Op Shankill Road in Belfast wisten protestantse jongeren een bus te kapen en in brand te steken.

Noord-IerlandOnrust

De rellen in Belfast worden grimmiger. ‘Zulk zwaar geweld hebben we in jaren niet meegemaakt’

Op Shankill Road in Belfast wisten protestantse jongeren een bus te kapen en in brand te steken.Beeld REUTERS

Diepe onvrede over de brexit en het corona-beleid zorgt voor onrust en geweld onder protestantse Noord-Ieren.

Op de Shankill Road lijkt het dagelijks leven te zijn hervat. Maar kijk om je heen en je ziet al snel dat het leven verre van normaal is in deze protestantse wijk in West-Belfast. De politie patrouilleert in zwaar bepantserde wagens door de straten. Even verderop liggen de smeulende resten van een passagiersbus die in brand is gestoken. In het centrum van de stad leggen buschauffeurs tijdelijk hun werk neer. Ze eisen dat de autoriteiten een avondklok instellen.

Het Noord-Ierse parlement heeft het Paasreces vroegtijdig afgebroken en is donderdag bijeengekomen voor spoedoverleg. De aanleiding: het aanhoudende geweld in Noord-Ierland. In meerdere steden zochten relschoppers de confrontatie op met de politie. De afgelopen week zijn daarbij tientallen agenten gewond geraakt.

De zwaarste rellen vonden woensdagavond plaats in Belfast, waar naar schatting zeshonderd jongeren van aangrenzende katholieke en protestantse wijken elkaar te lijf gingen met brandbommen, stenen en flessen. Op een gegeven moment belaagden protestantse relschoppers een rijdende bus. Ze dwongen de chauffeur de dubbeldekker te verlaten en staken het voertuig in brand met molotovcocktails.

Paramilitaire groepen

Het zijn voornamelijk protestantse jongeren, sommige niet ouder dan dertien, die betrokken zijn bij de rellen. Maar volgens de Noord-Ierse politiechef Jonathan Robert zit er meer achter. Hij houdt paramilitaire groepen verantwoordelijk voor het organiseren van de rellen. “Zulk zwaar geweld hebben we in jaren niet meegemaakt in Belfast en Noord-Ierland. Het is een wonder dat niemand ernstig gewond is geraakt of om het leven is gekomen.”

Het geweld is in de scherpste bewoordingen veroordeeld door de Noord-Ierse politiek. “Dit is geen protest, maar vandalisme en een poging tot moord”, zei de Noord-Ierse premier Arlene Foster over de aanval op de bus. Foster is tevens de leider van de grootste protestants-unionistische partij in Noord-Ierland. Ze maant de protestantse gemeenschap tot kalmte.

Maar het is de vraag of die oproepen zin hebben. Foster probeerde eerder in de week al tevergeefs de gemoederen te bedaren. In protestantse wijken van de steden Ballymena, Derry, Carrickfergus en Belfast is sinds vorige week het geweld geëscaleerd. Auto’s en afvalcontainers gingen in vlammen op en relschoppers belaagden bijna dagelijks de politie met brandbommen en stenen.

Te veel begrafenisbezoekers

Directe aanleiding is woede in de protestants-unionistische gemeenschap over het optreden van de Noord-Ierse politie. Die greep vorig jaar zomer niet in bij de begrafenis van een leider van de Ira, de katholiek-republikeinse paramilitaire organisatie die tussen 1969 en 1998 een bloedige oorlog uitvocht met de Britse autoriteiten. Bij de begrafenisplechtigheid in de kerk waren 120 mensen aanwezig, onder wie verschillende kopstukken van de katholiek-republikeinse regeringspartij Sinn Féin, zoals de Noord-Ierse vicepremier Michelle O’Neill. Buiten hadden zich tweeduizend mensen verzameld. De massaal bezochte begrafenis was een schending van de coronarestricties, die bepalen dat maximaal dertig mensen een begrafenis mogen bijwonen. Die restricties zijn mede onder leiding van O’Neill aan de Noord-Ierse bevolking opgelegd.

Toch besloot het Noord-Ierse Openbaar Ministerie vorige week geen van de aanwezigen te vervolgen. Dat leidde tot woede van protestantse-unionistische partijen, die onmiddellijk het ontslag eisten van de Noord-Ierse politiecommissaris Simon Byrne. Die woede sloeg vorige week om in gewelddadigheden.

Maar er is meer aan de hand. Het broedt en borrelt al maanden in de protestantse gemeenschap. Er heerst diepe onvrede over de brexit-afspraken voor Noord-Ierland. Sinds 1 januari ligt er een douanegrens in de Ierse Zee, een gruwel in de ogen van protestante unionisten. Zij vrezen dat een kloof is ontstaan tussen Noord-Ierland en Groot-Brittannië.

De drie grootste protestantse paramilitaire groepen hebben eerder dit jaar al hun steun opgezegd voor de Noord-Ierse vredesakkoorden die in de jaren negentig een einde maakten aan het geweld. Zij eisen dat die douanegrens verdwijnt. Zo niet, dan zijn sommige protestanten bereid de wapens weer op te pakken, zo maakt graffiti in de protestantse wijken de afgelopen maanden duidelijk: ‘Geen grens in de Ierse Zee of we gaan door met het gevecht’.

Lees ook:

Brexit heeft de al wankele verhoudingen in Noord-Ierland grondig verstoord. ‘We verkeren in een democratische limbo’

Brexit heeft de al wankele verhoudingen in Noord-Ierland grondig verstoord. In Larne lopen de spanningen op nu de grens voor de deur van de havenstad is komen te liggen.

Brexit-intimidaties in Noord-Ierland: douanepersoneel zit noodgedwongen thuis

Noord-Ierse unionisten verzetten zich tegen de nieuwe handelsgrens in de Ierse Zee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden