In memoriamPetr Kellner

De rijkste man van Tsjechië Petr Kellner (1964-2021) had zijn succes te danken aan kopieermachines

Petr Kellner op een foto uit augustus 2020. Beeld AP
Petr Kellner op een foto uit augustus 2020.Beeld AP

De Tsjechische zakentycoon, mediamagnaat en oligarch Petr Kellner kwam afgelopen zaterdag om het leven bij een helikopterongeluk tijdens een skivakantie in Alaska. Hoe werd hij de rijkste man van Tsjechië?

Kopieermachines en kantoorartikelen. Dat waren de ingrediënten van het succes en de exorbitante rijkdom van Petr Kellner. Althans, als je zijn officiële biografie mag geloven. Als afgestudeerd econoom ging de 25-jarige Kellner in 1989 aan de slag als verkoper van allerhande kantoorbenodigdheden en raakte hij betrokken bij de import van kopieerapparaten in het toenmalige Tsjechoslowakije.

Terwijl het IJzeren Gordijn open rolde en de landen in het voormalige Oostblok zich langzaam maar zeker openden voor de rest van de wereld, ontdekte Kellner de mechanismen en spelregels van het kapitalisme. En die begreep hij als geen ander. Na verloop van tijd wist hij een steeds groter kapitaal op te bouwen in de kopieermachinehandel en legde hij connecties die hem naar de top van de Tsjechische zakelijke elite katapulteerden.

Tegen de tijd dat Tsjechië en Slowakije in 1993 een fluwelen echtscheiding hadden doorstaan, had Kellner al een investeringsfonds opgericht waarmee hij talloze aandelen kocht in voormalige staatsbedrijven. Zoals zoveel oligarchen in de post-communistische landen wist Kellner gebruik te maken van het machtsvacuüm dat in de jaren negentig ontstond door de transitie van het socialisme naar het kapitalisme. Een vacuüm waar Kellner als een cowboy-kapitalist doorheen galoppeerde en zakken geld aan overhield. Begin dit jaar schatte het zakenblad Forbes zijn vermogen op ruim 15 miljard euro; Kellner was met afstand de rijkste Tsjech.

De ene na de andere megadeal

Met zijn investeringsfonds Prvni Privatizacni (PPF), dat hij in 1992 oprichtte, wist Kellner binnen de kortste keren aandelen in meer dan 200 Tsjechische bedrijven te vergaren, waaronder een belang van twintig procent in de grootste verzekeraar van het nieuwbakken land: Ceska Pojistovna.

Een condoleanceregister op het hoofdkantoor van Kellners investeringsfonds Prvni Privatizacni (PPF). Beeld EPA
Een condoleanceregister op het hoofdkantoor van Kellners investeringsfonds Prvni Privatizacni (PPF).Beeld EPA

Vanaf daar denderde Kellner in één rechte lijn door richting het exclusieve genootschap van de Oost-Europese oligarchie. Kellner ontpopte zich tot een manusje van alles en sloeg zijn tentakels ook buiten de eigen landsgrenzen en in diverse andere sectoren uit. Met PPF kocht hij belangen in Oost- en Centraal-Europese bedrijven in de media, het vastgoed, het bankwezen en de biotechnologie. Met zijn consumentenkredietmaatschappij Home Credit wist hij zelfs uit te groeien tot een grote speler op de Russische en Chinese markt.

Onder leiding van Kellner sloten PPF en Ceska Pojistovna de ene na de andere megadeal. Zo kwamen de Tsjechische verzekeraar en het Italiaanse Generali in 2007 tot een akkoord waardoor de grootste verzekeringsmaatschappij van Centraal- en Oost-Europa het licht zag. Kellner profiteerde daar als geen ander van toen hij in 2012 uit de samenwerking stapte en 2,5 miljard euro op zijn rekening bij kon schrijven.

De ondergang van de onafhankelijke media

Toch was Kellner niet alleen maar een gevierd zakenman. Met name zijn aandelen in mediabedrijven bezorgden hem ook de nodige kritiek. Door de jaren heen wist Kellner via PPF controle te krijgen over meer dan dertig tv-kanalen en radiostations in zeker vijf Oost- en Centraal-Europese landen. Volgens critici zou Kellner daarmee bijdragen aan de ondergang van de onafhankelijke media in de regio die meer en meer in handen vallen van rijke oligarchen die voornamelijk zakelijke belangen najagen. Waaronder Kellner zelf.

Vooralsnog is de exacte toedracht van het helikopterongeluk waarbij Kellner samen met nog vier anderen om het leven kwam onbekend. Volgens de Amerikaanse autoriteiten is er hoe dan ook sprake van een ongeluk en was er geen kwade opzet in het spel. PPF reageerde in een verklaring dat het geschokt is door de dood van ‘onze oprichter en eigenaar Petr Kellner’. Hoe het verder moet met het bedrijf waar Kellner 99 procent eigenaar van is, is nog niet duidelijk.

Lees ook:

Bedreigingen en zelfs moorden: de media in Oost-Europa zitten in de tang van de oligarchen en regering

De onafhankelijke media en vrijheid van meningsuiting in Centraal- en Oost-Europa staan steeds meer onder druk. Wat is er aan de hand in de landen waar zo’n dertig jaar geleden nog een socialistische wind doorheen waaide?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden