overwinning gepresenteerd kan worden.

Daarbij speelt mee dat Marioepol deels werd verdedigd door het Azov-regiment, een Oekraïense strijdgroep die door Moskou als ‘nazistisch’ wordt bestempeld. Sommige leden van dit regiment hebben extreem-rechtse sympathieën en dat komt goed van pas in Russische propaganda.

De stad is door aanhoudende Russische bombardementen grotendeels in puin gelegd. Daarbij zijn volgens het Rode Kruis en de Verenigde Naties duizenden burgers omgekomen, volgens Oekraïne zelfs tienduizenden. Zij zijn vaak door familieleden en buren in geïmproviseerde graven in de stad ter aarde besteld.

Lees ook:

Marioepol: de stad die het symbool werd van de Russische oorlogsmisdaden

Voor de gehele wereld is de Oekraïense havenstad Marioepol synoniem geworden voor Russische gruweldaden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden